Şarê kurd dûştê zilmê AKP û dewleta tirkî destpa înşakerdişê sîstemê xo yê xoser kerd.  Çeteyanê Seray bi fermanê Erdoganî destpa êrişê kurdan û waranê ci kerdî û bi hezaran kes koçber bî. Serva wayîrvejyayişê mexdûran bi koordînasyonî Komeleya Rojawanî, HDP û Heyva Sor a Kurdistanî projeya Malbatê wayûbira destpa kerd. Derheqê proje de zî Rayvera Komeleya Rojawanî Fîdan Kanlibaş  cewab da persanê ma. 


Projeya Wayûbira çîyo û seba çi ame viraştiş?

Fikrê Projeya Wayûbira Cizîr de vejîya werte, Cizîr de peynîya qirkerdişêko gird, şar agêra herra xo û ma zî şî Cizîr. Mîmarê na projeye ra yew zî Wekîlê HDPe Faysal Sariyildiz o û ma zî ey reyde pîya no fikir aver berd. Sifte Cizîr de qedexe ame hawanayîş û ma zî dîy ke Cizîr de wêran û talano ke gird ameyo kerdiş û lazimeyê şarî zî zaf bî. Şarê Cizîrî ser o qirkerdişêko fizîkî û manewî ameybî kerdiş la heqê nê qirkerdişî zî vînîkerdişê maddîya ke gird estbî. Yewin şertê merdiman werte ra ameybî hawanayîş, keye û kelmelê înan heme ameybî çinkerdiş. Seba pêşwazkerdişê lazimeyê şarî zaf hûmarî de proje dest pê kerdbî û Projeya Wayûbira zî oca de dest pê kerd. Yanî na proje bi Cizîr dest pê kerd û hema zî domyena. 


 Proje her ke şino aver şino. Averberdişê na proje de kamcî sazî ca gênî û proje senî aver şino?

Na proje taybetî ser Komeleya Rojawanî HDPe aver şona la ma na proje yew sazî ra aîd nêdî û ma goreyê ci zî xebat kerd. Na ravêreye de kes, sazî û STK yî ke waştî hetê şarî de ca bigêrî, ma vat eşkenî beşdarê proje bibî. No ser zî ma na xebate tena xebata sazîya xo nê ya zî xebata partîyêke ma nêdî. Nika proje taybetî şaxê Rojawanî û rayvistişê şaristanî yê HDPe, pêroyîya Kurdistanî de pîya aver benî. - Ez zanena ke çarçiweya proje welatê teberî ra şarî reyde mîyanê malbatî ke maxdûrê şerî reyde pirdêk yeno awankerdiş, taybetî kam welatî ra malbatî wazenî na proje ra hetkarî bidî?

Bi destpêka şerê Kobanê, zaf hûmarî de proje xo ra ameybî destpêkerdiş û çarçiweya nê projeyan zî demo ke derg o paştîdayîş û hetkarîdayîşêk mîyanê şarê kurdî de esto. Ma taybetî averberdişê Projeya Wayûbira welatê Ewropa ser o vindert û Ewropa de xebat taybetî Heyva Sor a Kurdistanî ser o aver şona. Nika wekîlê HDPe yê Şirnexî Faysal Sariyildiz averberdişê na proje nika Ewropa de yo û oca de xebata xo aver beno. Taybetî welatê Ewropa ra malbatî hetkarî danî na proje, ma nêeşkenî bivajî no welatî ra malbatî hîna zaf beşdar bîyî, na proje ra welatê Danîmarka ra bigê welatê Îsveç, Îsvîçre, Îngîlistan, Fransa û sewbî welatî ra zaf hûmarî de malbatî na proje ra beşdar bîyî.


Na proje ra malbatî ke havil gênî, şert û mercê înan gere çi bibo?

Ma ganî sifte net bivajî, seba ma ferq nêkeno, na ravêreye de yew partî ya yew vînayîşî ya zî yew sazî ra aîdbîyayîşê malbatî muhîm nîyo. Proje ma ra taybetî malbatî ke îlanbîyayîşê xorayîrberdişan ra pey eke bi zorî koç kerdo ya zî ravêreyeya xorayîrberdişî maxdur bîyo havil gêno. Ma bi aşkera bivajî ma malbatê feqîrî ra hetkarî nêdanî. Komeleya Rojawanî malbatî ke feqîrî ra hetkarî nêdana û hetanî nika zî ona yew xebata ci nêbî. Komeleya Rojawanî malbat û kes û heremî ke şer, afet û rewşa koçî ra tesîr dîyî ra hetkarî dana. Komeleya Rojawanî mîyanê nê 2 serrî de malbatî ke şerî ra maxdûr bîyî ra hetkarî dana, no ser zî ganî projeya Malbato Wayûbira na çariweya de bêro nirxnayîş. 


Projeya Malbat Wayûbira nika taybetî kamcî herem û sûkan de aktîf a?

