• Rusya-Ukrayna deniz savaşı Karadeniz'de genişlerken NATO üyeleri Romanya ve Bulgaristan da saldırıların hedefi haline geliyor. NATO, doğu kanadına yoğun sevkiyat yapıyor.

 

Rusya-Ukrayna savaşı Karadeniz'de yeni bir cepheye taşınırken saldırılar, NATO'nun doğu kanadındaki ülkeler için de güvenlik tehdidine dönüşüyor. Ekim ayında NATO üyesi Romanya ve Bulgaristan yakınlarında yedi kargo gemisinin vurulmasının ardından ittifak, Karadeniz'deki doğu kanadını güçlendirmek amacıyla deniz devriye uçakları, radar sistemleri ve İHA konuşlandıracağını açıkladı.

Ancak saldırılar bununla sınırlı kalmadı. 23 Ekim'de bir başka gemi Romanya’nın karasularının hemen dışında vuruldu. Geçen hafta ise Yunanistan'a ait bir konteyner gemisi, Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde deniz İHA’larıyla düzenlenen saldırıda batırıldı.

Askeri analistler saldırıların arkasında Rusya'nın bulunduğuna ilişkin güçlü işaretler olduğunu belirtiyor. Son saldırıya ait görüntülerde görülen İHA’nın Rusya'nın kullandığı modellerden birine benzediği değerlendiriliyor. Londra merkezli düşünce kuruluşu RUSI'den kıdemli araştırmacı Sidharth Kaushal, yaşananları "inkâr edilemez bir tırmanış" olarak nitelendirdi. Moskova ise NATO ülkelerini İHA’larla hedef aldığı iddialarını reddediyor. Rusya, Ukrayna'ya askeri destek sağlayan Avrupa hükümetlerinin savaşı tırmandırdığını savunuyor. 

Rusya NATO'yu test mi ediyor?

Reuters’a konuşan Washington merkezli Middle East Institute'un Karadeniz Programı Direktörü Iulia Joja'ya göre Rusya, saldırılarını Batı'nın çatışmayı daha geniş bir savaşa dönüştürmekten kaçınacağını hesap ederek düzenliyor. Joja, Moskova'nın NATO'nun vereceği tepkinin sınırlarını ölçmeye çalıştığını belirtti. NATO'dan bir yetkili ise Rusya'nın müttefikleri Ukrayna'ya destek vermekten caydırmaya yönelik eylemlerinin ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu söyledi.

Romanya'da alarm  

Karadeniz, Romanya açısından hem ticaret hem de enerji güvenliği bakımından kritik öneme sahip. Ülke, gelecek yıl Avrupa Birliği'nin (AB) en büyük doğal gaz üreticisi olmasını sağlayacak Neptun Deep açık deniz gaz projesini burada yürütüyor. Projey sahasına Ağustos ayında bir deniz İHA’sının yaklaştığı bildirilmişti.

Bükreş yönetimi, sivil gemilere yönelik saldırıları "sistematik" olarak nitelendirse de tek tek saldırıların sorumluluğunu adli incelemeler tamamlanmadan Rusya'ya yüklemekten kaçınıyor. Bulgaristan ise doğrudan Moskova'yı suçlamadı ancak saldırıların bazılarının Rusya'nın çıkarlarına hizmet ediyor gibi göründüğünü açıkladı.

Bir yılda 400'e yakın gemi vuruldu

Karadeniz ve Azak Denizi'nde ticari gemilere yönelik saldırılar son aylarda belirgin biçimde arttı. Deniz güvenliği şirketi Ambrey Analytics'in verilerine göre, Mayıs-Ekim döneminde iki denizde toplam 317 ticari ve diğer gemi saldırılara maruz kaldı. Bu sayı, önceki altı aylık dönemde kaydedilen 74 saldırının dört katından fazla.

Saldırıların taraflara göre dağılımı da değişiyor. Ambrey verilerine göre Ukrayna, üçüncü çeyrekte gemilere yönelik 137 saldırı düzenlerken Rusya'nın saldırı sayısı 92 oldu. Ekim ayında ise Rusya 38 saldırıyla öne çıkarken Ukrayna'nın saldırı sayısı beşte kaldı.

Gıda krizi endişesi

Reuters'ın gördüğü Rusya ihracat verilerine göre ülkenin Karadeniz ve Azak Denizi üzerinden gerçekleştirdiği tahıl ihracatı Eylül ayında 300 bin tona geriledi. Geçen yılın aynı ayında bu miktar 4,74 milyon tondu.

Ukrayna ise Rusya'nın saldırıları nedeniyle temmuz sonunda Karadeniz limanlarındaki faaliyetlerini durdurdu. Bunun üzerine ihracatını Tuna Nehri üzerindeki limanlara, Romanya'nın Sulina Kanalı'na ve ülkenin Karadeniz kıyısındaki limanlarına yönlendirdi. Ancak alternatif güzergâhlara rağmen Ukrayna'nın eylül ayında limanlardan tahıl ihracatı, geçen yılın aynı dönemindeki 2,1 milyon tondan 810 bin tona düştü.

Eski üst düzey Ukraynalı deniz subayı ve denizcilik analisti Andriy Ryzhenko, Rusya'nın öncelikli hedefinin Ukrayna'nın tahıl ihracatını daha da azaltmak, ikincil hedefinin ise NATO'yu test etmek olduğunu söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, cumartesi günü sınırlı bir ateşkese yönelik uluslararası ilginin arttığını söyledi. Rusya ise böyle bir düzenlemenin Kiev'e zaman kazandıracağını savunarak öneriyi reddetti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıların küresel gıda güvenliği açısından yaratabileceği sonuçlara dikkat çekti. Zelenski, geçen ay yaptığı açıklamada, "Herkes dizel yakıtı konuşuyor, tahılı unutuyor. Bir ya da iki ay içinde herkes tarım krizinden söz etmeye başlayacak" dedi. MOSKOVA