Kanser çeşitlerinden kaynaklı ölümler en çok gelişmekte olan ülkelerde görülürken, yeni vakalara yakalananların ciddi bir kesimi Avrupa ve ABD'de yaşıyor. Dünya Kanserle Mücadele Günü vesilesiyle 2014 Dünya Kanser Bülteni’ni hazırlayan WHOhükümetlere yaptıkları çağrı ile önlem almalarını istiyor.
1 yılda 8,2 milyon kişi öldü
2012 yılında 14 milyon kişinin kansere yakalandığı 8,2 milyonun da öldüğünün belirtildiği WHO raporunda, 2030 yılına gelindiğinde yeni vakaların sayısı yılda 22 milyona yükseleceği ifade edildi. WHO Genel Direktörü Margaret Chan, kanser çeşitlerinden kaynaklanan ölümlerin yüzde 60 ila 70’inin gelişmekte olan ülkelerin olduğu Afrika, Asya ve Güney Amerika kıtalarında yaşandığına dikkat çekiyor. 2012’deki yeni kanser vakalarının önemli bir kısmı Asya’da, her 4 vakadan biri Avrupa’da görülürken, her 5 vakadan biri de ABD'de görüldü. Afrika ve Ortadoğu ülkeleri ise, yüzde 8 ile yeni kanser vakalarının daha az görüldüğü bölgeler oldu.
Akciğer kanseri ilk sırada
2012’de tespit edilen yeni kanser vakalarında ilk sırayı ise 1,8 milyon (yüzde 13) vaka ile akciğer kanseri alıyor. Diğer kanser çeşitlerine yakalanan kişilerin sayısı ve genel toplama oranı ise şöyle gerçekleşti :
Göğüs-meme kanseri 1,7 milyon vaka (yüzde 11,9); Kolon kanseri 1,4 milyon (yüzde 9,7); Prostat kanseri 1,1 milyon (yüzde 7,9); Mide kanseri 950 bin (yüzde 6,8); Karaciğer kanseri 780 bin (yüzde 5,6) ; Rahim ağzı kanseri 527 bin (yüzde 3,7).
Dikkat edilecek beş nokta
Hükümetlerin kanunlar ile alacağı önlemlere ek olarak, bireylerin dikkat etmesi gereken 5 temel sağlık kuralı ise şöyle sıralanıyor: Erken teşhis, fazla kilolar yemek borusu, bağırsak, böbrek, rahim ve pankreas kanserlerine yakalanma riskini arttırıyor. Fazla kilolardan kaçınarak, düzenli hareket etmenin yanı sıra, şekerli içecekler, kırmızı et, işlenmiş et çeşitleri vs’den sakınmak gerekiyor.
Enfeksiyonlara karşı aşı
WHO raporunda dikkat çekilen bir diğer tedbir ise, enfeksiyonlara karşı yapılan aşılar. Zira dünya genelindeki kanser vakalarının yüzde 16’sı enfeksiyonlardan kaynaklanıyor. Aşı yokluğu nedeniyle kansere dönüşen bazı hastalıklar ise, şöyle sıralanıyor: Hepatit-B virüsü karaciğer kanserine, İnsan Papilloma Virüsü (HPV) ve genelde deride çıkan DNA virüsü rahim ağzı kanserine, mide ve on iki parmak bağırsağında üreyen Helikobakter pylori (Hp) adlı bakteri ise mide kanserinin artışına sebep oluyor.
Sigaranın etkisi
Sigaranın başta akciğer kanseri olmak üzere bir çok hastalığı tetiklediği hatırlatılan raporda, sigaradaki nikotinden ziyade içindeki diğer katkı maddelerinin kansere yol açtığına da dikkat çekiliyor. WHO raporunda son olarak da geçmişte asbest (amiyant) gibi maddelerde de olduğu gibi, kansere yol açabilecek diğer maddelerin tespit edilmesinin önemine işaret ediliyor. WHO, hava kirliliğine karşı önlemlerin arttırılması gerektiğinin de altını çiziyor.
ANF/CENEVRE