Özgür Basın Geleneği’mizde ilk Kürtçe yayın olan Welat gazetesi 22 Şubat 1992 günü haftalık olarak yayınlanmaya başladı. Gazetenin İmtiyaz Sahibi İMC Basın Yayın adına Zübeyir Aydar, Genel Yayın Yönetmeni Abdullah Keskin ve Yazıişleri Müdürü ise Mazhar Günbat idi. Gazetenin yazarları arasında Musa Anter, Feqî Huseyin Sağnıç, Hüseyin Deniz, Abdurrahman Dürre, İsmail Göldaş ve Mehmet Aktaş da vardı.
Gazetenin ilk 7 sayısına dava açılmadı; ancak daha sonra davalar adeta yağmur gibi geldi. Mahkemede gazetenin Yazı İşleri Müdürü Mazhar Günbat, Kürtçe savunma yapınca, mahkeme tercüman talebinde bulunmak zorunda kaldı. 115 sayı yayınlanan, hakkında açılan onlarca dava ve verilen cezalar nedeniyle haftalık Welat gazetesi mahkeme tarafından kapatılmasından sonra “Welatê Me” gazetesi yayına başladı.
1996 yılına kadar 46 sayı çıkarılan “Welatê Me” gazetesinin kapatılmasıyla “Azadiya Welat” gazetesi 21 Ocak 1996 günü yayın hayatına başladı. İmtiyaz Sahibi Celalettin Yöyler, Yayın Yönetmeni Mehmet Gemsiz ve Yazıişleri Müdürü Düzgün Deniz idi. Kürtçe basın yayın alanında en uzun soluklu gazete unvanına sahip olan “Azadiya Welat” gazetesi 15 Ağustos 2006’da günlük yayına geçti.
Daha önce haftalık olarak yayınlanan Azadiya Welat, 15 Ağustos 2006’dan bu yana -sık sık kapatma cezalarına maruz kalsa da- günlük olarak yayın yaptı. Bu gazeteye, önce 23 Mart 2007’de 20 gün, 7 Ekim 2008’de 30 gün, 27 Kasım 2008, 11 Nisan 2009’da 30 gün ve 27 Mart 2010’da 30 gün yayın durdurma cezası verildi.
Genel yayın yönetmeni, yazı işleri müdürleri ve imtiyaz sahipleri hakkında Diyarbakır’da yüz yılı geçen cezalar istendi. Hamdullah Yılmaz ve Vedat Kurşun haklarında verilen 100’lerce yıllık cezalar nedeniyle bir süre cezaevinde yattılar. Gazetenin genel yayın yönetmenlerinden Tayip Temel ve Mehmet Emin Yıldırım da bir süre cezaevinde kaldılar. Gazete, 29 Ekim 2016 günü yayınlayan bir KHK ile DİHA; Jinha, Özgür Gündem ve Tiroj ile birlikte kapatıldı.
Diyarbakır’da Kürtçe hazırlanan Rojeva Medya gazetesi 11 Kasım 2016 günü yayın hayatına başladı. Günlük gazetenin İmtiyaz Sahibi Ararat Basın Yayın adına Murat Sekmen ve Yazıişleri Müdürü ise Mehmet Çetin Altun idi. Gazete hakkında herhangi bir soruşturma açılmadı; ancak gazetenin internet sitesi BTK kararıyla 5 defa kapatıldı. Rojeva Medya gazetesi, 25 Ağustos 2017 günü, yayınlanan bir KHK ile kapatıldı. O gün kapatılan yayın organları arasında dihaber ve Gazete Şûjin de vardı.
Bunun üzerine, Welat gazetesi 12 sayfa olarak 26 Ağustos 2017 günü Diyarbakır’da yayına başladı. Gazetenin İmtiyaz Sahibi Nesrin Basın-Yayın İletişim adına Zeynel Abidin Bulut’tur. Günlük Kürtçe gazetenin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ise Elif Can Alkan’dır.
Özgür Basın Geleneği’miz, 50’den fazla günlük gazeteyi Türkçe olarak çıkardı. Bunların adları değişse de, hep Özgür Gündem gazetesi olarak bilindi; telaffuz edildi. Bunun gibi, Kürtçe gazetelerimizin ismi bazen değişti; değişmek zorunda kaldı ama onlar da hep Azadiya Welat gazetesi olarak bilindi ve bilinecek. Nitekim gazetelerimize soruşturma açan, toplatma kararı alan ve hatta kapatılmasına karar verenler de, bunu böyle bildi ve bilecek.
Tamam, tarih sonra yazılır ama bugün bizlerin arşivlerimizi çok düzgün bir şekilde tarihçilere bırakmamız gerek. Özgür Basın Geleneği’mizin Kürtçe yayınlarını burada bu nedenle hatırlatmak istedim. Hem burada adını andıklarımı, hem de Rewşen, Tewlo ve Pinê’nin serüvenlerini, -bu yürüyüşe katılan arkadaşlarımız başta olmak üzere- ayrıntılı bir şekilde kaleme almalı ve gelecek nesillere aktarmalıyız. Haydi, kalem (pardon klavye) başına!..