JİTEM, Musa Anter, Lice, Roboskî, Nihat Kazanhan, Medeni Yıldırım ve nice davada mağdur ailelerin avukatlığını üstlendi, katillerin yargılanması için inanılmaz bir çaba gösterdi. Eşi Türkan Elçi’nin cenaze töreninde söylediği gibi “Onu faili meçhuller ordusu karşılayacak.”
Amed Suriçi’nde 28 Kasım günü katledilen Av. Tahir Elçi, avukatlık hayatı boyunca hakikatlerin ortaya çıkması için mücadele etti. Kürdistan’da işlenen birçok ‘faili meçhul’ cinayet ve katliam davalarının avukatlığını yapan Elçi, çok sayıda davayı da uluslararası alana taşıdı. Şırnak’ın Kuşkonar ve Koçağılı köylerinin 26 Mart 1994’te TSK’ye ait F-16’lar ile bombalanması ve 38 kişinin öldürülmesi davasında Türkiye’yi AİHM’de mahkum ettirdi.
Mağdur ailelerin avukatı
Amed’in Lice ilçesinde askerlerce katledilen Medeni Yıldırım ile Cizre’de 12 yaşındayken sokak ortasında polislerce öldürülen Nihat Kazanhan’ın ailesinin avukatlığı yürütüyordu. Elçi, binlerce kişinin mağdur edildiği “KCK Ana Davası”nın da avukatlığını yaptı.
Zaman aşımından kurtardı
Elçi için en önemli davalardan bir tanesi de 22 Ekim 1993 tarihinde Lice’de aralarında Tuğgeneral Bahtiyar Aydın’ın da bulunduğu 16 kişinin katledildiği Lice Katliamı davasıydı. Elçi’nin çabaları sonucu, katliama dair soruşturma, zaman aşımına bir gün kala davaya dönüştü. Dava 21 yıl sonra, 16 Ocak 2015’te başladı. Diyarbakır Jandarma Alay Komutanı emekli Albay Eşref Hatipoğlu ile Üsteğmen Tünay Yanardağ’ın yargılandığı dava bugüne kadar Eskişehir, Ankara, Amed ve İzmir adliyeleri arasında dolaşıp dursa da Elçi duruşmalardan tek birini dahi kaçırmadı.
Katillerin peşini bırakmadı
Şırnak’ın Cizre ilçesinde, 1993-1995 yılları arasında 21 köylü JİTEM tarafından katledildiği davanın avukatı da Tahir Elçi’ydi. Olayın üzerinden 22 yıl geçti ve açılan dava kapsamında bugüne kadar 47 duruşma görüldü. 21 kişinin “zorla kaybedilmesi” ve “yasadışı keyfi infaz edilmesi” ile “suç işlemek için örgüt kurmak” suçlarından yargılanan davanın en önemli sanığı emekli Jandarma Kıdemli Albay Cemal Temizöz, Elçi’nin olağanüstü çabasına rağmen geçtiğimiz haftalarda beraat ettirildi.
JİTEM’i yargılattı
Yine Amed, Mardin, Batman ve Şırnak’ta çeşitli tarihlerde “birden fazla insan öldürme”, “kundaklama ve bombalama eylemi”ni gerçekleştirmekten yargılanan, aralarında “Yeşil” kod adlı Mahmut Yıldırım’ın da bulunduğu 16 sanıklı “JİTEM” davasının başlamasında da Elçi’nin önemli bir etkisi oldu. Dosya kapsamında JİTEM’in kurucularından emekli Albay Arif Doğan da yargılandı. Elçi’nin çabaları sonucunda yargılanan Doğan, verdiği ifadesinde “‘JİTEM’i ben kurdum Jandarma Genel Komutanı onay verdi” ve “Şu an bile JİTEM’in 10 bin elemanı var” beyanlarında bulunmuştu.
AİHM’de mahkum ettirdi
Şırnak’ın Kuşkonar ve Koçağılı köylerinin 26 Mart 1994’te TSK’ye ait F-16’lar ile bombalanması ve 38 kişinin katledilmesiyle ilgili soruşturma dosyasını inceleyen Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı, olayın zaman aşımına uğradığı gerekçesiyle dava açılmamasına kararı verdi. Ancak Elçi, davanın peşini bırakmayarak, dosyayı AİHM’e taşıdı. AİHM, 12 Kasım 2013’teki kararıyla Türkiye’yi “köy bombalamak” suçundan mahkum etti. Karar sonucu Türkiye, 38 başvurucuya toplam 2 milyon 305 bin Euro manevi, 5 bin 700 Euro maddi tazminat ödemeye mahkum oldu.
Roboskî davası
Elçi, Şırnak’ın Uludere ilçesinde 17’si çocuk 34 köylünün Türk savaş uçakları tarafından katledildiği Roboskî davasının da avukatıydı. Roboskî dosyası, 11 Haziran 2013 tarihinde “görevsizlik” kararıyla askeri savcılığa gönderildi. 1,5 yıl soruşturmayı yürüten Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, “taksirle ölme sebebiyet vermekten dolayı” Roboskî Katliamı’yla ilgili soruşturma dosyası hakkında “görevsizlik” kararı verip dosyayı Genelkurmay Askeri Savcılığı’na gönderdi. Genelkurmay Askeri Savcılığı da dosyaya aynı şekilde takipsizlik kararı verdi.
Musa Anter davası
1992’de Amed’de Musa Anter katledilmesine ilişkin dava ise zaman aşımına günler kala 5 Temmuz 2013’te açıldı. Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen JİTEM davası ile Musa Anter davasına ilişkin Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen dava dosyaları daha sonra birleştirildi. Sanıklar Mahmut Yıldırım (Yeşil), hakkında yakalama kararı bulunan Abdulkadir Aygan (Aziz Turan) ve emekli Albay Savaş Gevrekçi ile tek tutuklu sanık Hamit Yıldırım, “Taammüden cinayet işlemekten” ağırlaştırılmış ömür boyu hapis, “Halkı isyana ve birbirini öldürmeye teşvikten” de 20 yıla kadar hapisle yargılanıyor. Sanık avukatlarının talebiyle dava, “güvenlik gerekçesiyle” Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesi’ne nakledildi. 23 Mart’taki duruşmada Yeşil kod adlı Mahmut Yıldırım için yakalama kararı çıkarıldı.
AMED