Sawaşın oldıği cografyalarda göçlerın olmasi normaldır. Çoluq çocuxlar, analar, yaşlilar, sawaşamayacaq olanlar yollara düşerler. Yaşadıqlari yerleri terkêderler. We ne yazıx ki çoğusi bi daha gêri dönmez. Önce xurbet, sürgün olan diyarlar bi süre sonra yaşanılan yere dönüşır. Sadece yaşam alani degışmez. Qomşilar degışır, sohbetler degışır, qonuşulan dil degışır. Yani bi bütünen insanın gêçmişıne ait ne warsa degışır. Ülke ile insan arasındaki en önemli bağ, ülkede bulunmaqtır derler. O bağ qoparsa her şey gittıxça gewşer we bi süre sonra insani ülkeye gêri götüren sağlam bağlar qalmaz.
Doqsanların başından ortalarına qadar dewletın köy yaqma, köy boşaltma we basqilari yüzünden milyonlarca Kürt batiya göç êttiler. Göç êdenler metropollerde perişan oldilar. Onların gündelıx dertleri bi yana, bi de gêri dönüşün olmamasi durumunda batiya göçen milyonlarca Kürt'ün oranın ekonomik we sosyal ortamına entegre olacaği we 2 quşax sonra asimile olacaği durumiyla yüzleşınce insanın morali daha da bozılidi.
Parti bunlari bıldıği için her fırsatta siyasi nedenlerle sürgünde weya ekonomik nedenlerle xurbette olanlara ülkeye dönüş çağrisi yapidi.
Buna bi çözüm bulmax gerekidi hema nasıl?
***
1999 seçimlerinde Diyarbaqır merkez belediyelerının hepsini qazandıx. Zaferden sonra hemen eyaletın tüm mılisleriyle Hezro'da "genişletilmiş mılis yoğunlaşma toplantisi" yaptıx dêdıx buni ülkeye dönüş için iyi degerlendirmemız lazım. Bunun için ülkeyi çekici hale getırmax gerektığıni, qazandığımız qurumların reklamıni iyi yapmamız halınde İstanbul, Mersin, İzmir we diger yerlere göçen milyonların gêri dönecağıni belırttıx.
Tartışmanın en hereretli bölümünde söz heqqi aldım dêdım arqaaşlar egerse belediyeleri ekonomik we sosyal alanda ciddi projelerle donatırsax ben diyem batidaki Türkler de buraya göç êdecax, o nedenle eyari iyi tutturax. Qerejdax mılisi dêdi bence Tofan heval önemli bi noqtaya degındi, hetta buraya dönmax isteyen milyonlari önce Qerejdax tarafında quracağımız qamplara yerleştırax ki qaos olmasın. Qulp mılisi dêdi bence qampanyamızda ülkeye özlemi artıracax we dönüşi xızlandıracax bi sloğan bulsax süper olur. Ben o esnada mırıldandım dêdım "örgütli toplum, temız memleket, özgür ülke". Silwan mılisi dêdi yüksek sesle hele bi daha söyle. Başımi qaldırdım, yüksek we qararli bi ses toniyla dêdım "ögütli toplum, temız memleket, özgür ülke". O esnada zannêdiyem alqış, sloğan sesleri Botan'a ulaşti.
Qarar aldıx, mehlelerde gönülli qomiteler quracağız. Her mehle kendi soqağıni temizleyecax, parqlardaki ağaçların baqımıni yapacax, xalqımız arasında dayanışma gelıştırılecax we bi yurtsewer gözaltına alınsa anında mehleli kitlesel tepkisini qoyacax. Bêlece batida yaşayan Kürtler buni görünce Kurdistan'a dönmax için can atacaxlar.
Qurduğumuz bi qomite de her hafta mehlelerde yapılan çalışmalari belediye başqanlarına anlatacax. Tabii bu çalışmayi mılislerin qoordine êttığıni söylemeden. Belediye başqanlari da şehrıne sahip çıqan xalqın faaliyetlerıni Med Tv'de, Özgür Gündem'de we batiya gittıxlarında yapacaxlari xalq toplantilarında dile getırecaxlar. Bêlece ülkeye kitlesel gêri dönüşi sağlamiş olacağız. Planlamamızi we görev dağılımımızi yaptıx. Birbirımize başarilar dileyıp görev alanlarımıza dağıldıx.
