Güney Amerika’nın bir çok ülkesinde yaşayan Mayalar’ın dokuma kültürünün tasarımlarının en yaygın olduğu yer ise Guatemala. Ülkede Kaqchikel olarak adlandırılan yerli kadınların elinde kolektif kültürlü üretilen dokuma motifleri dünya genelinde yoğun ilgi görüyor.
Kapitalist giyim şirketleri Maya halkının değeri olan dokuma motiflerini tekelleştirmeye ve patentini almaya çalışıyor. Söz konusu şirketler haftalarca kadınların emeği ile oluşan desen ve motifler için oldukça az bir ücrete satın alıyor. Yerli kadınların geleneksel emeği çok yükse ücrete dünya çapında dokuma alıcılarına bu şirketlerin markası ile satılıyor. Geleneksel kültürlerine sahip çıkan Maya kadınları ise tekelci şirketlere karşı kültürünü ve emeğini korumak için mücadele başlattı. Kadınlar Maya motiflerinin tescillenmesi için Guatemala Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yaptı. Mahkeme tescillemeyi kabul ederse Maya dokuma motif ve desenlerinin fikir ve mülkiyet hakkın onları üreten kadınların dolayısıyla Mayalar’ın olacak.
Her desenin bir anlamı var
Maya inancına göre; dünyada her şey birbirleriyle bağlantılı (fiziksel, ruhsal ve enerji) ve insanlar tüm öğeleri karşılıklı çalışma, dayanışma ve uyum ile düzenlemekle yükümlü. İnancın özünü dokuma tezgahlarında desen ve motiflere işleyen kadınlar böylelikle inançlarını da yaşatmış oluyor. Kadınlar bu desenleri özellikle toplumun sisteminde bin yıllardır yaratıyor. ‘Huipils’ diye adlandırılan bu desenlerin korunması ve muhafaza edilmesi hayatlarının korunması ve muhafaza edilmesi anlamına geliyor. AFEDES üye yerli kadınlar, Maya inancı doğrultusunda modern hayatı da reddetmeden gelenek ve inançlarını korumaya çalışıyor.
KÜLTÜR SERVİSİ