Farklı kimliklerin ve kültürlerin yüzyıllardır bir arada yaşadığı Qers’te kadınlar ekonomik, sosyal, kültür ve sanat aktivitelerin yanı sıra her rengin özgünlüğünü de göz önünde bulundurulacağı bir kent istiyor.
Meslek edindirme kursları ardından yaratacakları istihdam alanlarında önceliği kadınlara vereceklerini belirten Eşbaşkan Şevin Alaca, projelerin kadın bakış açısıyla hayata geçirilmesi için kentli kadınlarla beraber çalışılmasının önemini vurguladı.
HİKMET TUNÇ / ZEYNEP TURGUT / JINNEWS / QERS
Tarihsel ve kültürel açıdan birçok medeniyete ev sahipliği yapan Kars, kadim kentler arasındaki yerini korumaya devam ediyor. Milattan Önce (M.Ö) 900’lü yıllarda Med’ler, 550’li yıllarda Persler, 180’li yıllarda Araks Krallığı, 439’da Sasaniler, 657’de Bizanslılar, 693’te Araplar, 1045’te tekrar Bizanslılar ve 1053’te ise Selçuklular olmak üzere birçok uygarlığın hüküm sürdüğü kentte günümüzde Azeri, Türkmen, Kürt ve Terekeme toplulukları bir arada yaşıyor. Ancak son yıllarda ekonomik krizin yarattığı işsizlik sorunundan dolayı dış illere oldukça fazla göç verdi.
Farklı kimliklerin bir arada yaşadığı kentin park ve bahçelerinde bir araya gelen kadınlar, semaverde yaptıkları çayı yudumlarken eğitim, sağlık ve ekonomi alanında karşı karşıya kaldıkları zorlukları birbirleriyle paylaşıyor. Kentin yönetimi 31 Mart seçimleriyle birlikte HDP’ye geçti. Farklı etnik kökene sahip kadınlara “Nasıl bir kentte yaşamak istiyorsunuz?” sorusunu sorduk.
Ekonomik alternatifsizlik şiddetin kaynağı
Qers Têkorlu (Digor) Nuriye Ekmen, kentte iş olanaklarının çok sınırlı olduğunu, mevcut iş alanlarında erkeklerin çalıştığını ancak kadınlar açısından imkanların oldukça kısıtlı olduğunu belirtiyor. Kentte yaşanan kadına şiddet vakalarının nedenini kadının ekonomik olarak güçsüzlüğüne bağlayan Ekmen, şöyle devam ediyor: “Kadın ekonomik olarak kendini erkeğe bağımlı hissediyor. Kendi alternatifini yaratamayınca erkeğin şiddetini kabul etmek zorunda kalıyor. Zira ailesinin evine taşınsa orada da ailenin baskısı ve şiddetiyle karşı karşıya kalıyor. Dolayısıyla şiddete karşı kadın susuyor. Bence kadının tüm sorunları ekonomik özgürlükle bağlantılı.”
Geçmişte birkaç kadın bir araya gelerek kooperatif kurmaya yeltendiklerini ancak resmi makamlarca ‘köyde ya da ilçede kurulması’, çalışacakların ikametgahının aynı yerde bulunması gibi şartlar getirilmesi sonucu bu girişimden sonuç alamadıklarını ifade eden Ekmen, bu konuda olanakların sağlanması gerektiğinin altını çiziyor.
Sosyal alanlardan sağlığa kadar sıkıntı var
Ekmen, kentte kadınların gidebileceği sosyal alanların da sınırlı olduğuna dikkat çekiyor ve bu konudaki zorlukları şöyle sıralıyor: “Kadınlar sadece park alanlarında bir araya gelebiliyor. Sinema salonu yok. Hiçbir sanatsal aktivite yok. Sağlık anlamında sadece devlet hastanesi var. Renkli röntgen için dahi Erzurum’a gidilmek zorunda. Çünkü hastanemizde ne yeteri kadar doktor ne de tedavi için gerekli malzeme var. Kadın hastalıkları konusunda ise uzman sıkıntısı yaşıyoruz.”
Projeler kentin dokusuna hitap etmeli
Nuriye Ekmen’in belediyeden ricası, bu çok kimlikli kentte geliştirilecek her projenin bu dokuyu göz önünde bulundurularak ve hepsine hitap edecek şekilde gerçekleştirilmesi.
