Türkiye’de 15 Temmuz’daki darbe girişimi sonrası Ankara’daki iktidar kavgası ardından ilan edilen OHAL üçüncü dönemine girerken, ortaya çıkan tablo 12 Eylül darbesini geride bıraktı.
Türkiye’de 12 Eylül 1980 darbesi ile 3 bin 854 öğretmen, 120 akademisyen ve 47 hâkim görevinden ihraç edilirken, 31 gazeteci de tutuklanmıştı. 2016 yılında AKP’nin OHAL’i ise 12 Eylül darbesini 161 günde geçti.
161 gün içerisinde 30 bin 470 öğretmen, 3 bin 957 akademisyen ve 3 bin 470 hakim ile savcı görevinden ihraç edilirken, 119 gazeteci ise tutuklandı.
12 Eylül darbesinde 1402 sayılı yasa nedeniyle 9 bin 400 kişi kamu görevinden atıldı ya da sürülürken, OHAL’de ise çıkarılan KHK’ler ile 100 bin insan “terörle ilişkili” olduğu gerekçesiyle kamu görevinden atıldı.
Basına büyük darbe
12 Eylül darbesinden sonra TGS Ankara Şubesi, 9 Aralık 1980’e kadar kapatıldı. İstanbul’daki 8 gazeteden Milli Gazete dört kez toplam 72 gün, Cumhuriyet dört kez toplam 41 gün, Tercüman iki kez 29 gün, Günaydın iki kez 17 gün, Güneş ve Milliyet birer kez toplam 10’ar gün, Tan bir kez 9 gün, Hürriyet iki kez toplam yedi gün kapatıldı. Gazeteler 41 kez toplatıldı veya yayımı durduruldu veya kapatıldı. Yarıya yakını Bakanlar Kurulu’nca olmak üzere 927 yayın yasağı getirildi. Gazeteci, yazar, çevirmen ve sanatçılara verilen mahkumiyet kararlarının toplamı 316 yıl, 4 ay, 20 güne ulaştı.
Her 3 gazeteciden 1’i işsiz
OHAL ile birlikte kapatılan gazete, dergi, TV ve ajans sayısı 170’e çıktı. Sürekli ve sarı basın kartı iptal edilen gazeteci sayısı 777’e çıktı. OHAL ile birlikte kapatılmalarla toplam 2 bin 500’ün üzerinde gazeteci işsiz kaldı. AKP’nin 14 yıllık döneminde ise 10 bini aşkın gazeteci yani her üç gazeteciden biri işsiz kaldı.
Hapse atılanların sayısı yüzde 232 arttı
* 2002’de 59 bin olan tutuklu ve hükümlü sayısı 2016 yılında 197 bin 297’a çıkarak rekor sevide arttı. 2002-2016 yılında Türkiye nüfusu yüzde 13,8 artmasına rağmen, tutuklu ve hükümlü sayısındaki artış ise yüzde 231,9 oldu.
* 2000-2007 yılları arasında Türk Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in görev süresinin son bir buçuk yılında 26 kişiye hakaret davası açıldı. Abdullah Gül’ün görev süresinin son bir buçuk yılında ise 139 kişiye aynı gerekçeyle dava açıldı. 2014-2015 yılında Erdoğan’ın görev süresinin son bir buçuk yılında hakaret davası açılan kişi sayısı bin 845 kişi olarak kayıtlara geçti ve tüm zamanların rekoru kırıldı.
Çocuklara cinsel istismar yüzde 434 arttı
* Ceza mahkemelerinde çocuklara işlenen suçlar kapsamında açılan dava sayısı 2010 yılında 16 bin 135 iken 2015 yılında bu sayı yüzde 5.09 artışla 16 bin 957 oldu. Türkiye’de çocuklara yönelik cinsel istismar son 14 yılda yüzde 434 arttı. Ensar Vakfı yurdunda 45 istismara maruz kaldı. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu ‘bir kereden bir şey olmaz’ dedi.
* 2010-2015 yıllarında 16-17 yaş arası evlendirilen kız çocuk sayısı 232 bin 313 olurken 2015 yılında 15-17 yaş arası doğum yapan çocuk sayısı 17 bin 789 oldu.
* 2002-2015 yılında tutuklanan gazeteci sayısı 184 iken, sadece 2016 yılında bu rakam 148’e çıktı. Ayrıca Türkiye 2015 yılında Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke arasında 151’inci sırada yer aldı. Türkiye 2016 yılında Basın Özgürlüğü Endeksi’nde ‘özgür olmayan ülke’ konumunda gözükmeye başladı.
* 2016 yılında 9 il ve 35 ilçede 111 gün boyunca sokağa çıkma yasağı uygulandı. Bu dönemde 78’i çocuk, 69’ü kadın, 30’ü 60 yaş ve üzeri olmak üzere toplam 338 sivil hayatını kaybetti. Bu dönemde ‘Bu suça ortak olmayacağız’ bildirisine imza atan 37 akademisyen tutuklandı, 39’u görevden uzaklaştırıldı, 40’ı gözaltına alındı ve 4 akademisyen tutuklandı.
* 2002-2015 yılında Türk polisi tarafından müdahale edilen toplantı ve gösteri sayısı 4 bin 185 oldu.
112 bin internet sitesi kapatıldı
* 2002-2016 yılları arasında 112 bin 24 internet sitesi kapatıldı ve Türkiye İnternet Özgürlüğü Endeksi’nde ‘özgür olmayan ülke’ seviyesine indirildi.
13 bin 928 kadın cinayeti
* 2002-2015 yılında 13 bin 928 kadın cinayeti kayıtlara geçti ve kadına yönelik şiddet aynı tarihlerde yüzde bin 400 arttı. Yine kadında yönelik cinsel saldırı son 14 yılda yüzde 449 arttı.
AKP 170 yeni cezaevi yapıyor
Hasta Mahpuslara Özgürlük İnisiyatifi’nden Mahmut Konuk, cezaevi koşullarında tedavisi olanaksız hasta tutsakların sayısının 926 olduğunun belirterek, AKP’nin 170 yeni cezaevi yapmak istediğini söyledi.
Hapishanelerden alarm sesi gelmeye başladığına dikkat çeken Konuk, “926 tutsaktan yüzde 31’i ağır hasta. Bizim ‘Hasta tutsaklar serbest bırakılsın, hapishanelerden kefenle, tabutla tahliye olmasın’ diye yaptığımız basın açıklamalarının 128’inci haftasında saldırı tehdidiyle sesimiz kısılırken hapishanelerden alarm sesi gelmeye başladı” dedi.
12 Eylül’den beter
Cezaevlerinin fazlasıyla dolu olduğunu ve bunun üzerine iktidarın 170 yeni cezaevi yapmak istediğini açıkladığını belirten Konuk, sevklerin, sürgünlerin, işkencelerin, çıplak aramaların 12 Eylül darbe koşullarını arattığını söyledi.
Selami Aslan / dihaber