Zey bi hezaran serran, taynî dîktatorî wazenê ser zilm, şîdet û kiştişî împaratoriya xo ferz bikerê. Dehaqê ewroyin Erdogan zî hewl dano bi qirkerdişê kurdan serdestiya xo rono. La nêzano ke kurdî zey hezaran serran, ewro zî serva pawitişê hardê xo û xoseriya xo danê xover. İstanika xoverdayiş yê domananê Medya ke bi Kawa yê Asinkarî destpa kerd, ewro bi Mehmet Tûnç’an ramena. 

Newroz roşanê şaranê Rojhelata Miyanî ya, roşanê ma yê kurdan a. Newroz bi çekuya xo kurdkî ya û manayê ey zî roja newe ya. Di çekuyî ra virazîyayo; ‘New û Roz’. New, newe yo; roz zî roj a. Xora hetê Dêrsimî ra cayê alewîyanê ma kurdan de roje ra roz vajîyeno.


Bindestî ra xelesnayiş

Wisar na roje reyde destpa keno. Na roje reyde dinya hinî germ beno, kile dekewena binê erdî. No rojî reyde dar û daristanî zergûn benî, vilikî abenî, heme cayî reng û boyê xo reyde xemilnenî. Zimistanî de seke dinya merde bî, wisar de zî seke xo ameya, ganî bîya. Nê roje reyde xoza de çi veng û reng esto pêro têmîyan benî, xozaye de çi reng û coş esto xo kifş keno, seke dinya zimistano bêveng nêdîyo, tim û tim mîyanê weşî de bîya. Hanîk tîya de kurdê ma zî nê roje de xo sey xozaya xemilnaya vînenî û ê zî nê rojî de cilanê rengûrengî xo ra danî, raşteyê newrozî xemilnenî. Tîya ra zî eşkera beno ke ma kurdî neteweyeke rengîn î. Ma kurdan rê Newroz tena manayê xoza nêdana. Manayê xo yê azadî û bindestî ra xelisîyayîşî zî dana. Newroz ma kurdan rê xoşinasnayîş a, xoameyîş a, ziwan û kultirê xo ra wayîrvejîyayîş a. Newroz ma kurdan rê xoaqilîyayîş a, mezg û hişê xo vurnayîş a.


Zilm yewerî rê nêmanena

Sey zalim Dehaqî ra şarê bindestî bixelisîyî, azad bibî. Dehaq se kerd? Şarê xo rê zaf zilm kerd. Heme neheqî şarê xo ser ard. La se bi, ey rê mend? Ney, nêmend. Asinkar Kawa şarî zulimê ey ra xelisna, azad kerd. Zilm û serdestî yewerî rê nêmanena, wazeno şexsî bo, wazeno dewlete ba kamo ke neheqî kerda bine şîyo, cezayê xo zî girewto. Hema zî sey Dehaqî zilmkar dewletî çin î? Est î û zaf zaf î. La ê nêzanenî. Peynî bi peynî de tesil şaro bindest bizano û xo bindestî û zilmî ra bixelisno, xo azad bikero. Amedî de reyna raşteyê Newroze de mîlyonan ra vêşêr kurd pêser bibo. Hende ke qalabalix bibo ke kê derzine bierzî erd ko nêreso. Kurd çi wazeno raşteyê Newroze de kifş beno, kê çendê ke qalabalix bibî mesajê kurdan reseno armancê xo.

Nê semedî ra her kurd wazîfedaro ke beşdarê roşanê Newroze bibo. Qewetê kurdan rayvistîşî ra vîyareno, pêserbîyayîşê Newroze zî karo pratîk o. Qiseyê şarê ma nê qalabalixî de pere keno. Çendê ke vêşî hende ke erjaye. Yanî xoza weş û rengîn bena, ganî qederê kurdan zî sey xozaye zimistanî ra bivejîyo bibo wesar. Heyanê key qederê kurdan demserrê zimistanî de biciwîyo?


Newroz çi îfade kena?

Newroz şarê ma rê zaf çî îfade kena û muhîmîya Newroze zaf a. Hele ma kurdî semedo ke ma bindestî de yî Newroz ma rê zaf watedar a. Sayê Newroze têkoşîn û xoverdayîşê ma vera vera berz beno. Hişmendî û zanayîşê ma zaf beno. Cuyayîş û ewnayîşê ma cayê xo de nêvindenî, vurîyenî, xo newe kenî. Newroz ona seba şarê kurdî muhîm a, no ser zî ganî şarê kurdî fek heme gefwendişê çeteyê AKP ra verabidî û bi rûhê Sûr, Nisêbîn, Cizîr, Silopî, Gever, Şirnex, Gimgim, Farqîn, Kerboranî de firaz bikerî. 


Newroz û Mazlum Dogan? 

Peynîya cengê dinya yê yewine de gama ke Komara Tirkîye awan bîbî, rayna nêhesimnayîş, koleyî û merg bibî bara kurdan. Heme vervecayan û serewedartişan ra dim Dehaqan waştinî kokê kurdan biyerê, ay semedî ra lazimîya Kawayanê hemdeman estbî. Ganî adir bi çîkanê girran reyde biameyinî wekerdiş.

Pergalo ke bibi sey pergalê fîravûnan tay xortîy hemverê ey de vecîyaybîy, PKK awan kerdibîy. Endamê Komîte ya PKKe  ra yew zî Mazlum Dogan bî. Mazlum Dogan serra 1958 de qezaya Mazgêrde ya Dêrsimî de ameyo dinya.

