İngiltere Gündemi

Yaklaşık 2.5 yıl önce Kuzey Londra’da 29 yaşındaki Mark Duggan’ın polis kurşunuyla öldürülmesi üzerine ailesi ve arkadaşlarının başlattığı protestolar kısa sürede alevlenerek büyük çaplı bir sokak direnişine dönüşmüştü. Basiretsiz yöneticilerin ve taraflı yayın yapan medyanın sorumsuz davranışlarının da etkisiyle özellikle yoksul kesimlerden gençlerin öfkesi giderek katmerlenmiş, isyana yağmalama ve talan etme vakaları da eklenmiş, Londra’da başlayan olaylar kısa sürede diğer büyük şehirlere de sıçramıştı.
Geçtiğimiz hafta, Duggan’ın polis tarafından infazını yargılamak amacıyla oluşturulan jüri, Duggan’ın öldürülmesini hukuk dışı bulmadıkları kararına vardıklarını açıkladı. Mahkeme binasında gergin saatler yaşandı, Duggan’ın ailesi polis yetkililerine katiller diye bağırdı, jüri de tepkilerden nasibini aldı. 7’si kadın 10 kişilik jüriden, sunulan bilgiler ışığında toplam 5 soruya cevap vermeleri istendi. Jüri Mark Duggan’ın öldürüldüğü sırada üzerinde bir silah taşıdığına inandıklarını, fakat polisin ateş ettiği sırada silahın Duggan’ın elinde olmadığına kanaat getirdi.
İngiltere medyası mahkeme binasında yaşananları detaylı haberlerle gündeme taşıdı, ama bununla yetinmeyerek yoksul kesimlerle polis arasındaki sıkıntıların Duggan olayından iyileşme belirtisi göstermediğini, aksine polisin ve devletin bu kesimler üzerindeki meşruiyetini hızla kaybettiğine dair güncel sosyolojik değerlendirmelere yer verdi. Polise tanınan yetkiler arasında çokça tartışma yaratan ve polisin şüpheli gördüğü herhangi birisini durdurma ve arama yapabilmesine dair yetkinin (stop and search) çoğunlukla keyfi bir biçimde kullanılması sebebiyle toplumdaki ayrışmayı arttırdığı biliniyor. Örneğin bu yetki kapsamında siyahların durdurulma oranının diğer kesimlere göre 2 kat daha fazla olması ve yine sorgulananların yüzde 16’sının tutuklanması, polisler arasında yaygın şekilde mevcut olan ırkçılığın dışa vurumu olarak da nitelendiriliyor.
Sosyo-ekonomik ayrışmanın derinleşmesi de bu sorunların temel katalizörlerinden birisi olarak sayılıyor. Koalisyon ortağı Muhafazakar Parti’nin sınıfsal olarak varlıklıların çıkarlarını koruma ve fakirliği bireylerin kendi suçları olan bir hastalık olarak özümsemelerinden kaynaklanan ideolojik yaklaşımları, sosyal yardımların giderek kısılması ve bunun sonucu olarak toplumsal bir sigorta görevi gören mekanizmaların yok olmasına katkıda bulunuyor. 2011’de Duggan olaylarının durulmasından hemen sonra yetkililerin verdikleri sözleri tutmamaları da yeni bir isyanın kapıda olduğunun diğer bir göstergesi. Muhafazakar Partili Londra belediye başkanı Boris Johnson olaylardan sonra Kuzey Londra’nın yeniden yapılandırması için 28 milyon Sterlin bütçe ayırdıklarını belirtmişti, fakat üzerinden iki yıldan fazla süre geçmesine rağmen geçtiğimiz aylarda bir gazetecinin sorusu üzerine bu bütçenin sadece 3 milyon’luk kısmının kullanıldığını açıklamıştı.
Tepki çeken diğer bir nokta ise olaylardan bu yana devletin tüm imkanlarını isyana katılan kişileri yakalayarak cezalandırmak için seferber etmesi, oysa aynı özeni suçlu polislerin soruşturulması için göstermemesi oldu. En az 2000 kişi olaylara katıldıkları için ceza aldı, fakat hiçbir polis kanun dışı şiddetten dolayı ceza almadı. Aslında Mark Duggan’ın bir melek olmadığı siyahi toplum tarafından da biliniyordu ama bazen toplumda biriken öfkenin aleve dönüşmesi için sadece bir kıvılcım yeterliydi. Bir nevi uzun süredir devam eden sıkışmıştan kurtulmak için sembol olarak kullanıldı.
Özellikle ezilen kesimlerden gençler arasında yaygın olan çeteleşme ve şiddet eğilimi, muhafazakar politikaların bu kesimleri defolu olarak algılamaları ve sosyal yardımlaşma araçlarını kısmaları gibi zaten büyük çaplı etkisi olan problemlere ek olarak Mark Duggan olayındaki gibi polis şiddetinin bir iktidar mekanizması olarak kutsanması, bu kesimlerdeki eşitlik ve adalet duygularının hızla yokolmasına sebep oluyor. Bu da batı dünyasında çözülmeyi bekleyen en büyük sorunlardan birisi olarak dönem dönem çeşitli şekillerde gündeme geliyor. Ancak hep bilinir ki anlayana sivri sinek saz, anlamayana davul zurna az.