Kürt Araştırmacı-Yazar Soreş Reşi'nin hazırladığı 262 sayfadan oluşan ‘Stran û Awazên Anatoliya Navîn’ adlı kitabında, 200’ü aşkın eski halk türküsünün yanı sıra bunları seslendiren sanatçıların bazılarının resimlerine yer veriliyor. Kitap ayrıca bugüne dek bilinmeyen, 100 yıl önce yakılan ağıt ve söylenen türküler ile bunların ortaya çıkış öyküleriyle okura sunuluyor. Reşi'nin hazırladığı 'Stran û Awazên Anatoliya Navîn' adlı kitabı bu özelliği ile araştırmacı ve sanatçılara kaynak sunma özelliği taşıyor.
Kürt Araştırmacı-Yazar Soreş Reşi’nin çalışmaları sonucu gün ışığına çıkan eserlerde, Çanakkale savaşında üç oğlu ve kocasını kaybeden Rawe Hemike’nin ağıtlarından, Türk devletinin kuruluş yıllarında Orta Anadolu’da isyan eden Heci Buxurci ve arkadaşı Mıste Tozo’nun mücadelelerinin ve idam edilmelerinin ardından onlar için yakılan ağıtlara kadar birçok konu yer alıyor.
Son 20-30 yıl içinde köy köy dolaşarak ve yaşlılarla konuşarak 200’den fazla ezgiye ulaştığını belirten Reşi, 'Ezgileri ya doğrudan yaşlıların ağzından dinleyerek, yada ortaya çıkış öyküleriyle birlikte dinleyerek' derlediğini söylüyor. Reşi yaptığı derlemeler için ise, 'kaybolma riski taşıyan sözlü edebiyatın unutulmaması için bu gerekliydi' diyor. Ve bu görevi yerine getirdiği için mutlu olduğunu belirtiyor.
Reşi, Türk devletinin asimilasyon politikasının sözlü Kürt edebiyatı üzerindeki olumsuz etkilerini vurgularken de 'Eski türkülerde kullanılan dilin çok arı bir Kürtçe' olduğunu ancak, yakın dönemlerde söylenen türkülerde ise bunun değiştiğini ve 'pek çok Türkçe kelimenin kullanıldığının' altını çiziyor.
Devletin zulmüne öfke
Kitapta yer alan ağıt ve türkülerin bir başka özelliği de devlet ile Kürt halkı arasındaki kırmızı çizgiyi belirgin olarak yansıtması. Reşi, bunda o dönemde devlete karşı yapılan başkaldırıların büyük etkisi olduğuna dikkat çekerek, “Hiç bir türküde devlete karşı en küçük bir sempati bile bulunmuyor. Tersine devletin zulmüne karşı bir öfke ve karşıtlık var” şeklinde konuşuyor.
Kitabın temin adresi ise, soresresi@hotmail.se
MURAT KUSEYRİ / STOCHOLM