Askeri varlığı güçlendirilecek
NATO Genel Sekreteri Anders Rasmussen ve İngiltere Başbakanı David Cameron'un açılış konuşmasıyla başlayan zirvede Ukrayna krizi için hazırlanan bir eylem planını da görüşüldü. Plan, Ukrayna krizinde Rusya'nın tutumuna karşılık olarak NATO'nun Doğu Avrupa'daki askeri varlığının artırılmasını öngörüyor. İhtiyaç olduğunda 48 saat içinde bir yere konuşlanabilecek acil mücadele gücü kurulması planının zirvede onaylanması bekleniyor. Zirvede yüzyüze görüşme imkanı bulan Avrupa liderleri ayrıca Rusya'ya yönelik daha sert yeni ekonomik yaptırımları da tartışacak. Avrupa Birliği’nin bugün Rusya'ya karşı yeni yaptırımlarını açıklaması bekleniyor.
Afganistan da gündemdi
Dün liderler Ukrayna'daki krizi haricinde ittifakın komutasındaki Uluslararası Güvenlik Destek Gücü'nün (ISAF) görev süresinin bu yıl biteceği Afganistan'a yönelik izlenecek stratejiyi de ele aldılar. Zirvede, bu yıl sonunda Afganistan'dan çekilecek olan NATO birliklerinin ülkedeki rolü de masaya yatırıldı. ABD tarafından yönetilen yabancı birlikler, ülkedeki Talibanla mücadeleyi Afgan ordusuna devrediyor. ABD küçük bir askeri grubun ülkede kalmasını istiyor ancak Afganistan bu konudaki anlaşmayı imzaladığı için belirsizlik sürüyor.
Rusya'ya yanıt verilecek
Zirve öncesi bir açıklama yapan NATO Genel Sekreteri Anders-Fogh Rasmussen, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırdığını söyledi. Rasmussen Rusya'ya, askerlerini Ukrayna sınırından çekmesi, Ukrayna'ya silah akışını ve savaşçıların girişini durdurması, Ukrayna'daki yönetim karşıtı silahlı milislere desteğe son vermesine yönelik çağrılarını sürdüreceklerini belirtti. Zirve öncesi NATO üyesi ülkelerden Fransa, Rusya üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla, Moskova'ya satılan iki savaş gemisinin teslimatını durdurmuştu.
Batılı ülkeler Putin yönetimini, Ukrayna'nın doğusundaki Rusya yanlısı milisleri eğitmek ve onlara silah yardımı yapmakla suçluyor. Moskova ise suçlamaları reddediyor. Putin, bugüne kadar taraflar arasında anlaşmaya varılmasını umduğunu söylemişti. Ayrıca 7 maddelik bir çözüm planını da açıklamıştı. Ukrayna hükümeti ise Putin'in planını AB'nin ek yaptırımlarından kurtulmak için girişilmiş bir aldatma manevrası olarak tanımladı. Ukrayna'da ordu ile milisler arasında Nisan ayından bu yana süren çatışmalarda yaklaşık 2 bin 600 kişi öldü, Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre bir milyondan fazla kişi de evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Bugünkü konu IŞİD'le mücadele
NATO liderlerinin bugün zirvede ele alacağı bir diğer konu da Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) örgütü ile mücadele olacak. ABD Başkanı Barack Obama zirvede müttefik ülkelerle IŞİD'e karşı ortak bir koalisyon kurulması konusunu görüşecek. Zirveden bir önce Estonya temaslarında sırasında Obama konuyla ilgili açıklamasında, "Eğer uluslararası toplumla IŞİD’e karşı mücadelede birlik sağlarsa, örgütün silahlı gücünü, finansmanını ve bölgedeki etkisini engelleyebiliriz. Bunun için doğru stratejiye sahip olduğumuzdan ve ortaklarımızın bize vereceği destekten emin olmalıyız " demişti. NATO zirvesinde, Ortadoğu ülkelerinin IŞİD’e karşı kurulacak koalisyonda yer alması da masaya yatıracak. ABD ordusu, IŞİD’e karşı savaşan peşmerge kuvvetlerine hava operasyonlarıyla destek veriyor. Ayrıca Iraklı pilotları eğitiyor. Operasyona dahil olmayan ABD'nin müttefikleri de peşmergeye silah temin ediyor. Ancak IŞİD'le mücadele için bunun yeterli olmadığı belirtiliyor.
Irak'a IŞİD yardımı
Rasmussen zirve öncesi yaptığı açıklamada, NATO'nun, Irak hükümetinin IŞİD'le mücadele amacıyla ittifaktan her tür yarım talebini ciddi bir şekilde değerlendireceğinden emin olduğunu söyledi. Rasmussen, "Uluslararası toplum IŞİD'in ilerleyişini durdurmak zorunda" dedi. ABD Başkanı Barack Obama ve İngiltere Başbakanı David Cameron da İngiliz Times gazetesi için birlikte kaleme aldıkları yazıda, "ülkelerinin barbar katiller tarafından yıldırılamayacağını" vurgulamıştı. İki lider, ittifak üyesi ülkelerin Irak ve Suriye'de IŞİD tehdidine karşı ortaklaşa mücadele etmeleri çağrısında bulunmuştu.
Obama yine Erdoğan'la görüşmedi
Bu arada AKP yandaşı basının günlerdir, Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Barack Obama'nın aylar sonra yüzyüze görüşeceğine dair yaptığı haberler fiyaskoyla sonuçlandı. Zira bugün yapılması planlanan Erdoğan ile Obama görüşmesi gerekçesi açıklanmadan iptal edildi. ABD Başkanı bir süredir Erdoğan ile telefonla dahi görüşmüyor. Bu mesafeli yaklaşım da Türk hükümetinin Suriye politikası ile IŞİD'e verdiği desteğin ABD tarafından kabul görmediği şeklinde yorumlanıyor.
Ablukaya rağmen gösteri
NATO zirvesinin yapıldığı, Newport'taki tesis ve çevresi ablukaya alındı. Bölgede 10 bine yakın polis konuşlandırılırken, tesisin etrafı tel örgüyle çevrildi. Birleşik Krallık, Sovyetler Birliği'nin yıkılmasından bu yana ilk kez bir NATO zirvesine ev sahipliği yapıyor. Adada en son NATO Zirvesi, 1990'da Londra'da yapılmıştı. Zirvenin yapıldığı kent polis ablukasına alınırken, NATO karşıtları ise günler öncesinden kurdukları çadırlarda gösteriler için hazırlıklarını tamamladı. Ve dün zirve başlar başlamaz gösterilerin startını verdi. "No new wars. No to NATO" pankantı açan göstericilerin Filistin bayrakları taşıması dikkat çekti.
NEWPORT