Karanfil kokusu zihni rahatlatan, ferahlık sağlayan ve unutkanlığı engelleyen özelliklerinin yanı sıra farklı hikayeleriyle varlığını hala koruyor. Doğu ve Güney Kürdistan’da kullanılan Milvankêy Mîxik (karanfilli kolye) bugünkü gibi parfüm ve değişik kokuların olmadığı eski zamanlarda güzel kokmak amaçlı takılan bir kolyedir. Aynı zamanda bebeğini emziren annelere özgü bir takı.
Güney Kürdistan’da zaman zaman yol kenarlarında çocukların ve yaşlıların sattığı veya pazarların ücra köşelerinde bulunulan Milvankêy Mîxik salt bir kolye veya aksesuar değil. Birçok köy evinin duvarlarında hala yerini koruyan eski bir gelenek. Karanfil ve renkli boncuklardan sabır ve emekle yapılan Milvankêy Mîxik bulunduğu yerde etrafına daima ferahlatıcı bir koku yayıyor.
Kürdistan’da özellikle köylerde gelinlerin yanı sıra genç kadınların bayram veya kutlamalarda boyunlarına karanfil kolyesini taktıkları biliniyor. Özellikle Doğu Kürdistan’daki köylerde yaşlı kadınların günlük yaşamlarında taktığı bu kolyenin diğer az bilinen bir öyküsü ise anne-bebek ilişkisi de yatıyor.
Kokulu kandırmaca!
Milvankêy Mîxik takan anne bebeğini emzirirken, bebek bu kokunun annesine ait olduğunu hissine kapılır. Bir nevi bu kokuya alışır. Ve bebek uyuduktan sonra bırakıldığı yere anne boynundaki Milvankêy Mîxik’i de bırakır. Bebek annesinin yanında olduğunu düşünür, daha rahat ve uzun bir uyku uyur. Anne bu ‘kokulu kandırmaca’ ile işlerini yapmasının yanı sıra dinlenme fırsatı olarak da değerlendirir. Bu özelliğinden kaynaklı “ana kokusu” olarak da bilinen Milvankêy Mîxik kokusu azaldığında ıslatılarak kokusuna yeniden tazelendirilebiliniyor.
Milvankêy Mîxik, geleneğinin hala Doğu Kürdistan’ın Mukriyan bölgesinde yaygın olduğunu söyleyen Mahabad’lı Siyamend Muini (56) “Kürdistan’ın birçok yerinde rastlayabilirsiniz. Şehirlerde değil, köylerde bu geleneğe rastlamak daha yaygın.” Süleymaniye’li Sare Sengawi (72) ise çocuklarını uyutmak için başvurduğu bir yöntem olarak kullandığı belirtiyor, “birde eskiden şimdiki gibi parfüm yoktu. Karanfil kolyesi güzel takanın bir heybeti ve farkı oluyordu. Şimdi bu gelenek fazla sürdürülmüyor.”
Milvankêy Mîxik Doğu Kürdistan ve Güney Kürdistan’da başta olmak üzere Anadolu’da yaşayan Türkmen halkında da görülen bir takı bu geleneğin yeniden canlandırılması bekleniliyor.
DEVRİŞ ÇİMEN/SÜLEYMANİYE