Selçuklular, Osmanlılar ve cumhuriyet döneminde değişmeyen devlet karakterinin mağduru ise her dönem bu toprakların ezilenleri, ötekileştirilenleri ve yok sayılanları olmuştur. Etnik ve inançsal kimlikler, sistem karşıtı ideolojik yapılar her dönem devletin bu kontracı anlayışının hedefi olmuştur.
Sistem kendini örerken öne çıkardığı” kutsal devlet” anlayışı ile devlet için her şeyin mubah olduğu bir anlayışı geliştirmiştir. “Kutsal devlet” maskesinin altına ise gizlenen özel operasyonlar, katliamlar ile gerçekleştirilen toplum mühendisliği olmuştur. Dönüp tarihe baktığımızda kutsal devletin bu operasyonlarının irili ufaklı sayısız örneği ile karşılaşırız.
Süryaniler, Rumlar, Ermeniler, Kürtler, Aleviler kutsal devletin toplumsal mühendislik projelerinin aracı olmaktan kurtulamamışlardır. İttihat Terakki ile yeniden şekillenen tekçi anlayış, ”Adriyatik’ten Çin’e büyük Türk imparatorluğu” olarak şekillenince katliamlar ve asimilasyonlar ile herkes Türkleştirilmeye, herkes Müslümanlaştırılmaya çalışılmıştır. Devlet aklının bu projesi için on binlerce insanın ölümü ise” kutsal devlet” için hiç önemli olmamıştır.” Kutsal devlet” açısında geçerli olan tek mantık devletin bekasıdır.
İttihat Terakki’de yeniden şekillenen devlet aklı ve milliyetçilik olgusu cumhuriyet döneminde yaşanan pratikleri göz önüne aldığımızda zihniyetin devam ettiği anlaşılıyor. Cumhuriyet kadroları çıkış itibari iler farklılıklar ile yürüyor gibi görünse de giderek otoriterleşmiş ve tekçi anlayışa dayalı Kemalizm resmi ideolojinin kimliği olmuştur.
Ermeni soykırımı, Kürt, Alevi katliamları, Mustafa Suphilerin katledilmesi, 6-7 Eylül Rum yağması vb. birçok acı katliam bu devletin bekası için gerçekleştirilmiş özel operasyonlardır.
Cumhuriyet döneminde gerçekleşen operasyonların içerisinde Maraş katliamı süreç ve sonuçları açısından özel değerlendirilmeyi gerektirir. Bugün Maraş katliamı hakkında daha net bilgilere sahip olsak da, tüm sonuçları ile açığa çıkarılmamış ve Maraş tarihteki kanlı katliamlar arasında yer almaya devam ediyor.
Maraş Katliamı’nın gerekçeleri
Maraş Katliamı gerçekleştiği süreç açısından, önemli bir dönüm noktasıdır. Maraş her yönüyle bilinçli bir tercihtir. Öncelikle Maraş Alevi ve Sünnilerin iç içe yaşadığı bölgelerin içerisinde saflaşmanın yaşandığı bir bölgedir. Coğrafik konumu itibari ile geçiş noktasıdır.
Maraş etnik ve inançsal anlamdaki saflaşmanın doğal bir sonucu olarak ideolojik olarak belirgin saflaşmanın yaşandığı bir alandır. Türkiye devrimci hareketlerinin yükseliş döneminde etkilenmiş devrimci potansiyelin güçlü olduğu bir alandır. Bunun yanında faşist örgütlenmenin de paralel geliştirildiği bir alandır.
Maraş’ın diğer bir özelliği ise Kürt Özgürlük Hareketinin çıkışından itibaren güçlü olduğu ve giderek de etkisini genişlettiği bir yerdir.
