Almanya bi serrana ke îstîxbarata tirk reyde têkilîyê leymin ronaya la belê Almanya nişka ra girewtişê 3 sixûrê tirkî fikrê merdimê persê muhîmî ard. Çimkî bi serrana ke Almanya destûr dana ke dewleta tirk di Almanyaye de xebatê xo leyminî bikera, qey çi bike Almanya wina yew operasyon viraşt? Û Tirkîya û Almanya çi menfaetê xo de yewnan ra çewt kewtî? Heme nê persan ra Wekîla Federal a Partîya Çepe Ulla Jelpke verpers da.
Terteleyê Parîse
Wekîla Federal a Partîya Çepe Ulla Jelpke aşkera kerd ke no operasyonê vîra a ra terteleye Parîse arda wina vat: “Ez bawera ke îdiayê dozgerîya Federala Almayaye ra cida îdiayê şenber est î. Ganî nê persan ra verpers bêrê dayiş têkilîya nê 3 sixûrê Tirkîyaye reyde çîyo? û têkilîya rayvistişê îstîxbarata dewleta tirk û Almanya çi aste de yo? Yena ke zanayiş yew şikker bi aşman yena şopnayiş û peynî zî dema ke sûc bişuxulno no demî yena girewtiş. Di Tirkîyaye de rojnamegerê Cemaet yenî girewtiş û di Almanyaye de zî sixûr yenî girewtiş û na rewş fikrê merdimê persan anena. Do no qewimyayişî ser nika ez cigêrayiş kena û do no ser ez aşkera bida.”
Wekîla Federal a Partîya Çepe Jelpke destnîşan kerd ke peynîya no operasyonê fikrê merdimî terteleyê Parîse yena, çimkî yena îdiakerdiş ke no terteleyê MÎT viraşta, çi balo ke qet dewleta Fransa û Almanya di na babete de yew aşkera hetanê nika nêday, hewna çi balo ke sîyasetmedarê kurd di Almanyaye de yenî girewtiş, ganîyoke merdim nê averşîyîyan ver çimê bigerî û wazenê ser terteleyê Parîse bigêrî û no ser zî hetanê nika di terteleyê de yew şikker tena ame girewtiş û çi balo ke Guney di Almanyaye de cuyayo û zaf weş zî almankî zanena.
Jelpke dîyar kerd ke di serra ke no qirkerdiş ameya şuxulnayiş la belê hema zî nêameya roşnkerdiş, na rewş zî mojnena ke nêwazenî roşn bikerî, no zî di komeleye de yew şik virazena û ganîyo ke di heqê terteleyê Parîse de delîl û belgeyan nêrê nimnayiş.
Têkilîyê bi leymînî
Jelpke ciresna ke a hukûmata Federale yew vernîyazê persî pêşkêş kerda, zatî yena ke zanayiş di mîyanê BND-MÎT-NSA têkilîyê leyminî estî, no têkilî zî di Almanya û Tirkîyaye de girewtişê kesê demokrat ra lanse bena, dîyaro ke nê 3 sixûrê di Almanyaye de şopnayişê kesê ser amey wezîfekerdiş, no ser dozgerîya Federal zî aşkera da la merdim no aşkerayî ra bawer nêkeno.
Jelpke bal ont ser wezîfeya dozgerîya Federal a Almanyaye û no dergî da qise xo: “Di normalî de sixûran hetê dozgerî nînê girewtiş, mîyanê no qewimyayişê sewbî têkilî est î do nê têkilî zî dîyar bibî, belkî nê kesan sixûrî kerdî la belkî kesî demokrat şopnay hîna dîyar nîyo. Di Almanyaye de raştîy estî la çew nêaneno ziwan, finak dorûverê Karlsruheyî di zaf hûmarîy de sixûr est î. Qetilkarê Sêwaz û Gazîye di Almanyaye de bi rehetî cuyenî. Di binê NATOye biratîya Almanya û Tirkîya est o la hîrê sixûr amey girewtiş no averşîyîş zaf muhîm o. Ê ser no averşîyîşê bivinderî û a zî no ser aşkera bida.”
NÎHAL BAYRAM/MAINZ