***
Benle Qerejdax mılisi Bağlar'dan sorımliydıx. Qehweleri geziyıx. Yerde bi qağıt warsa herkesın duyacaği bi şekilde Qerejdax mılisıne diyem heval sen zahmet êtme ben yerdeki qağıdi alırım, ne de olsa burasi bızım memleketımız, belediye bızım belediyemız. Qerejdax mılisi qehweciye diyi abê kültablalarındaki izmaritleri soqağa dökme, poşete doldur ben götürüp çop bidonuna ataram. Bız bêle deyince baxidım bazilari yere atıp ayağiyla ezdıği izmaritleri yerden alıp cêplerıne qoyidilar.
Ömründe dükkanın önündeki qaldırımi süpürmeyen esnaf bızi gördüğünda çıraxlara seslenip diidiler oxlım bi saettır bi qova suyla deterjan almaya gitmişsen, bu qaldırımın hali nedır êle, hadê çabuq.
Teww qadınlar daha felaketti. Bigün Qerejdax mılisiyle mehleleri geziyıx, alan qontroli için. Ben de dalgınlıxtan sığaranın qotıgıni yere attım. Elınde süpürgeyle soqaği temızleyen analardan biri dêdi şşşttt xortoo hele yere attığın o izmariti alisan. Baxtım hepsi durmiş bize baxilar. Tam diyecaxtım yaw zaten soqaği süpırisız. Bi başqa ana dêdi örgütli toplum, temız memleket, özgür ülke bilincıne ulaşmamiş ataerkil zihniyetli feodal kişılıga baxın hele, qadınlari görünce yere attıği izmariti egılıp almaxtan utani. Qerejdax mılisi dêdi yaw teyze bari roket atsaydın. Dêdım teyze êle diisen hema o sloğanın sahibi kimdır bilisen? Dêdi tabii bıliyem, özgür qadın hereketının sloganidır. Dêdım neyse sloğan sızın olsun da yaw zaten soqaği süpürisız ma benım izmaritım ağır gelecax sıze? Dêdi yanlışta diretme pratigının cezasi olarax sadece kendi izmaritıni almayacaxsan, bu soqaxtaki tüm izmaritleri senle arqaaşın toplayacaxsız. Qerejdax mılisine dêdım neyapax, qaçax? Dêdi bence anaların tawri örgütli toplum pratigının en üst ewresidır, dêdıxlarıni yapax ki daha da motive olsunlar. 3 saet boyunca benle Qerejdax mılisi soqaxta izmarit topladıx. Bazi analar bizle dalğa gêçidi. Diidiler haaa bi tane têêê orda war, hadê oni da al. Digerleri gülidiler.
***
Aradan 2 hafta gêçti. Mehleler, parqlar, soqaxlar, qaldırımlar pırıl pırıl. Belediye başqaniyla temasta olan Qulp mılisının yanına gittım. Dêdım stratejimizde 2.aşamaya gêçiyıx. Dêdi nasıl yani? Dêdım Cebbar başqana söyle kitleye mesaj vêrsın artıq, haftalardır soqaxlari temızliyıx, basina dêsın Bağlar'ın nüfusu 4 qatına çıxmasına ragmen xalqimizin dayanismasitla her seyın ustesınden geliyıx. Dêdi sen meraq êtme, Cebbar başqanın çalışmalarımızdan xeberi war zaten, mehle qomitesi sözcüsi olaraq onunla qonuşuram. O Özgür Gündem'e bu meseleyi anlatır, walla ben sıze diyeyım bence haftasoni batidaki Kürtler ewlerıni buraya taşiyacax qamyon bulamayacax. Dêdım hadê xêrlisi.
