Kırım’la sınır değil
Putin, Parlamento’ya gönderdiği talepte ülkesinin 200 yıldır Karadeniz’deki en büyük deniz üssü konumunda bulunan Sivastopol’daki Rus personelinin can güvenliğinin korunması gerektiğini söyledi. Ancak askeri müdahele yetkisi sadece Kırım’la sınırlı değil. Zira Putin, Parlamento’dan Ukrayna’daki ‘sosyo-politik durum normalleşene dek bu ülkede asker bulundurma yetkisi’ almış durumda.
Hemen mi uygulanacak?
Kararın hemen ardından Kremlin’den yapılan açıklamada parlamentonun Rus ordusuna verdiği yetkinin hemen kullanılmayabileceği sinyali de verildi. Rusya Dışişleri Bakanı Yardımcısı Grigory Karasin, “Devlet Başkanımızın aldığı onay bunun hemen kullanılacağı anlamına gelmez” dedi.
Bu açıklamaya rağmen Rusya Parlamentosu’nun alt kanadı Duma’nın Başkanı Sergey Narişkin’in telefonla aradığı Ukrayna geçici Devlet Başkanı Turçinov’u “Ukrayna doğudaki bölgelerde ve Kırım’daki barışçıl vatandaşlara saldırırsa Moskova buna askeri yanıt verir” diyerek uyarması dikkat çekti.
Ukrayna savaş durumuna geçti
Rus parlamentosunun kararı üzerine toplanan Ukrayna Milli Güvenlik Konseyi ise orduya ‘savaş durumuna geçin’ emri verdi. Ukrayna, yedek askerlerini de silah altına çağırdı. Geçici Devlet Başkanı Aleksander Turçinov da orduya savaş alarmı verildiğini belirtirken, nükleer tesisler ve havaalanlarındaki güvenlik önlemlerini artırdıklarını söyledi.
‘İlişkiler tamamen biter’ uyarısı
Ukrayna geçici Başbakanı Arseniy Yatsenyuk da Putin’e seslenip, “Askeri müdahale savaşa yol açar ve bu Moskova’yla Kiev ilişkilerinin bitmesi anlamına gelir” dedi. Moskova’nın Kırım’a 6 bin asker göndermesini de eleştiren Yatsenyuk, Rusya’dan askerlerini bir an önce Kırım’dan çekmesini istedi. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ise ülke toprak bütünlüğünün korunması için Avrupa Birliği, ABD ve NATO’ya yardım talebinde bulundu. AB yanlısı muhalif lider Vitali Kliçko Rus parlamentosunun müdahaleye onay vermesinin ardından milli seferberlik çağrısı yaptı.
Obama ile Putin 1,5 saat görüştü
ABD Başkanı Barack Obama Rusya’yı Ukrayna’ya olası bir müdahale konusunda uyarmıştı. Karar öncesi ABD Başkanı Barack Obama, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i telefonla aradı. Görüşme 1,5 saat sürdü. Beyaz Saray’ın açıklamasında “ABD, Rusya’nın Ukrayna topraklarına yönelik askeri müdahalesini kınamaktadır” ifadesi kullanıldı. Açıklamaya göre Obama, Putin’e askerlerini Kırım’daki üssüne geri çekerek tansiyonu azaltması ve Ukrayna’daki herhangi bir başka yere müdahaleden de uzak durması çağrısında bulundu.
Putin ‘halkımızı koruyoruz’ dedi
Kremlin’den yapılan açıklamasına göre ise Putin, Ukrayna’da mevcut yönetim tarafından desteklenen aşırı milliyetçileri suçladı, Ukrayna topraklarındaki Rusların can güvenliklerine tehditler bulunduğunu söyledi. Putin, Ukrayna’nın doğu bölgelerinde ve Kırım’daki şiddetin büyümesi halinde Rusya’nın kendi menfaatlerini ve Rusça konuşan halkın hayatını koruma hakkının olduğunu Obama’ya iletti.
Beyaz Saray ekibi toplandı
Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili de ABD ulusal güvenlik ekibinin Ukrayna’daki durumla ilgili siyasi seçenekleri tartışmak üzere toplandığını söyledi.
Kerry: Etkisi derin olacak
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ise Rusya’nın Ukrayna toprağını istila ve işgal etmesini kınadıklarını ifade etti. Kerry, yazılı açıklamasında, “Rusya tarafından tansiyonu düşürecek acil ve somut adımlar atılmadıkça, ABD-Rusya ilişkilerindeki ve Rusya’nın uluslararası saygınlığındaki etkisi derin olacaktır” dedi.
