Dünyanın ilk Kürt kütüphanesi olma özelliğini taşıyan Stockholm’de kurulu Kürt Kütüphanesi (Kitêbxaneya Kurdî) kuruluşunun 15. yılını panel, seminer, sergi ve değişik etkinliklerle kutluyor. 10 Ekim 1997 günü dönemin İsveç Kültür Bakanı Marita Ulvskog’un katıldığı bir törenle açılışı yapılan Kütüphane, 15 yıldır Kürt dili, kültürü ve edebiyatını içeren onbinlerce kitap, gazete, dergi, film, fotoğraf ve belgeyi bir araya getirerek Kürdistanlılar ve dostlarının hizmetine sunuyor.
Ulusal kütüphane rolünde
İsveç Hükümeti ve Stockholm Belediyesi tarafından finase edilen kütüphane, 1999 yılından beri Kürt Kütüphanesi Vakfı tarafından yönetiliyor. Kütüphanenin amacı Kürt edebiyatının bir araya getirilerek korunması, Kürt kültürü ve edebiyatıyla ilgili yazılı ve görsel her türlü bilginin arşivlenmesi ve bu alanda çalışma yapanların hizmetine sunulması. Kitabevlerinde bulunamayan pek çok Kürtçe kitap, bilgi ve belgeyi kütüphanede bulmak mümkün. Kürt dili ve edebiyatı üzerine araştırma yapan Kürt ve diğer milliyetlerden aydınlar ihtiyaç duydukları her türlü kitap ve belgeyi ödünç alabiliyor.
Ulusal Kütüphane modelini temel alan Kürt Kütüphanesi İsveç’te faaliyet gösteren tüm kütüphaneler gibi haftanın 5 günü belirli saatler arası hizmet veriyor. Kitap ödünç verme dışında Kürdistan’ı ve Kürt dili ve edebiyatını konu alan seminer, panel, sergi ve film gösterileri düzenliyor. Kürt dilinde uzmanlaşmış öğretmenler Kütüphanede yetişkin ve çocuklara yönelik Kürtçe kurslar veriyor.
13 bini aşkın kitap var
Kütüphanede 13 bini aşkın kitap bulunuyor. Bunların 4 bin 800’ü Kürtçe. Diğerleri de Kürtler hakkında yazılmış Türkçe, Arapça, Farsça, Ermenice, İngilizce, Fransızca, Almanca, İsveçce, İtalyanca, Rusça, Flamanca, Polonezce, İzlandaca, Danimarkaca, Norveççe, Azerice kitaplar.
Kütüphanede Kürtçe dergi ve diğer dillerde yayımlanan 600 civarında dergi ve gazetenin yer aldığı bir kolleksiyon da bulunuyor. Bunların yarıdan fazlası yayın yaşamına son veren dergi ve gazeteler. Dünyanın her tarafında Kürtler hakkında yazılan doktora tezleri ve akademik çalışmalar ise ayrı bir bölümde yer alıyor.
Kütüphane görevlileri dünya basınında Kürtler ile ilgili tüm dillerde yayımlanan haber, yorum, dizi, yazı, radyo ve televizyon yayınlarını da arşivliyor. Bir başka bölümde ise Kürt parti ve örgütleri tarafından yayınlanan bildiri, broşür ve afişler bulunuyor. Bu bölümde Kürtleri konu alan Kürtçe ve değişik dillerde afişler, resimler, slaytlar ve kartpostallar da yer alıyor.
Sorani ve Kurmancî ağırlıkta
Kürtçe müzik alanında kaset, CD ve DVD’leri de katalogdan geçirildikten sonra hizmete sunuluyor. Çocuk bölümünde ise Kürtçe’nin Kurmancî, Sorani, Gorani ve Kirmanckî lehçelerinde yazılmış yüzlerce çocuk kitabı bulunuyor.
Kütüphanenin Şefi Newzad Hirori, bugün kütüphanelerinin 15. yaşına girdiğini ve geçen 14 yıl içinde Kürtçe ve Kürtleri konu alan 13 bin civarında kitabı toplamayı başardıklarını söylüyor. Kürtleri konu alan kitaplar içinde Türkçe yazılanların çoğunlukta olduğunu söyleyen Hirori, bunun Kürt dilinin uzun yıllar Türkiye’de yasaklı olmasından kaynaklandığına dikkat çekiyor. Kürtçe kitapların çoğunluğu Sorani ve Kurmancî lehçelerinde. Bin civarında Kürtçe kitabı dijitalleştirdiklerini ve bunların bir kısmını kütüphanenin internet sitesine yüklediklerini söylüyor.
Hirori, kütüphanelerinde yar alan yayınların tamamının listesinin merkezi bilgisayar sistemi içinde yer aldığını ve bu nedenle de İsveç’teki tüm kütüphanelerde bulunduğunu ve onlar aracılığıyla da kitapları ödünç verdiklerini ifade ediyor.
Kütüphane herkese açık
Kütüphanede çalışan personelin Kürtçe’nin Kurmancî, Sorani, Kirmanckî lehçeleriyle, İsveçce, İngilizce, Almanca, Fransızca, Türkçe, Arapça ve Farsça bildiklerini belirtiyor. Bu nedenle de kütüphaneye gelenlerle aralarında herhangi bir iletişim sorunu olmadığını anlatıyor. Kütüphanenin politik örgüt ve inanç gruplarından bağımsız olduğunu, ayrım yapılmaksızın kütüphanede bulunan her türlü bilgi ve belgenin herkesin hizmetine açık olduğuna vurgu yapıyor.
Hirori, Kürtçe ve diğer dillerde Kürtleri konu alan en fazla kitap ve belgeyi bir araya getiren ve kataloğu olan kütüphane olduklarını da belirterek şunları söylüyor: “Bu İsveç devlet ve kurumlarının desteklerinin yanı sıra Kürdistanlıların kütüphaneye sahip çıkmalarıyla mümkün oldu. Geçtiğimiz yıl Güney Kürdistan’daki sivil toplum örgütleri 600 kitabı kütüphanemize bağışladı. Önceki yıl da 300 civarında kitap bağışlandı. Kürt Federal Hükümeti Kültür Bakanlığı’yla görüştük. Kitap gönderme sözü verdiler. Ancak hala elimize geçmedi. Umarım yakında yollarlar.”
Kütüphaneye www.kurdlib.org adlı web sitesinden de ulaşılabilir.
MURAT KUSEYRİ/STOCKHOLM