İstanbul’da Kovid-19’dan hayatını kaybedenlerin defnedildiği Beykoz, Kayabaşı, Silivri ve Kilyos mezarlıklarına Mart ve Nisan aylarında 3 bin 108 kişi defnedildi. Salgında ilk ölüm vakasının 16 Mart’ta yaşandığı açıklansa da bazı mezarlarda ölüm tarihlerinin 1 Mart olması dikkat çekti.
ERDOĞAN ALAYUMAT / MA/İSTANBUL
Koronavirisü (Kovid-19) salgını can almaya devam ediyor. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın paylaştığı son bilgilere göre, toplam can kaybı 3 bin 584’e yükseldi, hasta sayısı 131 bin 744 kişiyi buldu. Ancak açıklanan bu sayılar, gerçeği yansıtmıyor. Sağlık örgütleri, vaka ve ölümlerin bakanlık rakamlarının en az üç katı olduğunu söylüyor. Sağlık örgütleri bunu, bakanlığın açıkladığı verilerin il bazlı olmamasına, sadece genel rakam içermesine, teşhis konulan ve tedavi uygulanan kimi hastaların Kovid-19 testi sonuçlanmadan yaşamını yitirmeleri üzerine ölüm belgelerine zatürre, solunum yetmezliği, salgın hastalık veya kalp krizi yazılmasına bağlıyor. Gerçek ölüm rakamlarının gizlendiği kentlerin başında, salgının en çok görüldüğü İstanbul geliyor. Bakan Fahrettin Koca’nın 29 Nisan’da katıldığı Bilim Kurulu toplantısı sonrasında yaptığı açıklamaya göre, ülkedeki toplam vaka oranının yüzde 60’ı İstanbul’da görülüyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Mezarlıklar Müdürlüğü’nün kamuoyuna yansıyan kayıtlarına göre, Mart ve Nisan aylarında kentte toplam 16 bin 345 kişi öldü. Bu rakam geçen yılın aynı aylarında 12 bin 745 kişiydi. Yani bu yıl aynı dönemde 3 bin 600 daha fazla ölüm gerçekleşti. Hayatını kaybedenlerden kaçının Kovid-19 kaynaklı olduğuna dair bir bilgi yok. Fakat bu konuda dikkat çekici bir olay 28 Mart günü yaşandı. Bakan Koca tarafından o gün paylaşılan bilgilerde, Türkiye’de Kovid-19 sonucu hayatını kaybedenlerin sayısı 16 kişi olarak duyuruldu. Resmi rakam 16 olarak açıklansa da e-devlet üzerinden İstanbul’daki vefat bilgileri sorgulandığında bu rakamın 20 olduğu ortaya çıkmıştı. Konunun gündeme oturması üzerine İBB Mezarlıklar Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, “bulaşıcı hastalık” kaydıyla gelen tüm ölümlerin sisteme sehven “Kovid-19” olarak girildiği belirtildi.
İstanbul’da son iki ayda yaşamını yitirenlerin büyük bir bölümü, Başakşehir (Kayabaşı), Silivri, Kilyos ve Beykoz’daki mezarlıklarda ayrılan bölümlerde defnedildi.
Kilyos’tan bin mezar
28-29-30 Nisan tarihlerinde her dört mezarlığa gittik, salgın için ayrılan bölümdeki mezarları tek tek saydık. İlk olarak Kilyos Mezarlığı’na gittik. Salgın kaynaklı hayatını kaybedenler için ayrıldığı belirtilen bölümün tamamen mezarlarla dolu olması dikkat çekiyor. Boş veya yeni bir mezar için kazılacak yer yok. Tek tek mezarları saydık; toplam bin mezar var. Mezarlıkta diğer önemli bir ayrıntı ise bazı mezarların üzerinde ölüm tarihi olarak 1 Mart yazması oldu. Oysaki resmi açıklamalara göre, Türkiye’de ilk vaka 11 Mart, ilk ölüm ise 16 Mart’ta yaşandı. Diğer mezarlardaki ölüm tarihlerinin çoğu yine Mart başı ile Nisan sonuna ait.
Beykoz’da 950 mezar
Kilyos Mezarlığı’ndan sonra Beykoz Mezarlığı’na gittik. Burada salgın nedeniyle yaşamını yitirenler için ayrı bir parsel ayrıldığını ve Anadolu Yakası’nda yaşanan ölümlerin büyük kısmının bu mezarlığa getirildiğini öğreniyoruz. Ayrılan bölümün büyük bir kısmı mezarlarla dolu. Buradaki mezarları da bir bir saydık; ulaştığımız rakam 950 mezar.
Silivri’de boş yer yok
Buradan ayrılıp gittiğimiz Silivri Mezarlığı’nda da durum farksız. Diğer mezarlardan ayrılan bölüme 500 kişi defnedilmiş. Buradaki mezarlık görevlilerinden, yer kalmadığı için yeni cenazelerin bir süredir Başakşehir ilçesindeki Kayabaşı Mezarlığı’na defnedildiği bilgisini ediniyoruz. Bunun üzerine Kayabaşı Mezarlığı’na gidiyoruz.
Kayabaşı’nda tabutla defin
Kayabaşı’nda salgın için oldukça geniş bir alan ayrılmış. Burada ise defnedilmiş 658 mezar bulunuyor. Diğer mezarlıklardan farklı olarak buradaki mezar taşlarında defnedilenlerin ölüm tarihleri yer almıyor. Mezarlık görevlilerine bu durumu sorduğumuzda, Nisan’ın son üç haftasında salgından kaynaklı ölenlerin çoğunun bu mezarlığa getirilerek tabutlarıyla birlikte defnedildiğini öğreniyoruz.
Genişletme çalışması
Mezarlığa sadece salgından kaynaklı yaşamını yitirenlerin defnedildiğini söyleyen görevliler, cenazelerin bir gün öncesinden kendilerine bildirildiğini, buna göre hazırlık yaptıklarını ifade etti. Bazı ailelerin ise salgından kaynaklı ölen yakınlarını aile mezarlıklarına defnettiklerini söyleyen görevli, mezarlığın yakın zamanda dolabilecek olmasından ötürü genişletilme çalışmaları için alanın çevresindeki arazi sahipleriyle görüşüldüğünü, ancak henüz bir anlaşma sağlanmadığını dile getirdi.
Mezarlık görevlisi: Çok daha fazla
Gittiğimiz her dört mezarlıkta toplam mezar sayısı 3 bin 108. Rakamları mezarlık görevlisine soruyoruz. Ölümlerin açıklanan rakamlardan çok daha fazla olduğunu dile getirmekle yetiniyor. Bu esnada mezarlığa yeni bir cenaze getiriliyor. Vefat nedenini sorduğumuz cenaze yakınları, Kovid-19’dan kaynaklı olduğunu söylüyor. Defin işlemleri sırasında fiziki mesafe kuralına sadece cenaze namazı sırasında uymaları dikkat çekiyor.