 

Têkoşînî geyrayî

Domanê xo ra nika, Mazlum Dogan her tim mabenê embazan de yê rayber bî, merdimanê xo ra, herra xo ra û xozaya xo ra zaf hes kerdinî, yew heskerdoxê girêdayeye bi. Di serranê xo yê dibistanî de her tim nakokîyanê komel û pergale ser o fikirîyaynî, mîyanê halê tedeyînî waştinî fehm bikero. Seba nê çîyan zî zaf wext tehe ra nêviyartibi yew rayêr dabi xo çiman verî ra. Mazlum Dogan serdemê dibistana mîyanên de mîyanê xoverdayîşan cayê xo gêno. Cuya ey, zanîngeh de her    tim mîyanê têgerayişî de bî, ay semedî ra zaf dibistanan bedilneno. Gama ke Zanîngehê Hacetepe de wendinî raştî şoreşgeranê kurdan Hakî Karer û Kemal Pîrî yeno. Çendêke ra dim fek dibistanî ra veradano, dekewno mîyanê tekoşerêya zorên, xo şarê xo ra feda keno.

 

Amedî de ame tepiştiş

Sûkanê sey Êlihe, Diloke, Riha û Amed de dest bi xebatan keno. Serra 1979 de gama şaristanê Riha ra viyereno Amed yeno tepiştiş. Êdî tekoşerêya Mazlum Doganî de yew merheleyo newe dest bide keno. Ravêreye ke ver bi Faşîzmê Êlule şîyinî de amebi tepiştiş, Mazlum Dogan. Êdî ey tekoşînê zîndanî domnaynî.

 Bi desan têgêrayişêy kurdan yê sîyasî ke bi nameyê kurdan têgêraynî herûnda xoverdayişî de teslîmbiyeyîş ecibnaybîy la kadroyêy serekanê têgêrayişê azadîye dest bi ravêreyeya xoverdayîşî kerdibîy, enewa vatibîy: “Xoverdayîşî, ma ver bi azadîye ra beno.”

 

Bira bedilnayişê rewşe girewt

Zîndanê Amedî de gama ke pawitişê xo kerdinî partîya xo pawitinî, partîya xo seveknaynî. Çendik şiyînî şert û mercê zîndanan xirab biyînî, koxuşan de ravêreyeya xoverdayîşî ra dûrkerdiş dest pê kerdibi. Ey waştinî ney ravêryeya verpay biko, têmîyan biko. Ay semedî ra seba ganîyêya partî û şarê xo, seba girêdayêya partî û şarê xo bira çalakviraştişî girewtbi. Newroz tarîxê şaranê Rojhelatê Mîyanên de destpêka azadî yo. Seba Medan roja serfirazeyî yo. La Rojhelatê Mîyanên hendeke mîyanê ceng û xezaban ra vîyarto, lazimeya yew dîroke neweyî estbi. Şarê kurd û têgerayişê azadî enka seba nuştişê dîroka neweyê mîyanê xoverdayişî de bi fedakarî tekoşîn danî.

21’ê Adare mîrate ya ke Kawayo asinkar ra amebi girewtiş ganî rayna dîroke ra biameynî teslîmkerdiş. Ay semedî ra, Mazlum Dogan bi veşnayişê hîrê qirînçanê şixatî reyde ney çalakî pêk ardo. Bi na roşna reyde rayêro roşn şarê kurd û şarê tirkan nawinayo. Yew moro newe rîpelanê dîroka xoverdayîşê kurdan sawinayo. Mazlum Doganî, hemverê galimanê faşîstan canê xo ya bindest açarnaybî kerdibî yew meterîs, bi enewayî reyde verpersa înan daybî. Canê ey a ke bîbî sey yew guda adirî, berqê Kawayê asinkarî ke koyan de wekerdbi, Zîndanê Amedî de bibî adirê azadî.

Eke eyro kê dîroka kurdan ê raştên biwazê fehm bikê ganî kê rolê Kawayê asinkarî weş fehm bikê. La têna no çî rayna kem maneno, kê ganî bibê Mazlum Doganbîyayîş. Ay semedî ra, eke seba kurdan çiyêke biyero kerdiş, verê Kawayê Asinkarî biyêro famkerdiş. La teqez kê hişmendîya xo birisnê xorînîya asta Mazlum Doganî û kê dest bi tekoşerî bikê. Bi ney ruhî reyde şehîdanê azadîye xo vîrî ra biyêrê, rêç û rayîrê înan bişopnî.

 

Armanc xizmeta şarî bi

Faşîzma 12’ê Êlule, waştinî Tevgerê Azadîya Kurdan bifetisno û tasfîye bikero. Ay semedî ra bi raybazê hovane dest bi hêrişan kerdibi waştinî serekanê Tevgerê Azadîya Kurdan biqedêno. Kadroyanê sey Kemal, Xeyrî, Ferhat û Mazlum Doganî zî waştinî xover bidê omidê kurdan ganî bitepişê û seba azadbiyeyişê şarê xo berêko newe abikerê.

Hemverê polîtîkaya ke kurdan bîbî heway çarenuse, bi kultirê xoverdayişî newe reyde ameynî ceribnayîş. Yan xeyala azadbiyeyişê kurdan şexsanê serekeyan de ameynî qedênayîş yan zî, newe ra hêşîn bînî, girr vejiyaynî. No çî heman demî de ceribnayişê vatiş û teorî zî bi. 


 NAVENDÊ XEBERAN