Mevcut bu konumlarından itibaren Maraş 12 Eylül faşist darbesi için hazırlanan karanlık planların gerçekleşmesi için bilinçli bir tercih olarak ortaya çıkıyor. Devlet aklı Maraş üzerinden birçok hedefi gerçekleştirme amacı güdüyordu. Diğer bir önemli nokta ise Maraş Katliamı sadece devlet açısından değil faşist darbe planlayan Amerikan emperyalizmi açısından da ilgi alanıdır.
Maraş Katliamı öncesinde Amerikan konsolosluğunda görevliler Maraş’tadır. Tesadüfe bakın ki Maraş’a gönderilen ülkücüler de Adana’dan gelmektedir. Piyangocu kimliği ile Maraş’a gelenler ile Amerikan konsolosluk görevlileri Adana’dan tesadüfen gelmemiştir.
Maraş katliamında CHP ve Ecevit’in rolünü de unutmamak gerekiyor. Her CHP döneminde büyük bir Alevi katliamı yaşanması ilginçtir. Aleviler siyasal olarak destek verdikleri CHP iktidarları döneminde katliama maruz kalması, devletin Alevileri CHP iktidarları ile uyutmasıdır. Katliam sonrası CHP’li bakan bir gün sonrası Maraş’a gelir, Maraşlılara her şey kontrol altında sakin olun der. Ne kadar tanıdık geliyor değil mi? Yine dönemin başbakanı Ecevit’in ölümünden sonra açığa çıkan bir belgede Maraş Katliamı’nda yer alan MİT’çiler isimleri ile yer alıyordu.
Maraş’ın sonuçları
Maraş katliamı ile yükselen devrimci harekete ve devrimcileri destekleyen Alevilere net bir mesaj verilmiştir. İleri giderseniz katliamlara maruz kalmaya devam edersiniz mesajı bu katliam üzerinden verilmiştir.
Maraş Katliamı ile bir diğer mesajda Kürt Özgürlük Hareketine verilmiştir. Kürt hareketine dönük katliamla verilen mesaj, imha sürecini başlatma ile tehdit etmektir.
Maraş Katliamı ile gerçekleştirilen önemli bir nokta da 12 Eylül faşist darbesine gidilen karanlık yolun hazırlanmasıdır. Bu katliam ile toplum üzerinde korku büyütülmüş “eğer asker gelmez ise kan gövdeyi götürecek” havası verilmiştir. Oluşturulan tablo ile ülke adım adım darbeye taşınmıştır. 12 Eylül darbesine giden süreç katliam ile hızlandırılmıştır.
Katliamı doğru anlamak ancak gelişen süreci ve aktörlerini tanımakla mümkündür. Bugün hala Alevi katliamlarının CHP ve devlet ile ilişkileri sorgulanmadan izah etmek mümkün değildir. Bu anlaşılmadan Maraş Katliamı karanlıkta kalmaya mecburdur. Sabri Yirmibeşoğlu’nun 6-7 Eylül saldırıları ardından “çok iyi bir özel harp operasyonudur” sözü gibi Maraş Katliamı da çok iyi planlanmış bir özel harp operasyonudur.
Bugün Maraş Katliamı’nın gerekçelerini sol ve Kürt kimliğinden soyutlayarak salt Alevi- Sünni çelişkisi olarak göstermek gerçekleştirilmek istenen oyuna düşmektir. Yine bu katliamı devletten ve dönemin iktidarı CHP’den bağımsız görmek yeni Maraş’ların davetiyesini çıkarmak demektir.
Maraş tarihte yaşanılan Alevi katliamlarından bu yönleriyle ayırmak gerekir, zira bura da temel hedef Alevilik değildir. Sistem hedefleri noktasında mezhepsel çelişkileri kullanarak işini kolaylaştırmıştır.
Yeni Maraşların yaşanmaması için gerçeklerin takipçisi olmak gerekiyor. Türk devletinin kontracı karakteri bilinse de hukuken de bunun takipçisi olmak gerekiyor. Bunun yolu da toplumsal mücadeleyi büyütmekten ve demokratik güçlerin birliğinden geçiyor.
dogru_ergin@hotmail.com