Hêcanla Cebbar Leygara başqanın geztedeki roportajıni bekliyıx. Neyse, roportajın çıqtıği gün parqtaki çopleri toplidım. Qerejdax mılisi elınde gezteyle qoşarax geldi. Sewinçten uçacax gibiydi. Dêdi Reco hele 1.sayfaya bax, Cebbar başqan nasıl poz vêrmiş, yaw insan bu poza baxsa aqlına köyi geli u hemen ülkeye dönmax ister. Dêdım hele vêr baxayım. Baxtım Cebbar başqan en gundi duruşuyla qollarıni iki yana açmiş. Dêdım bu nedır? Dêdi yani qucağıni açmiş u diyi ülkeye dönün. Dêdım hele dur oquyax.
Roportaji oqumaya başladım. Cebbar başqan diyi "xalqta müthiş bi sahiplenme war. Herkes ewının ögüni, soqağıni temizli. Düzen partileri belediyeyi borç batağına soqmişti, bız temızlıx işçisi bile çalıştırmadığımız için çoq qısa sürede borçlari qapatıp kâra gêçecağız".
Oqurken bazi satırlari atliyam. Qerejdax mılisıne dêdım yaw bu ülkeye dönüşten bahsêtmemiş. Dêdi girişte olmayabılır, gelışme bölümünde degınmiştır mutlaqa.
Neyse oqumaya dewam êttım. Diyi "köy yaqmalarla onbinlerce kişi köyünden göç êtti". Dêdım temam walla başladi. Qerejdax mılisi dêdi en hêcanli yerınde kestın, dewam êt. Oqumaya dewam êttım. Diyi "misal Bağlar'ın nüfusu bi anda 4 qatına çıxti. Bağlar bu nüfusu qaldıramaz. Egerse nüfus daha da artarsa, o zaman vêrdığımız xızmet yetersız olur we xalqımızın memnuniyetsızlıği artar". Dêdım yaw bu ne diyi? Qerejdax mılisi dêdi walla açıxça dêmiş kimse gelmesın. Dêdım yaw bu roportaji oquyan yurtsewerler kesin diyecaxlar "bız xurbette qalmaya dewam êderiz yeter ki xalqımız partinın belediyelerınden şikayetçi olmasın". Dêdi Reco walla bence Cebbar başqan qarşi dewrımci olmiş olabılır. Dêdım şimdi ögrenırız.
Qerejdax mılisıni de yanıma aldım doğrica Qulp mılisının yanına gittım. Ğezteyi gösterıp dêdım bu nedır, hanê qefle qefle ülkeye dönüş olacaxti? Dêdi walla ben senın mesajıni olduği gibi Cebbar başqana ilettım dêdım "başqanım köy yaqmalarından dolayi şehrımızın nüfusi 4 qatına çıxmiş hema gine de xalqımızın dayanışmasiyla belediye xızmetlerıni aqsatmadığımızi gereki dünya aleme duyurax", sağolsun dêdıxlarımızi paylaşmiş. Dêdım yani baan diisen aslında xurbetteki xalqımızın dönüşüni sen engelledın, degıl? Dêdi yaw Reco tüm şehrın yüzyıllıx çopıni temızleme önerisi senındi, Bağlar nüfusunun 4 qatına çıqtığıni söyleyen sendın u şimdi gelisen diisen bu nedır? Dêdım ma ben dêdım êle bi anlatsın ki xalqımız ülkeye dönsün hema belli ki senle Cebbar başqan yerel iqtidar qonformizmıne qapılmişsız. Dêdi Reco üstüme fazla gelme zaten psikolojim bozuxtur, qaç haftadır binadaki teyzeler baan merdiwenleri bile temızletiler, walla ister ülkeye gelsınler ister gelmesınler ben artıq merdiwen temızlemiyecağım. Qerejdax mılisi dêdi Reco quranıma ben de bêl fıtıği oldum, ben de artıq qaldırımlardaki izmaritleri toplayamam. Dêdım yaw ma sanki Kurdistan sadece benım ülkemdır ha, gelen gelsın gelmeyen gelmesın, Cebbar başqan da şehri temizleyecax işçi bulsun kendıne, ben de esas görevım olan mılislıx yaparam.