- Meksiko ve Puebla’da yüzlerce kayıp ailesi, ellerinde devletin zorla kaybettiği çocuklarının fotoğraflarını taşıyarak, Dünya Kupası maçlarının oynandığı statların önünde eylemde. Aileler, “Meksika’da yaşadıklarımızın bilinmesi önemli. Belki biri onları görmüştür, bize bilgi verebilir” diyor.
TİJDA YAĞMUR
2026 FIFA Dünya Kupası, tarihte ilk kez üç ülkenin ortak ev sahipliğinde; ABD, Meksika ve Kanada’da düzenleniyor. Meksika’nın Puebla şehrinde maç günü her yer şenlik havasındaydı. Otobüs terminalinden Cuauhtémoc Stadyumu’na doğru, İspanya milli takımının formalarını giymiş binlerce kişi akın ediyordu. Taksilerin radyolarında “Dünya Kupası’nın favorisi” İspanya’yı izlemek için gişede kalan son biletler duyuruluyordu.
Beklentiler boşa çıkmadı. 8 Haziran’da Cuauhtémoc Stadyumu’nu dolduran 40 binden fazla seyirci önünde İspanya, Peru’yu 3-1 mağlup etti. Birçok aile için Meksika’da ilk kez bir uluslararası maçı tribünden izleme fırsatıydı bu. Yüzlerce taraftar, Lamine Yamal, Pedro González López ve Pablo Martín Páez Gavira gibi yıldızların formalarını giymişti. Ancak stadyumun sadece birkaç metre ötesinde bambaşka bir gerçeklik yaşanıyordu.
“Kirli Savaş” döneminden bu yana süren kayıpların aileleri, dünyanın dikkatini çeken bu büyük maçları, sevdiklerinin akıbetini sormak için tarihi bir fırsat olarak görüyordu. Koşarak ve güvenlik güçlerinden kaçınmaya çalışarak taraftarlara yaklaşmak isteyen aileler, çocuklarının, kardeşlerinin ve yeğenlerinin fotoğraflarını göstermek istiyordu. Fakat Cuauhtémoc Stadyumu’na giriş, Ulusal Muhafız, ordu ve polisten oluşan bin 700’den fazla güvenlik görevlisi tarafından abluka altına alınmıştı. Kalkanlardan oluşan geniş barikat, aileleri taraftarlara ulaşmaktan alıkoydu.
Yüzleri görünsün diye
Polis barikatının tam karşısında, Puebla’daki “Kayıp Kişilerin Sesi” kolektifinin kurucusu María Luisa Núñez megafonu eline aldı. “Umarım başınıza böyle bir şey gelmez. Ama bir gün siz de kaybolursanız, biz bu isyankâr kadınlar sizi de aramaya çıkacağız” diye haykırdı. María’nın oğlu Juan de Dios Núñez 9 yıl önce kaybedildi, kemikleri 2022’de bulundu.
Elinde oğlu Guillermo Raúl López’in fotoğrafını tutan Alicia Escobedo da oradaydı. “Onu benden aldılar” dedi. Sesi kısılmış halde diğer annelerle birlikte stadyuma doğru ilerliyordu. “Uluslararası çapta etkinlikler düzenleyenlerin Meksika’da yaşadıklarımızın bilinmesi önemli” sözleriyle amaçlarını dile getirdi.
Yanında, 14 Temmuz 2024’te 25 yaşındayken kaybedilen kızı Karla Alejandra Tela’nın fotoğrafını taşıyan Gabriela Flores yürüyordu. Karla, kardeşinin evine gitmek için evden çıkmış, bir sesli mesaj gönderdikten sonra bir daha haber alınamamıştı. Gabriela, o günü şöyle hatırlıyor: “Eşim aradı ama telefon çoktan kapanmıştı.”
Puebla’da 2 bin 500 kayıp
Puebla’da 2 bin 500’den fazla, ülke genelinde ise 132 bini aşkın kişi kayıp. Gabriela, “Bizim için kayıp yakınlarımızın yüzlerini göstermek çok önemli. Belki biri onları görmüştür, bize bilgi verebilir” diyerek yıllardır verdikleri mücadeleyi özetliyordu.
Stadyum içinde binlerce taraftar İspanya’nın galibiyetini kutlarken, dışarıda anneler kayıp çocuklarının fotoğraflarını havaya kaldırmaya devam ediyordu. Birkaç dakikalığına da olsa sevdiklerinin yüzlerini bu büyük şenliğe dahil etmek istiyorlardı.
Meksiko’da da susmadılar
Kayıp aileleri yalnızca Puebla’da değil, başkent Meksiko’daki Azteca Stadyumu çevresinde de eylemdeydi. Sivil toplum örgütleri, kayıp sorununun turnuvanın ana gündemine taşınmasını istiyordu. Ancak yoğun güvenlik önlemleri nedeniyle stadyuma ulaşamayan aileler, girişleri koruyan çitlerin önünde anma etkinliği düzenledi. Calzada de Tlalpan caddesinde binlerce kişinin katıldığı barışçıl yürüyüşte talepler yüksek sesle dile getirildi.
‘Onları canlı istiyoruz’
“Meksika, kaybedilme konusunda şampiyon”, “Onları canlı götürdüler, biz de canlı istiyoruz”, “Top eve dönüyor… Peki ya kaybolanlar ne zaman dönecek?” sloganları yankılandı. Aileler, kayıp yakınlarının fotoğraflarının basılı olduğu Meksika milli takım formaları ve Dünya Kupası temalı afişler taşıyordu.
2023’ten beri kayıp olan Ricardo Arturo Lagunes Gasca’nın annesi Ana Lucía Gasca, “Ekonomik kaynaklar maçlara olduğu kadar davamıza da ayrılsın” şeklinde konuştu. 2014’ten beri kayıp olan Mireya Montiel Hernández’in annesi Tranquilina Hernández ise, “Sevdiklerimizi aramak için bütçe yokken Dünya Kupası’nı buraya getirerek gerçeği gizleyemezler” diye eleştirdi.
Eylemde Meksiko Hükümeti Sekreteri César Cravioto ile karşılaşan aileler, güvenlik güçlerinin yabancıları korumak için seferber edildiğini, ancak kendi çocuklarını aramak için yeterli gücün gösterilmediğini vurguladı.
Kayıp yakınlarından Jaqueline Palmeros, “Bugün devlet bize kayıpları bulmak için yeterli polis gücü olduğunu gösteriyor ama yabancıları korumayı tercih ediyor” diye konuştu.
Eylemler turnuva boyunca sürecek
Barikatları aşmaya çalışan bazı aileler öfke ve acıyla sloganlar atsa da sonunda stadyum kapıları önünde, polis kordonunun karşısında planladıkları anma törenini gerçekleştirdi. Aileler, polislerin bakışları altında defalarca, “Gecemi aydınlatan ışığım ol” sloganını tekrarladı. Bu görüntüler, Dünya Kupası açılışı vesilesiyle düzenlenecek gösterilerin ne ölçüde kısıtlanacağını daha ilk günden ortaya koydu.
Ulusal Kayıp ve Yerleri Belirlenemeyen Kişiler Sicili’ne göre Meksika’da kayıp sayısı 133 bini aşmış durumda. BM Zorla Kaybetmeyle Mücadele Komitesi’nin bu krizi “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirme girişimi ise hükümet tarafından reddediliyor. 11 Haziran’da ilk maç için düdük çalarken öğretmenler, ulaşım çalışanları, çiftçiler ve özellikle Jalisco ile Puebla’dan gelen “kayıp çocuklarını arayan anneler”in protestoları da devam etti.
