Almanya'nın Kassel kentinde Hessen Rosa Luxemburg Vakfı ile Kassel Barış Forumu'nun ortaklaşa düzenlediği bir toplantıya katılan Hamburglu araştırmacı-gazeteci ve Doğu Avrupa uzmanı Kai Ehlers gazetemize konuştu ve "Rusya’nın amacı işgal değil" dedi. Ehlers'e göre, Batı'nın aksi yöndeki söylemlerine rağmen Rusya'nın aldığı tezkere kararı, "Ukrayna’da bir iç savaşa dönüşebilecek olan ihtilafı yatıştırmaya yönelik." Ukrayna’nın bölünmesinin ne Rusya’nın, ne de Batılı ülkelerin çıkarına olduğuna vurgu yapan Ehlers, çözümün ise Ukrayna’daki bölgelerin özerkliğini ve milliyetlerin eşit katılımını garanti edecek federatif bir devlet inşa edilmesinden geçtiği görüşünde.


Ukrayna’da durum çetrefilleşiyor. Rusya ordusunu mobilize etti. Ukrayna, 2008 Gürcistan savaşına benzer bir ihtilafla mı karşı karşıya?
Hayır. Batı basını Rusya’nın aldığı kararı çarpıtarak veriyor. Moskova Duması ve Rusya Federasyon Konseyi’nin Devlet Başkanı Vladimir Putin'e Ukrayna'ya asker gönderme yetkisi vermesi, Ukrayna’da bir iç savaşa dönüşebilecek olan ihtilafı yatıştırmaya ve bölgeyi tehdit altına sokacak bir seviyeye gelmesini engellemeye yöneliktir.

Bu sonuca nasıl varıyorsunuz?
Batı yanlısı neoliberaller, "nasyonal devrimciler" ve faşist güçlerden oluşan koalisyon Kiev’de iktidarı eline geçirmesiyle ülke çapında milliyetçi hezeyanlar yaygınlaşmaya başladı. Arseniy Yatsenyuk, Vitali Kliçko ve Oleg Tiagnibog troykası nüfustaki oranı yüzde ondan fazla olan milliyetlerin anadillerini resmi dil kabul eden yasayı iptal ederek, faşist propaganda yasağını kaldırarak ve yeni hükümetin iç güvenlik, adalet ve eğitim gibi etkin bakanlıklarına faşist partilerin temsilcilerini atayarak ülkeyi bir iç savaşın eşiğine getirdiler. Rusya, ABD ve AB’den farklı olarak, Ukrayna ile tarihsel, dilsel ve iktisadi ilişkileri sıkı olan bir komşu ülke. Ukrayna’daki gelişmeler Rusya’yı doğrudan etkiliyor. Bir yanda Ukrayna’daki Rusça konuşan nüfusun yoğunluğu, diğer yandan Sivastopol’de Rus donanmasının bulunması ve bu bağlamda geçerli olan uluslararası hukuk, Rusya’ya müdahil olma hakkını tanıyor.

Ama ABD ile AB ve bilhassa NATO, Rusya’nın bu adımını eleştiriyor ve savaşa davetiye çıkardığını söylüyorlar.
Ukrayna üzerinde stratejik çıkarları olan Batı’nın bu suçlamaları yapması doğal. Muhtemelen Batı basınında bu tür söylemler sertleşerek yaygınlaştırılacak. Ancak şu çok açık: Ukrayna’nın bölünmesi ne Rusya’nın, ne de Batılı ülkelerin çıkarınadır. Rus Parlamentosu'nun üst kanadı Federasyon Konseyi’nin aldığı karar, hem Ukrayna milliyetçiliğine "artık yeter" sinyalini vermekte, hem de Ukrayna’da yönetimin yeniden yasal ve meşru zemine çekilmesini dayatmaktadır. Ama bunun için iptal edilen resmi dil yasasının ve faşist propaganda yasağının yeniden yürürlüğe sokulması, yeni parlamento ve başkanlık seçimlerinin yapılması ve bölgelerin özerk yapısının korunması gereklidir. Putin 1999-2000 yılları arasında Rusya’daki oligarkların kontrol altına alınabileceğini göstermişti. Ukrayna’daki oligarkların korkusu bu yüzden. Rusya’nın aldığı karar bu açıdan da oligarklara verilen ciddi bir sinyal. Ancak bu kararın Ukrayna’daki Sağ Sektör gibi faşist güçleri dizginleyebileceği pek belli değil. Çünkü Sağ Sektör lideri Dimitri Yaroş, "Ellerinde silahlarla Çeçenlere yardım eden Ukraynalılar şimdi kendi savaşlarını yürütecek" diyerek, tehditte bulundu. Ukrayna’da faşist güçlerin iktidara ortak olmalarına göz yuman Batı, asıl tehlikenin burada olduğunu görmeli.

Peki Ukrayna’daki sorunun çözümü nasıl olanaklı olacak?
Ukrayna’daki bölgelerin özerkliğini ve milliyetlerin eşit haklı katılımını garanti edecek federatif bir devlet yapısı sorunun uzun vadeli çözümünü sağlayabilir. Bence bu bağlamda Ukrayna’nın uluslararası politikada açık bir tarafsızlık pozisyonuna girmesi de zorunludur. Başka bir çözümü olanaklı görmüyorum.


MURAT ÇAKIR /KASSEL