NATO liderleri, ABD’nin Chicago kentinde iki günlük zirve için biraraya geldi. İlk gün Türkiye’de kurulması planlanan füze savunma sistemini görüşen liderler, zirvenin ikinci gününü Afganistan’a ayırdı. Füze savunma sisteminin 2020 yılına kadar hayata geçirilmesi istendi. Füze savunma sistemi için Rusya’ya güvence verilirken, ABD Başkanı Barack Obama Savunma Bakanı’na Malatya’nın Kürecik Köyü’nde bulunan radar sisteminin kontrolünün NATO’ya devredilmesi talimatını verdi. Zirvede 10 yıldır devam eden Afganistan savaşının bittiği ilan edilmedi ancak 2014 yılına kadar bu ülkedeki bütün askerlerin evlerine dönmesi kararı alındı.
Chicago’da binlerce kişi NATO ve savaş karşıtı gösteri yaparken, NATO liderleri kapalı kapılar ardından yeni stratejisini belirledi. Liderler zirvenin ilk gününde NATO’nun yeni programını ve Türkiye’deki füze savunma sistemini masaya yatırdı.
Rusya’ya güvence verildi
Özellikle Euro Bölgesi’ni vuran ekonomik krizi değerlendiren NATO liderleri, ilk olarak giderlerden kısmayı masaya yatırdı. Liderler, üye bir ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik krizi gözardı ederek NATO’ya daha fazla asker göndermeyi içeren ‘Akıllı Savunma’ adlı bir programını kabul etti. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, ocak ayında Euronews’e verdiği demeçte ‘Akıllı Savunmayı’, “gelirleri birleştirerek ve paylaşarak daha akıllı harcamalar yapmalıyız. Bunu işbirliği içinde, birbirimize yardım ederek ve ulusal değil de uluslararası çapta projeler yürüterek yapabiliriz” şeklinde açıklamıştı.
NATO’nun karşılaşabileceği olası bir mali krizi böylelikle atlatma konusunda anlaşan liderlerin bir sonraki konusu Türkiye’deki füze savunma sistemiydi. Rusya bu sisteme karşı çıkıyordu. Ancak NATO liderleri hazırladıkları zirve sonuç bildirgesinde, “NATO füze savunma sistemleri Rusya’ya karşı olmayıp Rusya stratejik caydırıcı güçlerini zayıflatmayacak” ibaresine yer vermesiyle Moskova engeli aşıldı.
Zirvede radarları Malatya’ya bağlı Kürecik Köyü’ne yerleştirilen füze savunma sisteminin ara yeteneğinin hemen hayata geçirilmesi, 2020 yılına kadar da tam kapasiteyle çalışması konusunda karar alındı.
Rasmussen, kurulacak sisteme ilişkin “Bu, Avrupa-Atlantik bölgesi dışından gelecek tehditlere karşı kendimizi savunmamızı mümkün kılacak” şeklinde konuştu.
Obama hemen emir verdi
Sistemin ilk aşamasında savunma sistemi ile donanımlı bir Amerikan gemisi İspanya’daki Amerikan üssünde konuşlandırılırken, Türkiye’deki Kürecik Köyü’ne de radar işlevini görecek parçaları yerleştirilmişti. Sistemin ana kumandası ise Almanya’nın Ramstein kentindeki Amerikan hava üssünde olacak.
Türk medyasında geçen haberlere göre ABD Başkanı Barack Obama, ABD Savunma Bakanı’na gönderdiği “Chicago Zirvesi-NATO Kabiliyetleri” başlıklı bilgi notunda, “NATO’nun ilk komuta ve kontrol prosedürlerinin yürürlüğe girmesiyle ABD Başkanı, Savunma Bakanı’na, Türkiye’deki ABD radarının operasyonel kontrolünün NATO’ya devredilmesi talimatını verdi” dedi.
Bu arada Müttefik ülkeler, NATO füze savunmasını desteklemek için gereken komuta, kontrol ve iletişim altyapısına 1 milyar Dolar’dan fazla yatırım yapma taahhüdünde bulundu.
Afganistan’dan çıkış yolu
Öte yandan zirvenin ikinci gününde masada tek konu Afganistan’daki savaştı. NATO liderleri, Afganistan’da çıkış yolu olarak 2013 yılı ortasında ittifak askerlerinin muharip görevini Afgan birliklerine devretmesini kararlaştırdı.
Liderler, NATO önderliğinde 28 ülkenin asker verdiği Uluslararası Güvenlik Destek Gücü’nün (ISAF) tüm savaş görevini gelecek yılın ortasına kadar yerel birliklere devretmesini ve bu ülkedeki 130 bin yabancı askerin 2014 sonuna kadar çekilmesinde hemfikir oldu.
Diplomatlar, bu büyüklükte bir çokuluslu ordunun çıkışı için lojistik hazırlıklara başlandığını ve NATO malzemesinin komşu Özbekistan’dan ters-transit yoluyla çıkarılmasının düşünüldüğünü söyledi.
NATO malzemesinin geçişini, geçen yıl 24 sivilin NATO güçleri tarafından bir sınır çatışmasında öldürülmesi üzerine yasaklayan Pakistan’ın da topraklarını yeniden açması için ikna edilmesine çalışılıyor. Pakistan Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari de, ABD Başkanı Barack Obama’nın daveti üzerine son dakikada zirveye katıldı.
CHICAGO