KONDA, 7 Haziran seçimlerinin sonuçlarının değerlendirildiği en kapsamlı raporu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, seçim sonuçları, KONDA’nın düzenli olarak yaptığı “barometre” anketlerinin sonuçlarıyla da karşılaştırılarak analiz edildi. “7 Haziran - Sandık ve Seçmen Analizi” başlıklı raporda öne çıkan bazı tespitler şöyle:
‘Emanet oy’ iddiası temelsiz
* CHP’nin yeni seçmen kazanamadığı bu son seçimde AKP milliyetçi oylarını Anadolu’da MHP’ye, Kürt bölgelerindeki oylarını ise HDP’ye kaybetmiş. AKP’nin metropol bölgelerinde kaybettiği oylar HDP’nin lehine olmuş.
* Seçimde şüphesiz beklentilerini gerçekleştirebilen parti HDP oldu. Seçim sonrası üzerine en fazla yazılan konulardan biri ise HDP’nin barajı aşmasını sağlayan unsurun CHP seçmeninin stratejik davranarak HDP’ye “emanet oy” verip vermemesi oldu. Ancak, genel olarak CHP seçmen sayısının – anlamlı bir artmadan ya da azalmadan ziyade – yerinde sayması/değişmemesi bu iddiayı ilk bakışta temelsiz kılıyor görünüyor.
HDP seçmeni yüzde 113 arttı
* HDP seçmen sayısını yüzde 113 oranında arttırmış. 2014’te 2 milyon 746 bin oy almışken, 2015’te 5 milyon 838 bin oy almış. Diğer bir ifadeyle 2014’te 100 olan seçmen sayısı 2015’te 213’e çıkmış. HDP Türkiye genelinde oyunu oran olarak en çok arttıran parti olmuş.
HDP nerelerden kazandı?
* HDP’nin oy artışının ardında temel olarak Kürt seçmenlerin oylarının olduğu; bu seçmenlerin büyük bir kısmının 2011’de AKP’ye oy vermiş olduğu; CHP’den HDP’ye kaydığı varsayılan “emanet” oyların miktarının özellikle Türk kökenli seçmenler arasında sınırlı miktarda olduğu sonuçlarına varıyoruz.
* Çıkarımlarımız sonucu HDP’nin yeni oylarının büyük bölümünün daha önce AKP’ye oy vermiş olan seçmenlerden geldiğini görüyoruz. AKP geçerli oyların yüzde 3,7’sine denk gelen 1,8 milyon oyun HDP’ye kaymasına engel olamadığı gibi, neredeyse bir o kadar oyu da MHP’ye kaptırmış görünüyor.
* CHP’nin HDP oylarındaki payı ise geçerli oyların yalnızca yüzde 0,4’üyle sınırlı kalmış. Güven aralıklarını da dikkate aldığımızda elimizdeki bulgular CHP’den HDP’ye kayan oyların geçerli oyların yüzde 1,3’ünden (CHP seçmeninin yüzde 6’sından) az olduğuna işaret ediyor.
Ayrıca CHP’nin HDP’ye kaybettiği oyun iki katı kadarını MHP’ye kaybetmiş olması da kayda değer diğer bir gözlemimiz.
MHP ve HDP seçmenleri arasında genç yaş grubunda, yani 18-28 yaş grubu arasında olanlar, Türkiye ortalaması olan yüzde 25’in üzerindedir. Her 100 CHP seçmeninin 45’i, her 100 AKP seçmeninin ise 43’ü 44 yaş üzeriyken, bu oran MHP ve HDP seçmenlerinde yüzde 31’dir.
* İlk defa oy veren seçmenler diğer seçmenlerden daha fazla oranda HDP’yi ve MHP’yi tercih ediyor. 2014’te yaşı oy vermeye tutmayanlar arasında MHP ikinci partidir ve CHP ile HDP’nin oy oranı birbirine yaklaşıyor. Ayrıca AKP de genç ve yeni seçmenler arasında Türkiye ortalamasına kıyasla ciddi oranda düşük oy almaktadır.
ANKARA