Popülerlik kaygısı müziğin önüne geçti 

Dosya Haberleri —

5 Temmuz 2022 Salı - 20:00

Memo Gül

Memo Gül

90'ların hafızada kalmış birçok Kürtçe eserinin üretiminde yer alan müzisyen Memo Gül ile 90'ların kaybedilen ruhunu konuştuk:

  • "Şimdi dönemsel şarkılar yapılıyor, belki 24 saat bile gündemde kalmayan şarkılar. Bir günde Youtube açıyorsunuz önünüze 50 tane şarkı düşüyor. Bu arttıkça ve çoğaldıkça nitelik düştü. Yetenek de yok. Bu son dönemin şarkıcıları, müzisyenleri gerçekten emeksiz geliyorlar. Bir emek harcamak yerine nasıl meşhur olabilirim, diye düşünüyorlar."

İLKAY EVREN

Kürt müziği için 1990'lar rönesans yıllarıydı dersek abartı olmaz. Şimdi bir çırpıda söylenen şarkıların çoğu o dönemden hafızada kalmış. Her zamanın bir ruhu vardır. 90'lar, Kürt müziği için yeni bir zamanın ruhunu müjdeliyordu. Hayatla koşut giden bir müzik üretimiydi. Halkın mücadele ruhu şarkılara siniyor, derinliği olan nitelikli sanat üretimi gündelik hayatın ritmine ayak uyduruyordu. Mezopotamya Kültür Merkezi, (MKM) bu zamanın ruhunu yakalayan kolektif kurumdu. Halkın serhildanlarına eşlik eden bir müzik üretimi vardı. Toplumsal uyanışla sanatsal üretimin çakıştığı ender anlardan biriydi. İşte Memo Gül, tam da bu dönemde sahne alan Kürt müzisyenlerden idi. Birçok enstrüman çalar, hafızalara kazınmış şarkıların üretiminde yer alır. 

İşte Memo Gül ile müzik yaşamını, 90'lar ruhunu, neden şimdi o düzeyde üretimin olmadığını, şimdiki zamanın tüketici yanlarını, saflığını yitirmenin, devasa toplumsal uyanışa ayak uyduramamanın nedenlerini konuştuk. 

Çocuk yaşta müziğe başlar

Memo Gül, çok sayıda enstrümanı bir arada çalabilen ender Kürt müzisyenlerden birisi. Sesi de, sözü de, müziği de Kürt halkının hafızası kazınmış bir isim. 60'lı yıllarda ailesi Amed'den Adana'ya göç eder, Memo Gül de burada dünyaya gelir. Kendisinin  tanımıyla Çukurova Kürtlerindendir. 1988 ve 1989 yıllarında yani daha çocuk yaşta düğün salonlarında müzisyenlerin enstrümanlarını taşıyarak işe koyulur. Ancak yeteneği daha çocuk yaşta ortaya çıkan Memo Gül, 1990 yılında artık müziğe adım atar ve bağlama kursuna yazılır. 3 ay gibi kısa bir sürede artık eline aldığı bağlamayı iyi düzeyde çalmaya başlar. İyiden iyiye bağlamaya hakim olan Memo Gül, artık Adana'daki kitlesel düğünlerde yerini alır. Kürtlerin yoğunlukla yaşadığı Dağlıoğlu, Gülbahçe, Newroz Mahallesi gibi birçok mahallede hatta Newroz Meydanı'nda sahne alır. 

Artık MKM'li olur

Düğünler onun için ilk adım alır. Daha sonra Koma Azad ile tanışır. Tanışma sürecini Gül'ün kendisinden dinliyoruz: "O dönemler Mardin Derik’ten Koma Azad grubu Adana’ya geliyordu. Düğünler kitlesel olduğu için bazen düğündü bazen eğlenceydi. O dönem arada da düğün izni alınıyordu. Koma Azad ile bu düğünlerde tanıştık. Ben bağlamanın yanında ney öğrendim o dönem. Çeşitli enstrümanlar, ritim vurmalı enstrümanlar çalıyordum. Cümbüş, ud çalmayı öğrendim. O dönem Koma Azad geldiği için onlar da Diyarbakır’da MKM’nin bir şubesinin açılacağını söylediler ve bizimle gelir misin, gruba katılır mısın dediler. Bana da çok cazip geldi. 92’nin ortalarından Amed MKM Şubesi'ne gittik."

Düğünler Kürtçe olmuyordu

90'lı yıllar Kürt halkının hafızasından silinmeyecek bir dönemdir. Köyler boşatılıp yakılıp yıkılıyor, gözaltında kayıplar yaşanıyor, insanlar işkenceden geçiriliyor, sokak ortasında insanlar katlediliyor. Kürtçe konuşmanın, şarkı söylemenin yasak olduğu, sadece bu yüzden insanların katledildiği bir dönemdir. Ki bu hala devam eden bir dönem. Ancak buna rağmen direnmenin sihrine varmış bir gerçeklik ortaya çıkar. İşte o dönem ortaya çıkan neredeyse her Kürtçe şarkı, Kürt halkının serhildanlarında dilden dile dolaşır. 

Amed'de müzik yapmaya çalışan Gül, o döneme dair şunları söylüyor: "Yaklaşık bir yıl Amed'de çalıştık. Tabi o dönem faili meçhullerin olduğu dönemdi. Çok sıkıydı, bir düğün bile olmuyordu neredeyse. Olan düğünler de Kürtçe olmuyordu. Çoğu Türkçe oluyordu, insanlar çekiniyordu çünkü her gün katledilen insanlar vardı. O dönemde 93’ün Newroz’una kadar orada kaldım."

İlk albüm

Memo Gül'ün yeteneği birçok kişi tarafından fark edilir. 1993 yılında İstanbul MKM'den birçok meslektaş Amed'de buluşur. Birçok enstrümanı bir arada çalma yeteneği İstanbul'dan gelen arkadaşlarının da dikkatini çekmiştir. Ve İstanbul'da kendisi gibi bir müzisyene ihtiyaç duyduklarını söylenir. Bu talebe kayıtsız kalamayan Gül, daveti geri çevirmez ve İstanbul'un yolunu tutar. O dönemlerde henüz 16-17 yaşlarında olan Gül, "O yıl Koma Azad’ın Şemal isimli albümünü yaptık grup ile birlikte. Orada da 3 şarkı söylüyorum solist olarak. Ondan sonra tabi Koma Azad, Amed Şubesi'nde kaldığı için artık albümden sonra yollarımızı ayırdık. O dönemde Koma Amed’in yeniden yapılanması durumu vardı. Birkaç arkadaş bir araya gelmişti. Eski elemanlarla birlikte ben onlara dahil oldum. Benim de grupta çalışmamı istediler. Böylece Koma Amed’e girdim. Sonrasında Koma Amed çalışmalarımız devam etti" diyor.