Ma sifte zî vatbî, na proje Cizîr de dest pê kerd, nika projeya ma Cizîr de ame vindernayîş û Cizîr de hezar malbat, na proje ra havil girewt. Hezex de peynîbîyayîşê qedexeyê tebervejyayîşî ra pey ma vîyart Hezexî û Hezex de projeya Malbato Wayûbira dest pê kerd. Ma demo ke şî Hezex, Hezex zî zey Cizîr ameybî çinkerdiş, Hezex de zî proje peynî bî. Peynî zî ma vîyart Silopî, Silopî de nika proje hema zî domyena û tikey mendo proje biqedîyo. Sûr de projeya ma domyena û kam heremî de îlanê xorayîrberdişî ameyo kerdiş ma oca de na proje domna. Sûr de zî proje tikey menda ke biqedîyo. 


Şima çarçoveyê na proje de hetanê nika xo resnayî çend malbatan?

Hetanê nika çarçiweya projeya Malbato Wayûbira 2500 malbatî ra ma resayî û ma malbatan yewbînan ra girêdayî. Nika projeya Malbato Wayûbira Gever û Şirnex de zî dest pê kerdî. Malbatî ke şerî de maxdûr bîyî û malbatî ke wazenî hetkarî bidî nê malbatan mîyanê nê malbatan pirdêk ame înşakerdiş. 


Çarçoveyê proje de hûmara ke şima wazenî biresî esta?

Demo ke heremê xorayîrberdişî bêro akerdiş û no herem de peynîya tesbîtê wêran û talankerdişî ra pey goreyê xebatan hûmar dîyar bena. Nika Nisêbîn de dorpêçê dewlete hema zî nêhawanîyaya, Şirnex de hema zî dorpêç domyena. Finak seba ke Şirnex de dorpêç domyeno, no ser ma hema zî tesbît nêkerdî Şirnex de çiqas malbat maxdûr bîyî û no ser zî ma nêeşkenî tesilî yew hûmar dîyar bikerî la ma zanenî û çapemenî ra zî musenî, heremê xorayîrberdişan de çiqas wêran û talankerdişêko gird ameyo kerdiş û xora dîmenî ke ma heremê xorayîrberdişan bivînî do zaf weş nêbo. Ma hetanî nika çarçiweya proje 2500 malbatî ra resayî la ma zanenî ke demo ke heremê Nisêbîn, Gever û Şirnexî de qedexe bêrî hawanayîş, no demî hîna zaf malbatî ra hetkarî bêro dayîş. No ser zî kampanya zey ke newe ra dest pê kena, ma do xebatê xo hîna aver biberî û bixebitî. 


Malbatê ke biwazî na proje ra hetkarî bidî, ya zî na proje ra havil bigî, ganî se bikerî?

Ma xora cayî ke qedexe bêro hawanayîş zey Komeleya Rojawanî şonî û hêzê heremî de reyde tesbîtan kenî û peynî nê tesbîtan malbatî ke tewr zaf zirar dîyî ra ma hetkarî danî la verekna îmkanê ma bibîynî ke ma heme malbatan ra hetkarî bidî la îmkanê ma çin o û no ser zî taybetî malbatî ke zaf maxdûr bîyî ma înan tesbît kenî. Malbatî maxdûr bîyî ma şonî hetê înan, çimkî armancê ma tena nê malbatan îmkanê maddî pêşkêşkerdiş nîyo, eynî demî de înan zîyaretkerdiş, derdê înan goşdarnayîş û dejê înan barkerdiş o. Malbatî ke biwazî na proje ra hetkarî bidî ya zî malbatî ke xo ra wayûbira bikerî, taybetî Ewropa de sazîya Heyva Sor a Kurdistanî ser o ser piro danî û Heyva Sor a Kurdistanî de nameyê yenî komkerdiş. Tirkîya û Kurdistan de Komeleya Rojawanî û temsîlkarîyê HDPe ser o, xora nêzdî 15 şaxê Komeleya Rojawanî estî, temsîlkarîyê HDPe estî, eşkenî ser piro bidî. Peynî zî ma heremê xorayîrberdişan ra malbatî tesbît kerdî, nê malbatanan yewbînan ra wayûbira kenî. 


Tewr peynî de şima wazenê mesajekê ya zî vengdayîşekê bidî?

Nika Gever, Şirnex û Nisêbîn de proje dest pê kerdî û domyenî labelê hûmarê malbatî ke maxdûr zaf î. Xebata proje ya Nisêbînî Mêrdînî ra, Şirnexî zî ma şopnenî. Nika Şirnex de malbatî konan de û binê koyan de cuyenî. Nika bi hezaran malbatî benda havilgirewtişê proje yî. No ser zî ganîya ke ma do hîna no hetkarîdayîşî aver biberî, ma wazenî taybetî Tirkîya de na proje aver biberî, çimkî welatê Ewropa de zaf hetkarî ame. Çi heyf ke şaristanê Tirkîya ra kes û sazîyan ra seba hetkarîdayîşê ma havilêk nêgirewt. Ma bawerî ke şaristanê Tirkîya ra zî proje ra hetkarîyêko gird bêro dayîş. 



LÊL AMED / AMED