Taybetî sosyalîzmî goreya şertê welat û şarê xo nirxnayo. Tirkîya de çepgîran ra Kivilcimli sosyalîzmî zey mîras veradayo. Kivilcimli heme emrê xo têkoşîn reyde vîyarnayo û 22 serre zî zîndan de mendo. Bi serran ameyo binçimgirewtiş û îşkence ra ameyo vîyarnayîş û qet têkoşînê xo ra zî fek veranêdayo. Heqê ilmî de bi deshezaran rîpel nuşte nuşto. Cuyayîşê xo de her tim ser sosyalîzm xebat kerdo û bingeyîya cuyayîşê xo kerdo.
Her tim embazê xo ra toleransî reyde nêz bîyo, çimkî goreyê Kivilcimliye nê merdimî û merdim eşkeno xete bikero. Bêxete merdim merdimo merde yo. Keso ke kar bikero eşkeno xete zî bikero la ganî merdim xeteyê xo ra ders bivejno.
Peynîya Xoverodayîşê Şêx Saîdî, serra 1925’an de Qanûnê Takrîrî Sukun hetê dewleta tirk ameybî vetiş û no ser zî heme xebatê Têgêrayîşê Komunîst zî zey legal amey nîşandayîş û keso ke amey girewtiş zî Dadgehê Îstîklalî de amey dariznayîş. No demî de Kivilcimli zî çarçiweya no qanûnî de 10 serre ceza gêno.
Heme kadroyê partîya Komunîstî amey girewtiş
Peynîya yew serre çarçiweya efûye Kivilcimli zîndanî ra vejîyeno la embazê ci komunîst Vedat Nedîm tor û Şevket Sureyya Aydemîr dozê xo ra îhanet kerdî û vîyartî safê dewlete.
Çi heyf ke nê di kesî arşîvê partîya Komunîstî teslîmê polîsî kenî. Çarçiweya no teslîmî de hema hema heme kadroyê partîya Komunîstî amey girewtiş. Hewna no operasyonê sîyasî de Kivilcimli ame girewtiş. Kivilcimli demo ke zîndanî ra vejîya hewna înşakerdîşê partîyê rê dest pê xebatî kerd.
SSCBe ra rayverîya partî ra Laz Îsmaîl ame eşrawîtîş, la demo ke Laz Îsmaîl serra 1929’an de ame girewtiş, peynîya di zopeyê polîsî heme embazê xo rotî.
No ser zî Kivilcimli ceza girewt. Demo ke dadgeh de Kivilcimli ra dadger persa û vat seba cezaye ra çîk vano. Kivilcimli vat ke 4,5 serre seba profesoro sûrî rê demo ke rind o. No vatişê ci daxî mojneno Kivilcimli çiqas merdimo ke raşt o. Emrê xo yê ciwanî de sosyalîzm şinasnayo û dijî heme polîtîkayê îşkence û girewtişî Kivilcimli qet serê xo çewt nêkerdo. Bi na bawerî de Kivilcimli şî Zîndanê Xarpêtî yanî goreyê ci şîynê zanîngehê Xarpêtî.
Raştî zî ona bî, Kivilcimli Zîndanê Xarpêtî açarna Zanîngehê Xarpêtî. Pirtûkê xo yê Yol (Rayîr) noca de nuşt. No pirtûk de Kivilcimli partî de çî têkoşîn dayo se heme nuşto û no ser zî no pirtûk partî de zey çimeyanê persfektîfî ame vînayîş û partî pergalê rayvistişê ser no pirtûkî înşa kerd. No pirtûk de 150 rîpel ra 8 pirtûk ra ameynê meydan.
No pirtûkan de vîrdozî, averşîyîşo komele, dîrokê partîye û planê stratejîyî estî. Planê stratejîye de babeta burjuvazî, dewijî, problemê kurd û taktîkî bi rixneye ameynê dayîş.
Serra 1923’an de Bîblîotegînîya Marksîzmî rona
Kivilcimli her tim xo ra di rayîr esas girewt; 1 - Tecrûbeyê sewbî welatan esasgirewtiş 2 - orjînalîya welatê xo esasgirewtiş. Esasê no pirtûkê no di esasî ame înşakerdîş. Peynîya agêrayîşê Xarpêtî doktor partî de dest pê faîlîyetê legalî kerd. Serra 1923’an de Bîblîotegînîya Marksîzmî rona, hewna hetê no projeyê Pirtûkxaneya Kedkaran sazkerd. No pirtûkxaneye de heme pirtûkê xo da şinasnayîş.
Dr. Hîkmet Kîvîlcîmlî kam o
Kivilcimli serra 1902’an qezaya Pîrîtsîne ya Makedonyaye de yeno dînya. Pîyê cî mudirê telgrafxaneye yo û maya ci kebanî ya. Nameyê ci yayka ci Hîkmet Alî ronena. Hîna domanê xo de Hîkmet Alî sîyasetmedaran ra têgêrayîşan kerdî. Hîkmet Alî çi heyf ke hîna domantî de pîyê xo vînî keno û yayka ci ra wayîr vejîyeno.
Kivilcimli binê dagirkerîya Stenbolî de Şorişê Citmenge ra eleqa mojneno û Partîya Komunîstî ra endam beno û partî de zaf yeno heskerdîş. Kongreya dîyîn a partîye de komîteya navendê partîye ra yeno weçînayîş û beno verpîrsîyarê ciwanan a partîye.