Van'ın Muradiye ilçesinde 1987-1991 yılları arasında yapımı tamamlanan ve 1992'de su tutmaya başlayan Sarı Memet Barajı nedeniyle topraklarının bir kısmı su altında kalan Sarı Memet, Çekmak (Çekmax), Avzeça (Avzêce), Çıraklı (Çiraxli) köylerinde yaşayan yüzlerce aileye, devlet tarafından sözü verilen konut ve tarımsal yardım yapılmadı. Yaşadıkları mağduriyetin giderilmesi için yıllardır mücadele eden yurttaşlar, üstüne üstlük 4 yıl önce barajın üzerine yapılan Hidroelektrik Santral ile daha çok mağdur edildi. Tarlaların sulanması için yapılan barajın üzerine inşa edilen HES, yapı ve kullanım izni olmamasına rağmen 4 yıldır işletiliyor. Ekosistemi bozan mera alanındaki HES nedeniyle topraklarının verimsizleştiğini belirten köylüler, HES'in köylere çok yakın yere kurulması nedeniyle akan sudan hayvanların hastalık kaptığını ve kanal suyuna giren çocukların da birçok hastalıkla karşı karşıya olduğunu dile getirdi.


İnci kefaline de zarar
Sarı Memet köyü sakinlerinden Kemal Karagülle, Sarı Memet Barajı'nın köylülerin sulama ihtiyacı için yapıldığını, önce topraklarının işgal edildiğini ardından da topraklarını su bastığını dile getirdi. Sarı Memet Barajı'nın etrafından bulunan yaklaşın 20 köyün baraj suyu üzerinde gelir sağladığını dile getiren Karagülle, "Baraj yapılırken çok zararımız oldu. Ama sonra bu dere üzerinde başta hayvancılık ve tarım olmak üzere köylüler ihtiyaçlarını gideriyordu. Ama üzerine HES yapıldıktan sonra dere harabe haline geldi. Suda bulunan tüm mineraller yok olurken can veren su zarar vermeye başladı" dedi. Baraj suyunun kendilerine zarar verdiğini ifade eden Karagülle, "Sadece zararı bizimle de sınırlı kalmıyor. Daha önce Van Gölü'nden tatlı suya gelen inci kefali balığı da yumurtlama döneminde geldiği sularımıza artık gelmiyor. Baraj suyundan kaynaklı birçok balık telef olduğu için artık gelmiyor" diye konuştu.

'HES nedeniyle her taraf kurudu'
Barajdan sonra köylerde büyük göç yaşandığını da belirten Karagülle, "Barajın yapıldığı 1991 yılında devlet bize baraj nedeniyle köyü tamam kaldırıp başka bire götürerek, yaşadığımız zararı karşılayacaktı. Köyümüz yarısı yaşadığı mağduriyet nedeniyle köyü terk ederek göç etti" diye konuştu. Yetkililerin para kazanmak için kendilerine zarar verdiğine işaret eden Karagülle, "İşverenler, devlet, para kazanmak için, canımızı, malımızı, hayvanımızı tehlikeye sokarak, öldürüyorlar. Kendi kişisel menfaatleri için her şeyi yok sayılıyorlar. Sonbahar'a kadar köyümüzün etrafındaki otlar bitmezdi, ama şimdi HES nedeniyle her taraf kurudu. Bir an önce HES'in durdurulması istiyoruz" dedi.

Ne imar izni ne de ÇED raporu var
Konuya ilişkin bilgi veren Muradiye Belediyesi'nde görevli Harita Mühendisi Rıza Tan ise, ilçe sınırlarında yer alan Sarı Mehmet Mahallesi'nde bulunan ve 3 seneden fazla bir sürede faaliyette olan HES'in mevzi imar planı olmadığını ve Van Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanmadığından İmar Kanunu'na göre kaçak yapılar sınıfına girdiğine dikkat çekti. Projede birçok eksikliğin yanı sıra ÇED raporunun da bulunmadığına işaret eden Tan, "Bunun yanı sıra HES'in kurulduğu alan mera ve yayla olduğu için hayvancılıkla uğraşan mahalleliyi mağdur etmiş ve mahalleli göç etmek zorunda kalmıştır. Yine ekolojik dengeyi bozup deredeki balık türlerinin tükenmesine sebep olmuştur" ifadelerini kullandı.



HÜLYA EMEÇ/DİHA/VAN