- İlaç ve hijyen ürünlerindeki kıtlık, yükselen fiyatlar ve azalan alım gücü, İranlı kadınları tedavilerini ertelemeye veya yarım bırakmaya zorluyor. Enfeksiyon riskinden acil ameliyatlara kadar ciddi sağlık tehditleri yaratıyor.
İran’da ekonomik kriz ve artan hayat pahalılığı, kadınların sağlık hizmetlerine erişimini her geçen gün daha da zorlaştırıyor. İlaç ve sağlık ürünlerinin çeşidi azalırken kalite düşüyor, fiyatlar ise hızla yükseliyor. Kadınlar, özellikle tedavi ve kadın sağlığına ilişkin ihtiyaçlarını ertelemek veya yarım bırakmak zorunda kalıyor.
Kadın hijyen ürünlerinin bulunduğu raflarda alışveriş yapan kadınların gözü, önce yüksek fiyatlara yöneliyor. Fiyatların hiçbiri 100 bin tümenin altında değil. Yerel bir mağazada çalışan Şeyda H., Nujinha’dan Zîlan Etmani’ye durumu şu sözlerle anlatıyor: “Bazı markaların fiyatı yaklaşık 40 bin tümenden 165 bin tümene çıktı. İthal ürünümüz yok çünkü daha önce yaklaşık 160 bin tümene satılan bir paket kadın bezi artık 1 milyon tümene (yaklaşık 4,5 dolar) yaklaştı.
Enfeksiyon riski artıyor
Sarina S. isimli kadın ise, “İki yıldır bir markanın hassas ciltlere uygun pamuklu pedlerini kullanıyordum. Ancak birkaç aydır ürün gelmiyor. Savaşın ardından hammadde temininde sorun yaşandığını söylüyorlar” diyor. Günlük ped gibi bazı ürünler raflardan tamamen kayboldu. Adet kaplarının fiyatı ise o kadar yüksek ki ne alıcı ne satıcı temin edebiliyor.Bu durum nedeniyle yıkanabilir ped ve eski kumaş parçalarının kullanımında artış yaşanıyor. Hijyen kurallarına uyulmaması halinde genital enfeksiyonlar, cilt sorunları ve idrar yaparken yanma gibi sağlık problemleri ortaya çıkabiliyor.
Kayıt dışı piyasaya zorunlu yönelim
Kadınların fiziksel sağlık durumlarını takip etmesi de artan maliyetler nedeniyle giderek zorlaşıyor. Kadın doğum uzmanı Nağme Z., “Tanı hizmetlerinin pahalılaşması, hastaların yüksek maliyetler nedeniyle tahlil yaptırmamak için birden fazla soruna yönelik tedavilere yönelmesine neden oldu. Basit bir rahim ve yumurtalık ultrasonu yaklaşık 1 milyon tümene, Pap smear testi ise yaklaşık 3 milyon tümene mal oluyor” diyor.Basit hormon ilaçları veya kadın kanserlerinin tedavisinde kullanılan bazı ilaçların bulunamaması, özellikle ilçelerde yaşayan hastaları eyalet merkezlerine, Tahran’a, kayıt dışı piyasalara ve hatta komşu ülkelere yönlendiriyor. Nağme Z.’ye göre tedavilerini erteleyen hastalar arasında acil ameliyat gerektiren vakaların sayısı da arttı.
Sağlık tehdit altında
Psikiyatri ilaçlarına erişim de büyük sorun oluşturuyor. Artık alternatif ilaçların bile ciddi biçimde kıtlaştığı veya karneyle verildiği belirtiliyor. Annesi şizofreni yaşayan Kaziwe M., “Annemin her gün 6 hap kullanması gerekiyor. Ancak ilaç kıtlığı nedeniyle kullandığı doz azaldı ve düzensiz hale geldi” diyor. Annesinin geçen ay ruhsal belirtilerinin ağırlaşması ve kendisine zarar vermeye çalışmasının ardından yeniden hastaneye yatırıldığını aktarıyor.
İran’da savaşın başlaması ve yaptırımların ağırlaşmasıyla birlikte birçok hasta için tedaviye erişim daha da zorlaştı. Yetkililerin de durumun giderek kötüleştiğini belirttiği bu süreç, daha önce sağlık hizmetlerine erişimde çeşitli engellerle karşılaşan kadınları tedaviyi bırakma, tedavilerinin yarım kalması ve sağlıklarını tehdit eden risklerle karşı karşıya bırakıyor. URMIYE
