Kolombiya'da hükümet ile FARC arasında imzalanan barış anlaşması referandumda sürpriz bir şekilde ret edildi. Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için halk tarafından onaylanması gerekiyordu. Sürecin nasıl ilerleyeceği belirsiz. Ancak pes etmeyeceklerini ilan eden taraflar, bir sonraki adımı konuşmak için Havana’da görüşecek.
Bogota yönetimi ile Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) arasında imzalanan ve 52 yıllık iç savaşı bitirmek için atılan en ciddi adım olan anlaşma, 4 yıllık bir müzakere süreci sonunda, geçen hafta imzalanmıştı. Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için ise pazar günkü referandumda onaylanması gerekiyordu.
Sonuç sürpriz oldu
Ancak sandıktan çıkan sonuç beklenenin aksine ret oldu. Seçim kurulunun açıkladığı resmi rakamlara göre referandumda Kolombiyalıların yüzde 50,21'i anlaşma aleyhinde oy kullanırken, FARC'ın Kolombiya'nın siyasi hayatında söz sahibi olmasını da öngören barış anlaşmasına ‘evet' oyu verenlerin oranı yüzde ise 49,78'de kaldı. Anlaşmaya "Hayır" diyenlerin sayısı, "Evet" diyenlerden yaklaşık 63 bin fazla oldu.
Halkın yüzde 60’ı oylamaya katılmadı
Refenduma katılım beklenenden çok az oldu ve sadece yüzde 37.42 oranında kaldı. Halkın yüzde 60’dan fazlası halk oylamasına katılmadı. Referandumda sadece 13 milyon seçmen oy kullandı.
Katılım neden düşük oldu?
Bu sonuçta 52 yıldır savaş koşullarında yaşayan halkın seçim ve oylamalarda sandığa gitme alışkanlığı olmaması da önemli etken olarak gösterildi.
Anlaşmanın yapıldığı günlerde Kolombiya’da olan yazarımız Metin Yeğin’e göre FARC’ın ve diğer gerilla örgütlerinin etkin olduğu bölgelerde özellikle köylülerin çoğunluğunun nüfus kayıtları olmadığından oylamaya katılamaması da başka bir faktör. Yeğin’e göre seçim öncesi kamuoyu yoklamalarının yüzde 60-65 oranında ‘Evet’ oyu göstermiş olması da Kolombiyalıları rehavete sürükledi. ‘Hayır’cılar dahi kampanyalarından vazgeçti.
Karayipler'i etkisi altına alan ‘Matthew' kasırgasının yol açtığı şiddetli fırtına ve yoğun yağışların da katılma oranının düşük kalmasında rol oynadığı belirtildi.
Kimi yorumlarda ise "barış anlaşması gibi çok önemli bir mutabakat halkoylamasına sunulmamalıydı. FARC’ın elini zayıflatmak isteyen Santos’un bu oyununa gelinmemeliydi" eleştirisi yapıldı.
Kimi sevindi kimi ağladı
Oylama sonucu aynı zamanda, 50 yıldır devam eden iç savaşın Kolombiyalıları nasıl böldüğünün de göstergesi oldu. Anlaşma karşıtları başkent Bogota'da sevinç gösterileri düzenlerken, barış anlaşmasının kabul edilmesinden yana olanlar gözyaşlarına boğuldu. Başkent Bogota ve ülkenin ekonomik merkezi sayılan Medellin'de çoğunluk barış anlaşmasına karşı çıkarken, Karayip ve Pasifik sahillerinde yaşayan Kolombiyalılar anlaşma lehinde oy kullandı.
Taraflar kararlı mesajlar verdi
Dört yıl süren görüşmelerin ardından geçen pazartesi günü imzalanan hükümet ile FARC arasındaki barış anlaşmasının referandumla ret edilmesinden sonra barış sürecinin nasıl devam edeceği kestirilemiyor. Ancak iki taraf da sonuçların ardından savaşa dönmeme kararını yineledi.
