Kürt aydını yazar Mihemed Nûrî Dêrsimî’nin ölümünün 46. yılı. Kürt halkında ve Kürdistan mücadelesinde unutulmaz izler bırakan Dêrsimî’nin kemikleri Efrîn işgali sonrasında Türk devleti tarafından kaybedildi.
Dersim isyanı öncülerinden, hayatını Kürt ve Kürdistan davasına adayan aydın, yazar Mihemed Nûrî Dêrsimî 22 Ağustos 1973 yılında Efrîn’de yaşama veda etti. 1883 yılında Perî’ye bağlı Exzonîkê köyünde dünyaya gelen Dêrsimî’nin babası Mela, annesi de Milî aşiretinden geliyor. 1911 yılında İstanbul’da üniversiteye başlayan Dêrsimî, bu süre içerisinde Komeleya Aşiqên Kurdistanê’yi kuruyor. 1. Dünya savaşında Azerbaycan’da askerlik yapan Dêrsimî, sonrasında kendini ulusal mücadeleye adıyor.
Dersim isyanında aktif yer aldı
1921 yılında Türk devleti kurulmaya karar verildiğinde Dêrsimî, yönünü Dersim’e çeviriyor ve 6 Mart 1921’de başlayacak olan Koçgirî isyanının hazırlıklarında yer alıyor. Bu isyan sırasında en az 500 dersimli yaşamını yitiriyor. Pîran’da Şêx Seîd ayaklanması başladığında Azadî üyesi olan Nûrî Dêrsimî, Seyîd Riza saflarında mücadele yürütüyordu.
Nûrî Dêrsimî, Seyîd Rıza ve Elîşêr ile birlikte Dersim direnişinde 1937 ile 1939 yılına kadar yer alıyor. Seyîd Rıza ve arkadaşlarının Türk devletinin oyununa getirilip, tutuklanması sonrasında da Dêrsimî, yönünü Suriye’ye çeviriyor.
İlk baskısı Heleb’de yapıldı
Önce Hatay Kırıkhan’da bulunan Dêrsimî, buradan Ürdün’e geçiyor. Oradan da Haleb’e yerleşiyor. Burada da mücadelesine devam eden Dêrsimî, Kürt aydınlarıyla bir araya gelmeye devam ediyor. “Kürdistan tarihinde Dersim” kitabını yazan Dêrsimî, Türk devletinin Kürt halkına karşı işlediği suçları bu kitapta belgeliyor. Kitap ilk olarak 1952 yılında Heleb’de basıldı.
Kemikleri yok edildi
Nûrî Dêrsimî ve Kürt aydını Rewşen Bedirxan, 1956 yılında Kürt kültürünü yaymak amacıyla El-Marûfa we el-Teawin El-Kurdî derneğini kurdular. 1957 yılına gelindiğinde ise ilk Kürt partisi olan “Suriye Kürt Demokrat Partisi”nin kuruluşunda yer aldı ve aktif yöneticilik yaptı. 22 Ağustos 1973 yılında Efrîn’de yaşamını yitirdi. Rojava Devrimi sonrasında Efrîn’de ilan edilen demokratik özerklik sonrasında Dêrsimî’nin mezarı yeniden restore edildi ve mezarı ziyaretçi akınına uğradı. 19 Mart 2018’de Efrîn Türk devleti tarafından işgal edilmesi sonrasında Mayıs 2018’de mezarı tahrip edildi. Ağustos 2018’e gelindiğinde ise Dêrsimî’nin kemikleri mezarından çıkarıldı. Bugün mezar harap bir şekilde yerinde dursa da, Dêrsimî’nin kemiklerinin nerede olduğu bilinmiyoru.
KÜLTÜR SERVİSİ