Molla rejimi ders almıyor

• Kimisinin nerede hapsedildiği bilinmiyor, kimisi aile ve avukatlarıyla görüştürülmüyor, kimisi ise cezaevlerinde ölüme terk ediliyor… İran rejimi, ateşkesin ardından Bokan başta olmak üzere Abdanan ve Piranşar’da Kürt avına çıktı. 
• Rejim, Başûrê Kurdistan’da Rojhilatlı partilerin kamp ve merkezlerine en az 20 İHA ve füze saldırısı düzenledi. Xezal Mawlan, Şahîn Azarberzîn, Neda Mîrî ve Semîra Elahyarî ateşkes sürecinde şehit düştü.

TİJDA YAĞMUR

İran rejimi, savaşta da ‘ateşkeste’ de Kürt düşmanlığında sınır tanımıyor. Bir yandan Rojhilatê Kurdistan’a yoğun askeri sevkiyatlar yapıyor, bir yandan Kürtleri tutukluyor, bir yandan Başûrê Kurdistan’da Rojhilatlı partilerin kamp ve merkezlerini bombalıyor. 8 Nisan’da ABD ile ateşkese varan rejim, dışarıda Pakistan aracılığıyla Donald Trump’la pazarlıklar yapıp, Hürmüz Boğazı şantajını sürdürürken, içeride de Kürtleri baskı altına alıyor.

Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) Sözcüsü Rêwar Avdanan, ateşkesin ilanından bir gün sonra ANF’ye verdiği röportajda, “İran İslam Cumhuriyeti, ateşkesi güç toplamak ve İran’daki halklara özellikle de Kürtlere yönelik iç baskıyı artırmak için bir fırsata çevirirse ve savaşın yarattığı zayıflıkları gizlemeye çalışırsa, ülke içindeki kriz daha da derinleşecektir. İran’daki tüm iç krizlerin hâlâ devam ettiğini hatta geçmişe kıyasla çok daha derin bir hal aldığını unutmamak gerekir. İran halkı ve Kürtler, Ocak ayında ülke genelinde bir ayaklanma başlatmış, ancak bu hareket kanlı bir şekilde bastırılmıştı. Halk bu vahşeti unutmadı. Uzun zamandır İran halkı ve Kürtler kendi yollarını bu rejimden ayırmış durumdadır. Son savaşta ağır darbeler alan İran yönetimi, ülkeyi yönetme konusunda eskisine göre daha zayıf ve yetersiz olacaktır. Bu durum, toplumun günlük yaşamını ve siyasi tutumunu doğrudan etkileyecek; krizler halkın tahammül sınırını aştığında ve rejim sorunları daha da artırdığında, toplum tepki gösterecektir” değerlendirmesini yapmıştı.

Kürtlere saldırıyor, ağır kayıpları gizliyor

Rejim tam da beklenildiği gibi hem başta Kürtler olmak üzere halklara saldırıyor hem de savaşın neden olduğu ağır ekonomik çöküşü gizlemeye çalışıyor. Şu anda binlerce fabrikada üretimin durduğu, en az 1 milyon kişinin işsiz bırakıldı belirtiliyor. Ancak rejim iki ayı aşkın süredir interneti kestiği için net bilgilere ulaşmak her geçen zorlaşıyor.

Bokan’da yoğunlaşan baskılar

Yıllardır rejime karşı mücadele eden Kürtler ise bu süreçte bir kez daha hedef alınıyor. Hengaw’ın ateşkesten sonra yayınladığı raporlara baktığımızda, rejimin Kürtlere karşı yürüttüğü politikayı daha net görüyoruz. Kirmanşan, Merîwan, Sinê, Îlam, Rewanser ve Ciwanro’da savaş elemanlarının sayısını arttıran rejim, farklı Kürt kentlerinde kadın, genç, yaşlı ve hasta fark etmeksizin yurttaşları gözaltına alıyor, tutukluyor. En çok baskılar ise Bokan’da gerçekleştiriliyor. 

Bokan’da 3 Nisan’da gözaltına alınan ve bir hafta sonra tutuklanan Youssef Karimi’nin nerede olduğu hala bilinmiyor. Seqizli, 25 yaşındaki Şeyda Sheikhi de 4 Nisan’da herhangi ‘arama kararı’ olmadan evi basıldı, kişisel eşyalarına el konuldu. Genç kadının akıbeti hâlâ bilinmiyor ve rejim ailesine hiçbir bilgi vermiyor.

Maryam Davoudian’ın ailesiyle kaldığı eve 14 Nisan’da hiçbir hukuki gerekçe olmadan baskın yapıldı, dışarıyla iletişim kurmaması için cep telefonuna el konuldu. 18 Nisan’da ise ifadeye çağrıldı, saatlerce “sorguya” alındı. 20 Nisan’da ise tutuklanarak Urmiye’de bir cezaevine gönderildi. 58 yaşındaki Davoudian’ın diyabet, romatoid artrit ve talasemi gibi birçok ciddi hastalığı var. Gözaltı ve tutuklanma sürecinde ilaçlarının verilmemesi ve tıbbi bakım haklarından yararlanmaması hayatını riske attı.

