- Son regl döneminden yıllar sonra bile yumurtalıklarda moleküler değişiklikler devam ediyor. Bilim insanları, organın kronik iltihabı tetikleyebileceğini ve kadınların yaşlanma sürecini etkileyebileceğini söylüyor.
Kadınların alt karın bölgesinde, rahmin her iki yanında bulunan ceviz büyüklüğündeki yumurtalıklar hakkında bildiklerimiz şaşırtıcı derecede az. Bu organlar on yıllar boyunca her ay bir yumurtanın olgunlaşmasını sağlıyor ve kadın cinsiyet hormonu östradiolü üretiyor. Araştırmalar, menopozdan sonra yumurtalıkların sandığımız gibi tamamen durmadığını, aksine farklı bir role büründüğünü gösteriyor.
Yumurtalıklar gözardı edildi
Kaliforniya’daki Buck Yaşlanma Araştırma Enstitüsü’nden sinirbilimci Dr. Jennifer Garrison, Alman eczacılık dergisi Apotheken Umschau’ya verdiği röportajda şunu vurguluyor: “Bir organ hakkında bilebileceğiniz en temel şey, belirli bir hücre tipinde hangi genlerin bulunduğudur. Bu konuda genç ve yaşlı yumurtalıklarla farelerde ve insanlarda yapılan ilk deneyler ancak yaklaşık beş yıl önce başladı.” Deri, kas, kemik veya pankreas gibi diğer organlar için onlarca veri seti varken yumurtalıklar uzun süre göz ardı edildi.
Devam eden bir şeyler var
Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nden Francesca Duncan liderliğindeki ekip, 50-75 yaş arasındaki kadınların yumurtalık dokularını inceledi. Organın hücreleri yaş ilerledikçe farklı proteinler üretmeye devam ediyordu. Francesca Duncan, “Eğer bu organ artık bir işlev görmüyorsa yaşla birlikte hiçbir değişiklik olmaması beklenirdi. Görünüşe göre bu organda başka bir şey hâlâ devam ediyor” dedi. Sadece 28 kadından alınan örnekler bile önemli ipuçları verdi.
Bağışıklık hücreleri artıyor
Daha net sonuçlar için fareler üzerinde yapılan çalışmada genç, üreme çağındaki ve yaşlı (üreme yeteneğini yitirmiş) farelerin yumurtalıkları karşılaştırıldı. Seks hormonlarının üretimini sağlayan genler yaşla birlikte azalırken, sitokin gibi inflamatuar aracıların ve beyaz kan hücrelerini aktive eden genlerin aktivitesi arttı. Mikroskop altında yaşlı farelerin yumurtalıklarında farklı tipte bağışıklık hücrelerinin biriktiği görüldü.
Kronik iltihap riski
Araştırma, yaşlanan yumurtalığın gerçekten bağışıklık sinyalleri salıp salmadığını henüz netleştirmedi. Francesca Duncan’a göre bu değişiklik bağışıklık sistemini güçlendirmekten ziyade tam tersine etki yapıyor olabilir. Menopoz sonrası yumurtalıkların kronik iltihabı destekleyen moleküller salgılaması, kadınların daha uzun yaşamalarına rağmen yaşlandıkça erkeklerden daha sağlıksız olmalarının nedenlerinden biri olabilir.
Vücuttan daha erken yaşlanıyor
Jennifer Garrison, yumurtalıkların vücudun geri kalanından çok daha erken yaşlandığını belirterek, şunları ifade etti: “50, 60, 70 veya 80 yaşlarında yaşlandığımızı düşünüyoruz. Ancak yumurtalıklar bir kadın 20’li yaşlarının sonlarında veya 30’lu yaşlarının başlarındayken belirgin yaşlanma belirtileri gösteriyor. Bunun sağlığımız için dramatik sonuçları var.”
Doğurganlık döneminde üretilen östrojen kalbi, kemikleri ve insülin duyarlılığını koruyor. Bu nedenle hem hormon replasman tedavisinin önleyici etkisi hem de yumurtalık ömrünü uzatma yöntemleri üzerine araştırmalar hız kazanıyor.
Bilgi eksikliği ‘korkutucu’
Francesca Duncan, menopoz sonrası yumurtalık biyolojisi hakkındaki bilgi boşluğunu “korkutucu” buluyor ve ekliyor: “Bu dönemi incelemek kadın sağlığı açısından gerçekten bir sorumluluğumuz.” HABER MERKEZİ
