Serdar EROÐLU


Oturan Boğa, Amerika kıtasında ABD işgalciliğine karşı mücadele vermiş en saygın Kızılderili kabile şeflerinden biridir. Sadece bir savaşçı değil aynı zamanda bir bilge ve düşünürdür de. 

Amerika yerlilerinden Sioux kabile şefi Oturan Boğa 1831 yılında Lakota Kızılderilerinin Hunkpapa kolunda dünyaya geldi. Doğum yeri tartışmalıdır. Birçok tarihçi Oturan Boğa’nın Güney Dakota’da dünyaya geldiğini savunurken onun soyundan gelen yerliler ise Montana’da doğduğunu söylerler. 

Bir hekim ve ruhani önder olan amcası tarafından yetiştirilen Oturan Boğa, ilk bufalosunu henüz 10 yaşındayken öldürdü. 14 yaşında da Lakota’nın geleneksel düşmanları olan Crow kabilesine yapılan bir baskına katılan genç çocuk burada Thathanka Iyotake adını kazandı. Bu adın tam tercümesi Oturan Boğa’dır. 

Oturan Boğa; cesaret, cömertlik ve ahlak bağlarıyla kurulan iki büyük savaşçı koalisyonunun da üyesi oldu. Bunlar Midnight Strong Heart ve Kit Fox kardeşliği gruplarıydı. Oturan Boğa buradaki rolüyle daha sonra wichasha wakan unvanını alacaktı. 

1840’lı yılların sonunda Amerika Birleşik Devletleri sadece 25 eyaletten oluşuyordu ve Amerika kıtasının orta noktasına kadar hakimiyet kurmuştu. Kıtanın batı bölgeleri Kızılderili bölgeleri olarak nitelendiriliyordu. Ancak 1849 yılında Kaliforniya’da altın bulununca ABD Başkanı Polk ülkenin kaderinin sınırlarını Pasifik Okyanusuna kadar taşımasından geçtiğini ifade edecekti. 

1862’de ABD hükümeti kabul ettiği bir kanunla ülkenin batısında 65 hektar büyüklüğündeki arazileri bedava dağıtmaya başladı. Bu arazilere sahip olmak için onbinlerce kişi doğudan batıya göç etti. ABD yönetimi aynı dönemde kıtanın batısı ile doğusunu birbirine bağlayan demiryolu hattını da inşa etmeye başladı. 

1860’lı yıllar bu akın nedeniyle Kızılderili kabileleri ve yerleşimciler arasındaki çatışmalarla geçti. ABD ordusu sık sık yerlilerin topraklarına el koyan beyazları korumak adına katliamlar gerçekleştirdi. 

Oturan Boğa’nın ABD ordusuyla ilk karşı karşıya gelmesi 1863 yılında gerçekleşti. 1862 yılında Minessota’daki Sioux isyanına karşı intikam operasyonu başlatan ABD ordusuna karşı Oturan Boğa birçok saldırı düzenledi. Bu saldırılar sırasında Oturan Boğa, ABD’lilerin tüm görüşme ve uzlaşma çağrılarını reddetti. 

Oturan Boğa 1868 yılında diğer Lakota kabilelerinin Fort Laramie’de imzalanan barış anlaşmasının da tarafı olmadı. Bu anlaşma Lakota bölgesinin Kızılderililere tamamen bırakılmasını güvence altına alıyordu. Cheyenne, Arapaho ve diğer kabileler Kızılderililer için kutsal olan Karanlık Tepelerin de kendilerine bırakılmasını yeterli olarak gördü. 

Ancak bu anlaşma Karanlık Tepelerde altın bulunmasına kadar sürdü. 1874’te ABD idaresi tepeleri kamulaştırdı ve Sioux kabilesine kendi alanlarına dönme talimatını verdi. 

Oturan Boğa, ABD idaresinin bu kararına direndi ve Montana’da Little Big Horn nehri boyunca kamp kurdu. 

1876 yılının Haziran ayında Oturan Boğa, kabile içinde bir Güneş Dansı ayini gerçekleştirdi. Kollarına kesikler atan Oturan Boğa çok sayıda askerin öldüğü büyük bir zafer gördüğünü söyledi. 

Aynı ay içinde General George A. Custer komutasındaki bir ABD birliği Oturan Boğa’nın kampına bir saldırı düzenledi. Lakotalar bu saldırıya karşı büyük bir direniş gösterdi ve General Custer ile 200’dan fazla asker öldü. 

