Tescilli ama, çalışma yok
Üzerindeki yazıtlara göre 963-973 yılları arasından Gürcü Kralı Kuropalat Adarnese'nin oğulları Kral David ve Prens Bagrat tarafından yaptırılan manastır, Vaftizci Yahya'ya adanmış. 1022 yılında bölgenin Bizans İmparatorluğu denetimine geçmesinden sonra manastırın yıkılan kubbesi Bizans imparatorları 2. Basileos ve 8. Konstantin tarafından onarıldı. Bölgedeki piskoposluk merkezlerinden biri olan Öşkvank Manastırı'nın 11. yüzyılda elyazmalarıyla ünlü önemli bir kültür merkezidir ve bu önemini de 15. yüzyıla kadar korur. Manastır Kilisesi, 19. yüzyılın sonundan 1980 yılına kadar cami işlevi ile kullanılır. Bu geçmişi ile tarihe tanıklık eden manastır, her yıl yüzlerce turistin ziyaret ettiği önemli bir kültür merkezlerinden biri olmasına rağmen, günümüzde yetkililerin duyarsızlığı nedeniyle kaderine terk edilmiş durumda.Kilisenin içindeki bir yazıta göre 1036 yılında, Patrik Gagik’in parasal desteğiyle, kilisenin duvarları fresko tekniğindeki resimlerle bezenmiştir. Kilisenin düzgün kesme taşlardan örülen dış duvarları, kör kemer dizileri ve aralarındaki derin nişlerle hareketlendirilmiştir. Dışta pencere ve kapı çerçevelerinde geometrik ve bitkisel bezemelerin içlerinde hayali yaratıklar ile güç ve koruyucu sembolü arslan, kartal, boğa gibi hayvanlar işlenmiştir. Kiliseden sonra manastırın en önemli yapısı yemekhanedir. Ortaçağ manastırlarında yemekhane yeme işlevinin yanında dini içerikli kitapların okunduğu ve toplantıların yapıldığı bir yerdir.
Kültür varlığı
Manastır, T.C. Kültür Bakanlığı tarafından 1985 yılında tescil edilerek "korunması gereken taşınmaz kültür varlıkları" arasına alınmasına rağmen herhangi bir koruma ya da restorasyon çalışmasına tabi tutulmadı. Manastırın ana duvarlarında oluşan büyük çatlaklar da büyük bir tehlike arz ediyor. Öşvank Manastırı'nın duvarlarında yer alan resim figürlerinin büyük bir kısmının yok olduğu görülürken, kimi heykeller de kırılarak yerinden sökülmüş durumda. Tahrip edilen manastırdan bugün geriye sadece kilise, üç şapel, yemekhane ve kütüphane binası ayakta duruyor.
HAYRİ DEMİR/DİHA/ERZIROM