Keyeyê tarîxî yê Wanî ke hema cuya şarê verî ê bajarî danê mojnayîş, bîyayîşê xo pawenê. Keyeyê ke yenê texmînkerdiş, destpêkê serra 1900î de ameyê viraştiş, mabêne serranê 1915-18î de bîyî şahidê qirkerdişê armenîyan zî. Nê keyeyî nika terkê qederê xo ameyê kerdiş. Nê keyeyî serra 2011î de zelzele vînayî û zirarêko pîl dîyî, Rojhelatê Qeleya Wanî de, dewa Îşkîrtî ya Westana Wanî de yî.
Keyeyê ke zafaneyê înan yew û di qatin î, zimistanî germ ê û hamnanî zî honik ê. Dewa Îşkîrtî de şar zano ke verê tena nê keyeyî ameynê viraştiş. Dewe de semedo ke nê keyeyî xisar nêvînê, dewijî destê xo nêdanê nê keyeyan ro û keyeyê betoninan de cuya xo domnenî. Keyeyê ke xisar dîyê zî, hetê selahîyetdaran ra nînê tamîrkerdiş. Kesa bi nameyê Hamî Aslana 65 serreyî dîyar kerde ke aye keyeyê xo wazena.
Aslane daye zanayîş ke domanîya aye û ciwantîya aye mîyanê nê keyeyan de derbaz bîyî û wina va: "Ez tîya de zaf cuyaya. Keyeyê mi mi rê embaztî kerd. Waştişê min o yewin keyeyê mi tamîrbîyayîşê keyeyê min o."
HÎKMET TUNÇ DÎLAN BABAT/WAN