Hagel mevkidaşıyla konuştu
ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel da Rus meslektaşı Sergey Şoygu ile telefonda Ukrayna’daki son gelişmeleri görüştü. Pentagon Sözcüsü John Kirby, yaptığı yazılı açıklamada, Hagel’in, Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalesine dair derin endişesini dile getirdiğini, bu tür aktivitelerin, Rusya’nın uluslararası anlaşma yükümlülüklerine aykırı düştüğünü hatırlattığını, bu yükümlülüklerin Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne ve bağımsızlığına saygı duyulmasını gerektirdiğini belirttiğini kaydetti.
BM ve NATO acil toplandı
Rusya’nın Kırım’a asker gönderme ihtimaline karşı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ile Kuzey Atlantik Konseyi NATO acil olarak dün toplandı. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, Twitter mesajında, “Rusya (Kırım’daki) kendi kuvvetlerinin hareketleri dahil Ukrayna’nın egemenliğine, toprak bütünlüğüne, sınırlarına saygı göstermelidir” uyarısında bulundu.
AB de devrede
Diğer yandan AB dışişleri bakanlarının da bugün Brüksel’de biraraya gelere konuyu masaya yatırma kararı aldığı bildirildi. Baştan beri Ukrayna’nın Rusya yanlısı devrik lideri Viktor Yanukoviç’e karşı muhalefeti destekleyen AB’nin lideri konumundaki Almanya’nın Başbakanı Angela Merkel ise Kırım’daki durumun endişe verici olduğunu söyleyerek, Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesini talep etti. Almanya Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier de gidişatı ‘tehlikeli’ diye nitelendirerek, Moskova’ya işaret ederek, “Kim açıklama ve icraatlarıyla ateşe benzin döküyorsa, durumu bilinçli olarak tırmandırıyordur” dedi. Fransa da gelişmelerin kaygı verici olduğuna dikkat çekti.
Kırım neden önemli?
Rus Donanması’nın Karadeniz Filosu, 200 yıldır Ukrayna’nın Kırım bölgesinde üslenmiş halde. Rus donanması sözleşmeye göre 2042’ye kadar Kırım’da kalma hakkına sahip. Ancak Karadeniz Filosu’nun Kırım’da üslenmesini düzenleyen anlaşmaya göre Rusya’nın donanma üssü dışındaki tüm askeri hareketliliklerini önceden Ukrayna makamlarına bildirmesi gerekiyor. Ancak Rusya hem devlet, hem de toplum nezdinde Kırım’ı kendisinin uzantısı olarak görüyor. Zira bölgede çok sayıda Rus yaşıyor. Yaklaşık 2 milyon kişinin yaşadığı Kırım’ın yüzde 58’ini Rus kökenliler oluşturuyor. Nüfusun yüzde 77’sinin Rusçayı “anadil’ olarak benimsediği bölgede Rusya etkisi hakim.
Enerji en önemli sebep
Ayrıca Kırım, Ukrayna üzerinden Rusya’nın Avrupa’ya açılan kapısı. Doğalgaz hatları ve Ukrayna’nın enerji konusunda Moskova’ya bağımlığı da düşünüldüğünde Kırım’ın, Rusya ve Ukrayna için siyasi ve ekonomik önemi daha fazla öne çıkıyor. Zira Ukrayna’nın doğalgazının yüzde 75’i Rusya üzerinden geliyor. Ukrayna’nın elektriğinin yüzde 47,6’sını nükleer santraller sağlıyor. Nükleer yakıtının çoğunu da Rusya karşılıyor.
Bölge ‘işgal’ altında
Rusya, şu anda Kırım’ı bir nevi ‘işgal’ etmiş durumda. Ukrayna basınına göre, Karadeniz Filosu’ndan Rus askerler bazı kamu binaları ve askeri üslerde nöbet tutuyor. Rus oldukları belirtilen silahlı kişiler de bölge parlalmentosu ile Sivastopol ve başkent Simferopol’deki havaalanlarını işgal etmiş durumda. Ukrayna silahlı kişilerin Rus askerleri olduğunda ısrarlı. Ayrıca Ukrayna Savunma Bakanı İhor Tenyuk, Rusya’nın Kırım’a 6 bin ek asker ve 30 ek zırhlı araç gönderdiğini söyledi. Kırım hava sahası yeniden uçuşlara açılsa da karayolları Rusya yanlısı milisler tarafından bloke edilmiş durumda. Kırım’a karayoluyla ulaşmaya çalışan gazeteciler kontrol noktalarından geri çevrildi.
HABER MERKEZİ