Daha önce Fransa’nın güneydoğusundaki çobanlar üzerine çalışmalara imza atan Fransız dağcı Michael Thevenin, son 7 yıldır Kürt çobanları üzerine yazılı ve görsel araştırma yapıyor. Son 40 yıldır Kürt çobanlarının ve geleneklerinin ihmal edildiğini söyleyen Thevenin, 1980’li ve 1990’lı yıllardaki çatışmalar döneminin Kürdistan’ın etnografik yapısını çok etkilediğini belirtti.


Kürdistan’a ziyaretler
Çalışmaları üzerine görüştüğümüz Michael Thevenin, Kürt çoban kimliğini ve bu kimliğin değişen dünya kapsamında sınırlarla olan ilişkisini temel aldığını dile getirdi. ‘Yaylacılık: Geçmiş ve Gelecek Pratikleri Kalıntıları’ adlı kitapta sadece Türkiye’nin batısının konu edildiğini ancak Kürdistan’a dair sessizliğin hakim olduğunu gören Thevenin, böylece Kürdistan’a yönelir.
Thevenin, çalışma için 2005-2011 yılları arasında 6 kez Kürdistan’ı ziyaret etti. Farklı mevsimlerde yaptığı her ziyaretinde haftalarca orada kaldı. Günün yirmidört saatini çobanlarla geçirir. Çobanların yaşam tarzı, aile kökleri, ekonomik ve sosyal durumları vb. birçok yönden inceler. Tüm bilgileri kayıt altına alan Thevenin, araştırmasını fotoğraflarla da besler.

Tarihi bir zenginlik
Thevenin, „Kürt çobanları, koyun yetiştiriciliğinin ve otlatmanın 8 bin yıl öncesine dayanan, günümüzde bile canlılığını koruduğu antik Bereketli Hilal denilen bölgede yaşıyorlar. Herşeye rağmen Kürt çobanlık geleneği, halen ayakta duruyor. Kürt çobanlık geleneği, içinde bulunduğu coğrafi bölgenin tarihi zenginliği, jeopolitik durumun karmaşıklığı ve çobanlık yapan kişilerin kültürel ve geleneksel çeşitliği gibi birçok faktörün karışımından meydana geliyor“ diye konuştu.  
Çobanların yaşanan savaş ve zorluklardan etkilendiğini dile getiren Thevenin, şunları söyledi: „Vatandaşlığın dayattıkları ve merkezci yaklaşım gibi sonuçları olan ulus-devlet ideolojisiyle Kürt çobanları da savaş içindeler. Günümüz koşullarına uyarlanmış bir çobanlık anlayışı hakim. Örneğin devletin sıkı kontrolünden ötürü zorunlu olarak ana yollar kullanılıyor. Yani devletin politikaları yaylacılığı doğrudan etkileyebilir. Buna rağmen pastoral ve göçebe ruhu Kürtlerde halen çok güçlü. Kürt halkı, devleti olmayan halklardan çok daha ötesidir. Araştırılacak çok şey var.“

Fotoğraf sergileri açtı
Thevenin, Paris Kürt Enstitüsü, Brüksel ve Berlin Kürt Enstitüsü’nde çeşitli sergi ve konferanslar aracılığıyla projesinin sonuçlarını anlattı. Paris XII Üniversitesi ile Anadolu Kültür Merkezi’nde de sunumlar yaptı. İngiltere’deki Reading Üniversitesi ve Montpellier kentinde bulunan CIRAD Enstitüsü’nde projeye ilişkin fotoğraflar sergilendi. Kürdistan’daki pastoral kültüre ilişkin araştırmalarının devam edeceğini söyleyen Thevenin, bu yıl Güney Kürdistan’a gideceğini sözlerine ekledi.


ÖZLEM GALİP/LONDRA