Temiz bir kent
Uzun yıllardır esnaflık yapan Yeter Akbaba ise bir arkadaşıyla birlikte ev yemekleri yapıp satıyor. Akbaba; “İstediğim tek şey temizlik. Yetkililer şehrimizi temiz tutmadı. İnsanlarımız da bu konuda duyarsız. Oysa hiçbir kentte olmadığı kadar tarihi, doğal güzellikler var. Bunlar değerlendirilebilir” diyor.
Farklılıkların huzur içinde yaşadığı
Kendisini amatör bir yazar olarak tanımlayan ve soyadını vermek istemeyen Aliye, 9 yaşında ayrıldığı kentine 11 yıl aradan sonra tekrar döndüğünü belirtiyor. Yaşamak istediği kenti ise şöyle ifade ediyor: “Kadın güçlü olmalı, yalnız yaşamalı, sosyal aktiviteleri olmalı, kitap okumalı, Kars dışına da çıkmalı. Yazdığım eserlerim klasik roman tarzında Kadına yer veriyorum. Ayrımın olmadığı farklılıkların bir arada, huzur içinde yaşadığı bir kent olmasını istiyorum. Kentimizin yönetiminde bir kadının da olmasını çok olumlu karşılıyorum.”
Eşbaşkan Alaca projelerini anlattı
31 Mart yerel seçimlerin yapıldığı tarihten itibaren Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) kazandığı Kars Belediyesi’nde, eşbaşkanlık sistemiyle yeni bir dönem başladı. İlk defa bir kadının yer aldığı belediyede hem kent kadını hem de Belediye Eşbaşkanı Şevin Alaca açısından yeni bir süreç söz konusu.
‘Erkek başkan’ algısı kırıldı
Eşbaşkanlığın Qerslilerin daha önce tecrübe ettiği bir yönetim şekli olmadığını ifade eden Alaca, “Kentte zihinlerde başkan deyince bir erkek canlanıyordu. Seçim kampanyasıyla bu algıyı bir nebze de olsa kırmaya başladık. Özellikle kadınlar tarafından çok ilgiyle karşılandım. Taleplerini bir kadın başkanla paylaşacakları fikri onlarda bir heyecan yarattı” diyor. Alaca, Qers’in bir kadın kenti olabilmesi, projelerin kadın rengi ve bakış açısıyla hayata geçirilmesi için kentli kadınlarla beraber çalışılmasının önemini vurguladı.
Kadınların çoğunun daha önce belediye binası önünden dahi geçmediğine işaret eden Alacan, “Bizimle birlikte kadınlar artık taleplerini paylaşıyor. Kadınların kentle ilgili karar sahibi olması, kadınların yaşama bakış açılarını da değiştiriyor. Bu anlamda çok olumlu” dedi.
İstihdamda öncelik kadınların
Eşbaşkan Alaca, kadınlar için hazırladıkları projeleri ise şöyle özetledi: “Önümüzdeki aylarda bir kadın çalıştayı planladık. Bu çalıştayla birlikte projelerimizin alt yapısı belirlenecek. Çalıştaya yerelden kadın temsilcilerin katılımı çok önemli. İlk olarak mahallelerde kadınlara meslek edindirme kursları açacağız. İş alanlarında erkeklere öncelik tanınıyor. Kars Belediyesi olarak istihdam alanları açarak kadınlara öncelikli yer vermeyi düşünüyoruz.”
‘Kadınlar haklarından habersiz’
Kadınlara yönelik özel merkezler açılacağını söyleyen Alaca, “Evde kadınların birçok sıkıntısı oluyor. Kadına yönelik şiddet var. Hukuki olarak kendi haklarından habersizler. Ya da çalışma alanındaki haklarını bilmiyorlar. Dolayısıyla mobbinge uğradıklarını dile getirmeleri çok zor oluyor. Bu anlamda sorunlarını dile getirmeleri ve çözüme kavuşturulması yönünde açacağımız psikolojik ve hukuki danışmanlık merkezlerinin çok faydalı olacağını düşünüyoruz” dedi.
Kadınlar hayatın merkezinde
Kadının renginin, bakış açısının yansıtıldığı, sosyal, kültürel ve iş yaşamı anlamında, hayatın merkezinde olduğu bir kent yaratacaklarını dile getiren Alaca, son olarak, “Biz bir kadın partisiyiz, kentle ilgili önemli çalışmalarda kadınların imzası olsun. Eşbaşkanlık sistemi kadınlar için bir şanstır. Kadının karar mekanizması olabilmesi için sözünü söylemesi gerekir. Dolayısıyla kadınlara sesleniyorum, birleşelim” diye çağrı yaptı.