Qedexeyê ser zonî wedarnime

Hemseroka Kurd-Der ê Enqera û mamosteya dersê kirmanckî Ferîda Aktûran derheqê xebatanê xo de zonayişî day. 

Aktûran vist vîrî ke komela înan mûsnayene kurmancî û kirmanckî  ser o xebate ramena. Kişta kurmancî û kirmanckî de ser waştenê wendekaran xebatê komelî yê derheqê soranî, îngilizî û şêxbizinkî (lekî) zî benê. 

Hemseroka Kurd-Der'î da aşkere kerd ke wendekaran rê ziwan musnayen hîrê serdeman de beno û nê zonayişan day: "Kesê ke hîrê serdeman biqedînê û biwazê bi qerarê lijneya perwerdeyî yê komele ma perwerdeya mamosteyî zî danê. Ê mamostey komele de, an zî cayo ke şiyerê de mamosteyî kenê."  Bin banê Kurd-Der ê Enqera de xebatê dersê mûsnayene ziwanî ra pîya xebatê kulturî û herzewbîn zî estê. Xebatê amade kerdenê pirtûk û koma muzîk nê xebatan ra di nimûne yê. 

Rewşa kirmanckî qelsa

Ser eleqeyê derheqê kirmanckî de Ferîda Aktûran aşkere kerd ke rewşa ziwanê kirmanckî tay qelsa û nê zonayişan day: "Çimkî wendekarî kemiyê. Her serdem 200-250 wendekarî semedê ziwan musnayene serdayiş kenê. Nînan ra 8-10 kesî semedê dersa kirmackî, yê bînî zî semedê dersa kurmancî yenê. La wendekarî kemî bê zî her serdem de dersa kirmanckî est a." Hemseroka Kurd-Der ê Enqera Aktûran babeda ziwanê dayikê de hayr ant rolê cenîyan ser û vist vîrî ke aver şîyayena ziwanê dayike de, giraneya cenîyan bol vêşî ya. 

Zey şitê mayê şîrin o 

Aktûran va çimkî cenî may a, ziwanêdaye, ziwanê maya kesî yo û wina dewam kerd: "Domanî ziwanê daya xo pîzedê maya xo de hîs kenê û aşnawenê. Domanî senî yenê dinya werî maya xo vînenê. Demê ko derg timûtim bi maya xo ya pîyayê. Verî verî vengê lorikê daya xo aşnawenê û bi ê vengîya rakewnê. Bi ê vengî ya aş benê, bi ê vengî ya huyenê. O semed ra qeçekan (domanan) rê vengê ziwanê daye, hendê (qasê) şitê çiçikê (çijeyê) daye şîrin o. Ziwanê daye çermê ganê kesî yo. O semed ra cenî an may bi ziwanê xo çend baş qisey bikero û ziwanê xora hes bikero, o hes kerdene ravêreno domanî zî."

Musayene roja sifte ra destpa keno

Ferîda Aktûran aşkere kerd ke perwerde bi ziwanê daye destpa keno û ard ziwan ke perwerde û musayene; kes maya xo ra biyene ra destpa keno û heta peynîya cuya kesî domnen o. Aktûran va perwerdeyîya domanan a kesatî, vêşêrê ci heya şeş serran de temam bena û qiseyê xo wina domna: "Domanê nê dema xo zafêrî bi maya xo ya ravêrnenê. Kesatîya maye çend aver şiyaye bo, kesatîya doman zî averşîyaye bena." 

Perwerde û ziwan pêya girêdaye yê 

Mamosteya dersê kirmanckî Aktûran avey şîyayena zonî de qalê muhîmiya perwerde kerd û da zonayen ke perwede û ziwan bi pêya girêdaye yê. Aktûran va perwerde; cenî  û daye, daye û ziwan pêya girêdaye yê û wina dewam kerd: "Dema perwerdeya fermî destpa bikero, eke domanî bi ziwanê daye perwerde bê, kesatî ya înan baş (rind) xemilyena û serkewte benê. La domanî bi ziwano xerîb perwerde bê, kişta psîkolojî ra; kesatîya domanan zerar vînena. Çimkî,nêwaştena ziwanê daye, nêwaştena domanî ya. Domanî ziwanê daye ra dûr vistiş, kesatîya ci ra dûr vistiş o. Serkewte biyayene de zî zahmetî ancenê." 

Vilikan geş bikerime 

Ferîda Aktûran hayr ant qedexe kerdena ziwanan ser û waştena wedarnayişê qedexeyan ard ziwan. Aktûran va merdimî; bi ziwana pê fam kenê, bi ziwana hîssanê xo anê ziwan, bi ziwana wastekan û nêwastekanê xo diyar kenê û qiseyanê xo bi nê vatişan qedîna: "Seserrî yo ke ziwanê ma qedexe yo. Domanê ma bi ziwanê xerîban de perwerde benê! Wastekê ma, no wo ke demêko nezdî de, domanê ma û domanê heme cîhanî qedexe kerdena ziwanan ra xelas bibê. Di azadî miyande cuyêka bi vengê domanan ê geş biyayey bidomnê. Çimke, domanî zey vilikan nazik ê, rew çelmisen ê. Wa ma vilikan nêçelmisnê, geş bikerê"!