Kürdistan’da yaklaşık 23 bin kişi tarafından konuşulan Goranî (Hevrami) lehçesi UNESCO tarafından 2010’da “kesin kaybolma tehlikesi altında olan” dillerden biri olarak listelendi.
Hevraman’da yaşayan aileler Süleymaniye ve Hewlêr gibi büyük kentlere göç etmeye başladıktan sonra yetişen yeni nesiller kendi lehçelerini öğrenmeden büyüdükleri için Goranî hızla yok oluyor.
Al Monitor’de yer alan Dana Taib Menmy imzalı habere göre, bu gidişattan endişe duyan ve Tavile kasabasında yaşayan 73 yaşındaki Habibullah Ferraç Beder isimli bir öğretmen de çareyi Kuran’ı ana diline çevirmekte buldu.
Niçin böyle bir karar aldığını anlatan Beder, Goranî konuşanların 9. yüzyıldan itibaren müslümanlığa geçmeye başladıklarını ve şimdi tüm nüfusun mistisizme meyilli sünni müslümanlardan oluştuğunu kaydetti. Nitekim Hevraman’ın en iyi eğitim merkezlerinden biri Sufi Nakşibendi şeyhlerinin türbelerinin bulunduğu Biyare sınır kasabasındaki bir din okulu. Beder şöyle konuştu: “Ancak okulda Kuran’ı kendi dillerinde okuyamıyorlardı. Ben de Kuran-ı Kerim’i Goranî çeviren ilk isim olmak istedim. Geçtiğimiz yıllarda UNESCO yazılı olarak kullanımı azaldığı için Goranî’nin tehlike altında olduğunu ilan etti. Bunu duyduğumda çok paniklemiştim. Goranî bize atalarımızdan yadigâr, kadim bir dildir. (...) Ana dilimi yaşatmak için en iyi yöntemin Kuran’ı Goranî’ye çevirmek olduğuna karar verdim.”
HEWLÊR