55 yaşındaki Abubakr Qaderboukani, 22 Nisan’da evine baskın yapılarak gözaltına alındı. Ailesinin rejim kurumları ve adli makamlardan bilgi almak için defalarca başvuru yapmasına rağmen, gözaltına alınma nedenleri, hakkındaki suçlamalar veya tutulduğu yer hakkında hiçbir bilgi verilmedi.

Eski siyasi tutsak Şerko Tabnak, 25 Nisan’da İstihbarat Dairesi ajanları tarafından tutuklandı. 38 yaşındaki Tabnak daha önce siyasi ve sivil faaliyetleri nedeniyle birkaç kez tutuklanmıştı. Tabnak’ın, nerede olduğu hâlâ bilinmiyor.

Yasa yok, hukuk yok

Abdanan'da yaşayan sağlık çalışanı Behrouz Hemmati, 25 Nisan’da hiçbir gerekçe olmadan evine baskın yapıldıktan sonra gözaltına alındı, ardından hukuki bir neden belirtilmeksizin tutuklandı. İlk başta nerede tutulduğu bilgisi ailesine verilmedi ancak ailenin ısrarlı sorgusu üzerine 42 yaşındaki Hemmati’nin İlam’da Mahpareh Cezaevi’ne götürüldüğü belirtildi. Hemmati, Abdanan'daki Rasoul Akram Hastanesi'nde çalışıyordu. 

Piranşar’da Mohyeddin Maroufnia ve oğlu Behnam Maroufnia, ateşkesten sonraki hafta tutuklandı. Ailenin bilgi almak için yaptığı tüm başvurular sonuçsuz kaldı, baba ve okul avukatlarıyla görüştürülmüyor. Vahed Boroumand ve Ezzeddin Pasopish da 26 Nisan’da tutuklandı. Evli ve iki çocuk babası olan Boroumand’in evini basan rejim elemanları, ailesini korkuttu ve kişisel eşyalarına el koydu.

Hasta tutsakları katlediyor

Rejim ayrıca cezaevlerindeki hasta tutsakların tıbbi haklarını gasp ederek, onları açıkça katletmeye çalışıyor. Bu tutsaklardan biri de kanser hastası Shler Mamqaderi adlı kadın. Tam da ateşkesin ilan edildiği gün tutuklanan iki çocuk annesi Mamqaderi, Urmiye Merkez Cezaevi’ne gönderildi. Tutuklanmadan önce kanser tedavisinin kritik bir aşamasından geçiyordu. Cezaevi koşulları ve tedavi hakkının engellenmesi hayatını riske atıyor.

Siyasi tutsak Vahid Chavaran ise 12 yıldır “iç sürgün” cezası çekiyor. Sistan-Belucistan eyaletine bağlı Zahedan Cezaevin’de tutulan Îlamlı Vahid Chavaran’ın göz hastalığı var ve görme kaybı yaşıyor. Acil tedavisi yapılmıyor, başka hastaneye sevkine onay verilmiyor. Öte yandan Îlam ve Zahedan arasındaki uzak mesafeden dolayı ailesini göremiyor. Rejim, 4 Mayıs 2025’te Chavaran’ı Zahedan’a sürgün etmişti,

Ateşkesten sonra 4 şehit

Rejim ve Irak’taki Şii milisler, ateşkes sürecinde de Başûrê Kurdistan’daki Rojhilatlı partilerin kamp ve merkezlerine saldırdı. Rejim, 14 Nisan’da Silêmanî’nin Dokan ilçesi sınırlarındaki Surdaş Kampı ile Hewlêr’in Koye ilçesindeki Azadi Kampı'na İHA saldırısı düzenledi, Kürdistan Emekçiler Topluluğu (Komala) üyesi Xezal Mawlan şehit düştü. 17 Nisan’da ise Hewlêr’in Balîsan ve Behrke sınır hattına saldırı oldu. Behrke yakınlarında bulunan İran Kürdistan Demokrat Partisi’ne (KDP-İ) ait Cejnekan Kampı vuruldu; Şahîn Azarberzîn şehit düştü. Aynı gün Balîsan’a bağlı Alan Kampı da bombalandı;  Neda Mîrî ve Semîra Elahyarî şehit düştü.

8 Nisan’dan bu yana en az Kürt partilerine en az 20 İHA ve füze saldırısı düzenlendi. Rejim en son 27 Nisan Pazartesi günü, Silêmanî sınırındaki Sûrdaş Kampı’nı ve Hewlêr’in Koyê ilçesinde bulunan Azadî Kampı’nı İHA’la bombaladı. Rejimin, savaşın başından bu yana Kürt partilerine yönelik saldırılarında 11 pêeşmerge şehit düştü.

Öte yandan, 28 Şubat’tan 8 Nisan’a kadarki 40 günde ise ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşta en az 6 bin 620’si rejim elemanı olmak üzere en az 7 bin 650 kişi öldürüldü. Rojhilat kentleri Îlam, Kirmanşan, Sinê ve Urmiye’de yoğunlaşan saldırılar sonucunda 12’si çocuk, 9’u kadın olmak üzere en az 112 Kürt katledildi.