Bu haber ABD’de şok etkisi yarattı. Bunun ardından Sioux bölgesine ABD ordusu çok daha büyük bir kuvvetle yöneldi. 

Oturan Boğa ve yanındakiler savaşın ardından Kanada’ya kaçtı. Ancak Kanada’daki kırsal bölgelerdeki gıda yokluğu ve sürekli ordu güçlerinden kaçış halinde bulunmaları onları anlaşma ile teslim olmaya itti. 

ABD idaresi Oturan Boğa’yı sürgüne, Kuzey Dakota’ya gönderdi. Burada kendi din ve inançlarını bırakmayı reddettiği için tutsak olarak yaşadı. ABD idaresi yalnızca Hıristiyanlığı kabul eden Lakotaların serbest bir şekilde topraklarına dönmelerine izin verdi. 

Oturan Boğa, 1890 sonbaharında Kicking Bear adlı kabile büyücüsünden Kızılderili geleneklerini geri getirip beyazların yerlerinden kurtulmalarını sağlayan Hayalet Dansını öğrendi. Bu dans bir sessiz protesto hareketi gibiydi ve tüm yerliler arasında hızla yayılmaya başlamıştı. 

O dönemde Buffalo Bill’in sirkinde boy gösterip beyazlara kendi dilinde küfürler ederek yaşamını sürdüren ve kabilesi için gelir kaynağı üreten Oturan Boğa, isyana sürükleyeceği gerekçesi ile hayalet dansından ötürü sorumlu tutuldu.



Oturan Boğa’nın da bu akıma katılacağından endişe den ABD yönetimi onu tutuklamaya karar verdi. Efsanevi kabile şefi 16 Aralık 1890’da kendisini tutuklamaya gelen Kızılderili polisleri tarafından vurularak öldürüldü. Bu olayı takiben 29 Aralık günü de ABD ordusu Oturan Boğa’nın kabilesinden 300 kişiyi öldürdü ve bir toplu mezara gömerek yaktı. Bunu takip eden katliamlardan ise pek az kişi kurtuldu. 



Oturan Boğa’nın yaşları 


Otuz iki yaşında, ilk silahlı çatışmasını yaşar. Oturan Boğa yakınlarını bir düşman saldırısından korur.

Otuz yedi yaşında, Kızılderili ulusu onu şefleri olarak seçer.

Kırk bir yaşında, Oturan Boğa oturur. Yellowstone nehrinin kıyılarında, savaşın tam ortasında ateş eden askerlere doğru yürür ve yere oturur. Piposunu yakar. Mermiler eşekarıları gibi vızıldayarak gelip geçmektedir. O, hiç istifini bozmadan piposunu tüttürür.

Kırk üç yaşında, beyazların Black Hills’de, Kızılderililere verilen topraklarda, altın bulduklarını ve istilaya başladıklarını öğrenir.

Kırk dört yaşında, uzun bir tören dansı esnasında, gözünün önünde bir görüntü belirir: binlerce asker bir çekirge sürüsü gibi gökten düşmektedir. O gece gördüğü bir rüya ona gelecekten haber getirir: Halkın düşmanı bozguna uğratacak.

Kırk beş yaşında, halkı düşmanı bozguna uğratır. Siyular ve Çeyenler birleşerek, bütün askerleriyle birlikte General George Custer’a esaslı bir şamar indirirler.

Elli iki yaşında, birkaç yıllık bir sürgün ve hapis hayatının ardından raylarının döşenmesi bitmiş olan Kuzey Pasifik trenine bir övgü konuşması yapmayı kabul eder. Konuşmayı bitirince kâğıtları bir kenara bırakır ve oradakilerin yüzlerine bakarak şöyle der:

- Beyazların hepsi hırsız ve yalancıdır.

Tercüman çevirir:

- Medeniyete şükranlarımızı sunuyoruz.

Topluluk alkışlar.

Elli dört yaşında, Buffalo Bill’in şovunda çalışır. Sirkin arenasında, Oturan Boğa, Oturan Boğa’yı canlandırır. Hollywood henüz Hollywood olmamıştır, ancak trajedi gösteri olarak sahnede yinelenmektedir.

Elli beş yaşında, bir rüya ona haber verir: Halkın seni öldürecek.

Elli dokuz yaşında halkı onu öldürür. Polis üniforması giymiş yerliler onu tutuklama emrini getirirler. Girdiği çatışmada, can verir.


Eduarda GALEANO