Santos: Ateşkes yürürlükte
Sonuçların açıklanmasının ardından halka seslenen Kolombiya Devlet Başkanı Juan Manuel Santos, mevcut ateşkesin hala yürürlükte olduğunu söyledi. "Pes etmeyeceğim" diyen Santos istifa etmeyeceğini ve görev süresi dolana kadar barış mücadelesini sürdüreceğini söyledi. Santos ayrıca müzakerecilere, Küba’ya giderek FARC liderleriyle bir sonraki adımı konuşmaları talimatı verdiğini de belirtti.
Santos, barış anlaşmasına karşı çıkanlarla görüşmeye hazır olduklarını da ekleyerek, devlet olarak ikna sürecini de başlatacaklarını ilan etmiş oldu.
FARC: Silaha sarılmayacağız
Gerilla örgütü FARC da referandum sonucunu hayal kırıklığıyla karşıladı. "Timoşenko" lakaplı FARC lideri Rodrigo Londono, sonuçtan üzüntü duyduğunu ancak şiddete dönülmeyeceğini kaydetti. Londono, savaşı sona erdirmeye kararlı olduklarını vurguladı.
FARC lideri, "Barışı hayal eden Kolombiya halkı bize güvenmeli. Zafer barışın olacak" dedi. Londono, "Bundan böyle de barışa hazır olduklarını ve ülkenin geleceğinin inşasında silahlar yerine argümanlarını konuşturacaklarını" söyledi.
Anlaşma Kongre’ye sunulacak mı?
Halkın ret ettiği barış anlaşmasının Kolombiya Kongresi'nin oyuna sunulmasının gerginliğe yol açmasından endişe ediliyor. Referandumun sonucu Devlet Başkanı Juan Manuel Santos açısından büyük darbe olarak görülüyor. Zira halkoylamasının kendisi için bağlayıcı olduğunu söyleyen Santos barış arayışını görevinin en önemli konusu ilan etmiş ve bu uğurda yoğun mücadele vermişti.
Anlaşma ne içeriyordu?
Kolombiya’da yarım yüzyılı aşkın bir süredir devam eden savaşta en az 220 bin kişi ölmüş, milyonlarca kişi de yaşadığı bölgeyi terk etmek zorunda kalmıştı. FARC 52 yıllık savaşın ardından silah bırakıp siyasi parti kurarak sivil siyasi sürece katılmayı planlıyordu. FARC, referandum öncesinde de savaş mağdurlara tazminat ödeyeceğini duyurmuştu. Barış anlaşmasında toprak reformu, FARC'ın seçimlere katılabilmesi, önümüzdeki iki seçim döneminde gerilla örgütüne 10 milletvekilliği verilmesi ve en ağır suçların bile azami 8 yıl hapisle cezalandırılması öngörülmekteydi. Anlaşma karşıtları öncelikle ceza indirimini eleştirmekteydi.
Katliamcılar istemedi
"Hayır" kampanyasının başını ise ülkede en çok ölümün yaşandığı dönemde devlet başkanlığı yapmış olan Alvaro Uribe çekiyordu.
ABD’nin askeri desteğiyle FARC’ı yok etmek için savaşan ama sağcı milislerle sivil katliamlarına imza atan eski Uribe, mevcut hükümeti ‘FARC'a çok yumuşak davranmakla’ suçluyordu. FARC gerillalarına hapis cezası verilmesi gerektiğini savunan Uribe, örgütün siyasi sürece katılımına da karşı çıkıyordu.
Uribe ne istiyor?
Uribe referandumdan sonra ise, 'barışa değil anlaşmanın içeriğine karşı olduğunu' söyledi. Uribe'nin talepleri şunlar: ‘Suçlu bulunan FARC üyelerinin devlette görev alma hakkı ellerinden alınmalı, FARC liderleri işledikleri suçlar nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çarptırılmalı, FARC, yasadışı olarak elde ettiği gelirleri mağdurlara tazminat olarak ödemeli, Kolombiya anayasasında hiçbir değişikliğe gidilmemeli. ‘
HABER MERKEZİ