İki gündür Eskişehir-Ankara hızlı tren hattı üzerindeki göçmen kuşların göç rotaları konusunda TCDD’li uzmanların yaptıkları açıklamayı tartışıyoruz.

Tabii kamuoyu bu tartışmayla kafayı bozmuş değil. Kendi aramızda, haddinden biraz daha fazla hayvansever 3-5 arkadaş arasında yürüyen ve bilimsel araştırmaları karıştırıp üzerinde ciddi ciddi kafa yorulan bir tartışma bu. Vardığımız sonuç çok basit: Kuşlar kurban, TCDD yetkilileri ise kuşbeyinli. (Kuşbeyinliden bir hakaret kastımız yok, neden sonuç ilişkisini kuramayan anlamında terminolojide geri kalan tüm terimleri kullanmak kuşbeyinliden biraz daha ağır kaçacak diye bunda karar kıldık.)
Üç gün önce Eskişehir-Ankara hattında bir hızlı tren kuş sürüsünün içine dalmış ve sayısını bilmediğimiz kadar kuşun ölümüne neden olmuştu. TCDD yetkilileri hemen klavyelerine davranıp bir açıklama yazıp kuşların hızlı trene alıştığını ve göç yollarını değiştirdiğini kamuoyuna duyurdu. Zaman içerisinde kuşların hızlı trene alışıp göç yollarını tamamen değiştireceği de kamuoyuyla paylaşıldı.
Uzun uzun araştırdık ve öğrendik ki, hayvanlar aleminde böyle bir şey yok. Hiçbir göçmen kuş türü "buradan tren geçiyor” diye göç rotasını değiştirebilecek bir mantık yapısına sahip değil. Senaryo daha basit: Bu yolu kullanan, keskin manevra yeteneğine sahip olmayan ve şanssız kuşlar o tren hattında ölmeye devam edecek. 30-40 yıl sonra buradaki göçmen kuş popülasyonundan başka göç yolu kullananlar ve hızla gelen trenden kendini kurtarabilecek fiziki evrimi geçiren kuşlar hayatta kalacak.
Kuşların, TCDD yetkililerinin düşündüğü gibi "geçen gün tren burada bizimkilere çarpmış, aman oradan geçmeyelim” diye bir düşünce yapısı yok.
Bu konuda TCDD yetkililerinin kuşbeyinli oldukları gibi bir sonuçta genel olarak konsensüs sağlasak da bu açıklamaya inanıp, mantıklı bulanların sayısının fazlalığı ciddi bir endişe kaynağı haline gelmiş durumda. Kuşbeyinliliğin çok taraflı bir gerçek olduğunu düşünmüyor da değiliz.
Sonuç olarak, canlıların evrimi, yeni yaşam koşullarına adaptasyonları öyle hızlı tren seferlerinden başlayan ve günümüze gelen süreçte gerçekleşecek kadar basit bir şey değil. O tren o kuşlara çarpacak, o kuşlar da ölmeye devam edecek. Bu ne yazık ki, günümüz dünyasında çok anormal bir şey değil. Ancak anormal olan kamuoyunu bu şekilde kandırmaya çalışmak.
***
Kuşlar kendi kendilerine göç rotalarını değiştirmezler. Dünyada birçok havaalanı, hızlı tren hatları kuşları hatlarından uzaklaştırmak için değişik teknolojileri kullanıyor. Kuşların türlerine göre değişkenlik gösteren bu uygulamalarla hem insan yapımı araçların kuşlara zarar vermeleri engelleniyor hem de olası kazalar ve yaşanabilecek güvenlik sorunları engelleniyor.
Kara hayvanları için de bir dolu önlem var. Misal yaşadığımız yerden 30 kilometre kadar uzakta bir otobanın üzerinde 4.6 milyon Euroya mal olmuş bir eko-kemer var. Bir nevi hayvan üst geçidi. Kurbağalar için yapılmış. Belçika hükümeti bakmış ki yoldan karşıya geçmeye çalışan bir sürü kurbağa ölüyor açmış kesenin ağzını bir eko-kemer yapmış. Şimdi yoldan karşıdan karşıya geçmeye çalışan kurbağaların sayısı çok az.
Bu ve bunun gibi önlemlerin yüzlerce örneği var. İnsan bozuyorsa bu bozunumun etkisini en aza indirmek için alınacak tedbirleri de insan alacak.