Almanya’nın Nürnberg kentinde yaşayan Kürtlerin ısrarlı çabası sonucu geç de olsa Kürtçe dil kursu verilmeye başlandı. 20 yıl önce başlayan çabalara ret cevabı, Türkiye’nin asimilasyon politikalarını Almanya’da da sürdürmek istediğini gözler önüne seriyor.
Nürnberg Belediyesi’nin desteklediği Kürtçe kurslar hakkında Kürtçe öğretmeni Alim Salim ile görüştük.

Bildiğimiz kadarıyla Kürtce kursu Nürnberg’de ilk defa veriliyor…
Evet öyle. Kurs, Nürnberg Belediyesi Kültür Dairesi’nin desteklediği ilk resmi kurstur. Belki bu kursun tarihçesi 20 yıl öncesine gidiyor. Bazı girişimler olmuş fakat bu girişimler başarılı olmamış. Bunun nedeni o dönemde Kürt diline bakışın yetersiz olması, eksik olması bir de Kürtçe kurs vermek için çabaların uğraşların yetersiz olmasıdır.

Nürnberg Belediyesi 20 yıl önce Türk devletinin de etkisiyle Kürt dilinin varlığını bile resmi olarak kabul etmiyordu. Şimdi ki yaklaşım nasıl?
Bugünkü durum yıllardır verilen mücadelenin bir sonucudur. Öncelike bunu kabul etmek lazım. Bildungszentrum’da edindiğimiz bilgilere göre eskiden de birçok girişimler olmuş. Oradaki memurun iyiniyetli yaklaşımlarıyla başlanmak istenen kurslar olmasına rağmen buna karşı engeller de olağanüstü decede fazlaymış. O dönemlerde Kürt isminin kabul edilmesi bile sorunluymuş. Gelinen aşamada Kürtlük adına birçok şey yapılır duruma geldi. Mesela Nürnberg Belediyesi Kültür Dairesi’nin Nürnberg’de düzenlenen 4 günlük Kürt Kültür Günleri’ni maddi ve manevi olarak desteklemesi elbetteki çok olumlu gelişmedir. Kültür Günleri nedeniyle Nürnbergliler ve Nürnberg Belediyesi’nin Kürtlere bakışı çok değişmiştir. Artık bizi tanıyorlar, biliyorlar ve kültürümüzden de haberdarlar. Rojava ve Kobanê’deki son yürütülen mücadele batı medyasına oldukça büyük oranda yansımıştır. Bu, Kürt halkının herkesçe tanınmasına vesile olmuştur. 20 yıl önce elbette bizden kaynaklanan sorunlar da oldukça fazlaydı. Mesela yeterli sayıda öğretmen olmayışı, yeterli ders malzemelerinin yokluğu, Kürtçe kurslarının verilmesinde büyük olumsuz etkiler yaratıyordu.

20 yıl önce Kürtçe kurs için müracat edildiğini ama olumsuz cevap alındığını Nürnberg Belediyesi’nin kabul etmediğini hatırlıyorum. Şimdi nasıl oldu da kabul etti?
Bu kursun başlamasında bize yardımcı olan Alman arkadaş şöyle dedi: “O dönem ki müracatın olumlu sonuçlanmamasının nedeni Nürnberg Türk konsolosluğunun direk olarak böyle bir kursu engelleme girişimlerindendir. Türk Konsolosu o zamanlar bizzat Nürnberg Belediyesi Kültür Daiersi ile görüşerek bu kursun verilmemesini sağladı. Bu durum bize açık olarak söylendi.”
Gelinen aşamada varolan bütün engellerin kalktığını söyleyebiliriz. Bu açıdan Kürt dili, edebiyatı, kültürü, kendi baharını yaşıyor diyebiliriz. Bundan sonra artık iş bizlere düşmektedir. Mesele arz- talep meslesine dönüşmüştür. Şayet ilgi varsa, yeterli öğrenci bulunursa Almanya’nın her yerinde bu tür kurslar açılabilir. Bazı eyaletlerde verilmekte olan seçmeli dersler, diğer eyaletlerde de verilebilir.

