Nê rojanê peyinan de îktidarê AKPe, verê OHAL”î da ziwan û kulturê kurdan û darbeyê girdî day sazîyanê ziwan û kulturî yê kurdan ro. Enstîtuya Îstanbulî, ke warê ziwan û kulturê kurdan de sazîyêna bê emsal bî, amê girotiş, Tiyatroyê Şaredarîya Dîyarbekirî ya Pîle ame girotiş û kontratê kaybazanê ci ameyî îptalkerdiş. Xeylê mamosteyê kurdkî, ke ziwan û edebîyatê kurdkî ser o xeylê xebatê înan ê ercîyayey estê, dibistanan û Unîversîteya Artûklû ra amey eştiş. 

Dewletê çi rê kilît dana kêberdê enstîtuyêna ke tenya ziwan, kultur, tarîx û perwerdey ser o xebat kena? Na enstîtu, ne alaqeyê ci bi Cemhatî ya est o û ne zî sîyaset kena. Ke ez biney kar û xebata na enstîtuyî bîyara şima vîre, şima do cewabê na perse xo bi xo fam bikerê.

Enstîtuya Kurdî ya Îstanbulî, 18ê nîsana serra 1992 de kişta Mûsa Anter, Feqî Hiseyîn Sagniç, Mele Îsmet, Mele Kerem Soylû, Mele Celalettîn Yoyler, Cemşîd Bender, Mele Abdurrahman Durre, Huseyîn Denîz, Ibrahîm Gurbuz û Îsmaîl Beşîkçî ya amê awan kerdiş.

Na enstîtuye, serra 1992 ra pey, seba ziwan, edebîyat û tarîxê kurdan xabatê zaf ercîyayey kerdî û hem tirkan û hem zî kurdan mîyan de, warê ziwan, edebîyat, perwerde û tarîxî de, bî otorîteyê. Enstîtuya Îstanbulî, heta nika bi seyan a mamostayê kurdkî resnay û sertifîkayî day înan. Her serre, sewîyeyanê (darax) cîya cîya de, 1000î ra vêşêrî wendakarî na enstîtu de perwerde bîyê. 

Enstîtuye, seba  cigêrayîşanê akedemîkan zî merkezênda muhîme bî. Serra 1994î ra nata, her aşmî, Kovara "Zend"e ameyê neşirkerdiş. Nuşteyê kovara ”Zend”e nuşteyê akedemîkî bî. Enstîtuye heta nika 70 kitabî neşir kerdê. Nê kitaban ra, ”Ferhengo Gird yê Kurdkî”-Tirkî” û ”Ferhengo Gird yê Tirkî-Kurdkî”, ke Zana Farqînî amade kerdê, zî na enstîtuye vetî. Kitabê enstîtuye xeylê unîversîtan de sey çime yenê bikarardiş. 

Enstîtuya Kurdî ya Îstanbulî heta nika ziwan, edebîyat û tarîxê kurdan ser o xeylê panel û konferansî zî viraştê. Kitabê enstîtuye yê dersê perwerdeyê kurdkî de cayêndo zaf muhîm gênê. Kesê ke nê 20 serranê peyênan de welat de kurdkî musayê û zîncîrkitabê ”Hînker”î nêwendê hema hema çinîyê. 

Serra 1992 ra heta nika, karê ke enstîtuye kerdê, yewî rê zî tehqîqat nêabîyayo. Pekî na îktîdarê çi wazena? Mesela zaf eşkera ya. Ke sazîyê seba seviknayîş û averberdişê ziwan û kulturê kurdkî rê xebatêna wina hêja bikero, helbet do bibo hedefê neyaranê nasname û ziwanê ma. Winî aseno ke, na dewlete heta nika fersend pawitê û o fersend 15ê temûze ra tepya kewt ci dest.

Na dewletê nê 90 serranê peyênan de her babet zilm; ziwan, nasname û kulturê kurdan rê kerd, labirê nêşa kurdan biqedêno. Nika zî wazena bi demagojîyê ”terorî”ya tayna darbey ziwan, nasname û kulturê kurdan ro do. Labirê înan hesabê xo şaş kerdo. Bi na polîtîkada hêrişkar a her ke şino nefretê kurdan o yo vêşêrî beno. Dewlete ay a her roj nê sûcê nefretî kena! 

Ma wazenê ke AKP û dewlete nê metodanê zilmkar û înkarî ra fek verado. No denklemê zor û înkarî  90 serrî yo ke xelet awan bîyo û cora netîceyê ci zî xelet o. Kurdî, herûna dezgeyanê xo yê ke ewro kilît deyayo kêberanê ci ro, meştê ê bînan ronanê. Feqet, werte ra hewadayîşê tesîrê nefreto ke AKP û dewlete kurdan beyntar de virazena zaf zehmet o. Cora ez hêvî kena, seke girdanê ma vato, ”gonî bi gonîya nîna şuwitiş”; heqê kurdan bêro dayîş û na mesela bi awayêndo aştîyane çareser biba.