Bu kurs Nürnberg ve çevresinde hatta Bayern eyaletinde tek kurs mu?
Bilgim dahilinde resmi olarak Bayern eyaletinde böyle bir kurs verilmemekte. Hatta Almanya genelinde bu tür resmi kurslar çok sınırlı sayıdadır. Mainz’de veriliyor diye biliyorum.

Almanya genelinde bu kadar az Kürtçe kursun olmasını nasıl açıklarsınız?
Mesela Kürtler neden İngilizce öğrenmek istiyorlar? Çünkü bu bir ihtiyaç meselesidir. Bir dil insanın yaşamını kolaylaştırıyorsa  o dili mutlaka öğrenme gereği duyarlar. Kürtçe’nin üzerindeki yasaklar nedeni ile böyle bir durum olmadı. Hatta bir dönemler Kürtçe konuşanlar cezalandırılıyorlardı. Bu dili konuşmak tehlikeliydi. Bu sorunların 3- 5 günde ya da 3- 5 yılda aşılması mümkün olmadı. Kürtlerin dillerinin, kültürlerinin ve varlığının kabul edilmesi uzun yıllar aldı. Bu durum esasen Türkiye, Ortadoğu’da ve Avrupa’da böyledir. Kürtler de otosansür ile dillerini konuşmamakta. Bir dil düşünün ki sahipleri tarafından kullanılmıyor ve aşağılanıyor. Böyle bir dilin başkaları tarafından bize öğretileceğini düşünmek büyük bir yanılgıdır. Bundan sonrası tamamen bize bağlıdır. Biz istersek Kürtçe kursların sayısını arttırabiliriz. Birçok eyalette de verilir hale getirebiliriz.

Nürnberg’deki bu kurs tecrübesinde diğer eyaletlerinde yararlanması da mümkün mü?
Bu kurs önerisini Kültür Dairesi’ne bizzat ben götürmüştüm ve kabul edildi. Bu kursların yapılmasının reklamlarını da bizzat biz yapıyoruz. Belediye’nin bu konuda ki imkanları da çok sınırlı. Aylık bir bülten çıkarıyorlar ve orada Kürtçe kursun olduğunu yazıyorlar. Ama bu yeterli gelmiyor. Öğrenci bulmak ve insanlara böyle bir kursun veriliğini söylemek bizzat bize düşüyor. Biz kurs için müracaat ettiğimizde farkına vardık ki oldukça fazla eksiğimiz bulunmakta. Mesela ‘Hoşgeldin’ kelimesi belediyede birçok dilde yazılmakta fakat Kürtçe yoktu. Belediye de bu konuda oldukça tecrübesizdi. Onlarda bize sordular. Kitaplar konusunda yardımcı olmamızı istediler, bizler de yardımcı olduk.

Bu kurs için öğretmenlik düzeyinizin ve elinizdeki malzemelerin yeterli olduğunu söyleyebilir misiniz?
Ben dil konusunda üniversite bitirdim. Bu konuda yeterli olduğumu düşünüyorum. Ben olmasam bile Almanya’da birçok yerinde bu kursları verebilecek öğretmenlerin olduğunu biliyorum. Elimizdeki malzemler eksikler olmasına rağmen yeterlidir. Artık Kürtçe kitaplar oldukça fazla sayıda bulunmakta. Belediyelerin bize sunduğu yanlızca teknik malzemelerdir. Geriye kalan işler ise öğretmenlere düşmektedir. Bu konuda bazı zorluklar olsa da malzemelerin yeterli düzeyde olduğunu söyleyebliriz.

Kursa ilgi hangi seviyede?

Kursumuza gelenler arasında farklı halklardan insanlar var. Almanlar, Türkler, Lazlar ve Kürtler bulunmakta. Bu anlamda biz kendimize enternasyonel bir sınıfız diyebiliriz. Şu an 12 kişi geliyor. Kursa ama ben daha fazla katılımların olacağını düşünüyorum. Birçok insan, bu kursu duymuş değil. Bunun giderek yaygınlaşacağı düşüncesindeyim. Bizim amacımız Kürtçe’nin okullarda da öğretilmesidir. En azından seçmeli ders olarak verilmesidir.


ALİ KARTAL/NÜRNBERG