HDP’li vekillerin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ilişkin Anayasa değişikliği için ilk tur oylama önceki gün Meclis’te yapıldı. İlk turdan AKP umduğunu bulamadı. Oylamada ortaya çıkan “357 kabul” referandumu işaret ediyor. Gözler şimdi Cuma günü yapılacak ikinci turda. Oylamaya katılan 52 HDP’linin yanısıra CHP’lilerin büyük çoğunluğu ‘Ret’ veya ‘Çekimser/Boş’ oy kullandı.
TBMM Genel Kurulu, önceki gün Başkanvekili Ahmet Aydın başkanlığında toplandı. Milletvekili dokunulmazlığını düzenleyen 83. Madde’nin değişmesi için AKP’nin verdiği değişiklik teklifinin görüşüleceği Genel Kurul’da gündem dışı ve gündemle ilgili konuşmaların ardından saat 20.09’da ‘gizli’ oylamaya geçildi. İlk oylama maddelerin tek tek görüşülmesine ilişkindi.
İlk oylama: 348
Anayasa değişikliği teklifinin maddelerine geçilmesi 348 oyla kabul edildi. Oylamada 548 milletvekilinden 536’sı oy kullandı.
Teklifi referanduma götürmeden Meclis’ten geçirmek için en az 367 oya ihtiyacı olan AKP isteğine ulaşamadı.
İlk oylamanın sonuçları şöyle:
Evet: 348
Ret: 155
Boş: 25
Çekimser: 8
1. Madde: 350 evet
Hakkında dosya bulunan milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin anayasa değişikliği teklifinin 1. ve 2. maddelerine ilişkin oylamada da AKP umduğunu bulamadı. Teklifin geneli üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından maddelerine geçilmesi için oylama yapıldı. Dokunulmazlıklarla ilgili anayasa değişikliği teklifinin 1. maddesi, 350 oyla kabul edildi. Oylamaya 531 milletvekili katıldı:
Evet: 350
Ret: 148
Çekimser: 5
Boş: 27
Geçersiz: 1
2. Madde: 357 evet
Teklifinin 2. maddesi ise 357 oyla kabul edildi. Genel Kurul’da yapılan gizli oylamaya 529 milletvekili katıldı:
Evet: 357
Ret: 149
Çekimser: 6
Boş:17
Teklif, saat 01.58 itibarıyla kabul edilirken, 2. tur görüşmelere en az 48 saat sonra geçilebileceği için birleşim 20 Mayıs Cuma günü saat 10.00’da toplanmak üzere kapatıldı.
Evetçiler fire verdi
Oylama öncesi vekillerine fire vermeden Meclis’te bulunma çağrısında bulunan AKP’nin devrik Başbakanı Davutoğlu’ndan bakanlarına kadar tamamı Meclis Genel Kurulu’ndaydı. MHP’nin de desteğini alan AKP, ilk turda beklediği desteği bulamadı.
TBMM’de Meclis Başkanı İsmail Kahraman ve Başkanvekili Ahmet Aydın dışında AKP’nin 315, CHP’nin 133, MHP’nin 40, HDP’nin 59 milletvekili, 1’de bağımsız bulunuyor. HDP ise ‘Ret’ oyu kullanacağını deklare etmişti. Evet oyu vereceğini açıklayan AKP, CHP ve MHP’nin Meclis’te 489 milletvekili bulunuyor. Ancak yapılan 3 tur oylamada en fazla 357 evet oyunun çıkması, ‘Evet’ oyu vereceğini açıklayan üç partiden oylamaya katılamayanlarla birlikte 132 fire verdiği anlaşılıyor.
Gizli değil, açık oy
AKP fire vermemek için gizli oylama kurallarını ihlal etse de istediği sonucu alamadı. İlk oylamada AKP ve MHP’den fire verilmesi sonrası oy rengini belli etme tartışması yaşandı. Oylamada beyaz kabul, kırmızı ret ve yeşil çekimser anlamına geliyordu. AKP bazı milletvekilleri, oy kabinlerine girmeden oylarını kullandı. Milletvekillerinin, zarfın içine koymadıkları pulları göstermek suretiyle oyunun rengini belli ettikleri görüldü. Bazı AKP’li vekiller ise oylama sırasında ellerindeki pullarla hatıra fotoğrafı çektirdi.
AKP’li vekiller denetlendi
HDP Milletvekili Garo Paylan, bakanlar dahil bütün AKP’li vekillerin ‘Evet’ oyu kullamaya zorlandığını, çektiği görüntülerle kanıtladı. Görüntüleri sosyal medyada paylaşan Paylan, AKP’li vekillerin neredeyse tamamının açık oy kullandığını, “Beyaz pulu zarfın içine atıklarını gösterip yeşil ve kırmızı pullarını parti komiserlerine vermek zorundalardı” diye anlattı.
CHP’liler reddetti
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu “Anayasa’ya karşı olsa da teklife evet” diyeceklerini açıkladı ama çok sayıda CHP’li vekil ‘Ret’ oyu kullanacağını deklare etmişti. Beklendiği gibi de oldu. Oylamada çıkan 155 ret oyundan Meclis’te bulunan 52 HDP’li çıkartıldığında geriye kalanı ağırlıkta CHP’li vekiller oluşturuyor.
İlk iki oylamanın sonuçlarından AKP ve MHP’den sınırlı sayıda da olsa ‘Ret’ oyu verdiği anlaşılıyor. Yapılan 3 oylamada ise ‘kabul’ sayısının AKP ve MHP toplamı olan 355’i iki oy farkla aşması dikkat çekti.
Referandumu işaret ediyor
Meclis’te yapılan 3 oylamadan çıkan sonuç referandum aralığında. Cuma günü yapılacak olan ikinci tur oylamada da değişiklik teklifinin 330’un üzerinde ancak 367’nin altında kalması durumunda referandum olasılığı doğuyor.
Cuma günü netleşecek
Teklifle ilgili ikinci tur için Meclis Genel Kurulu sabah toplanacak. Teklife destek olacaklarını açıklayan üç partinin toplam oy sayısı 489. AKP’nin hedefi ise 367’ye ulaşmak. Oylamadan çıkacak olası seçenekler ise şöyle:
* Referandumsuz anayasa değişikliği için oylamada 367 ‘Evet’ oyu çıkması gerekiyor. Cuma günü yapılacak oylamadan 367 çıkması halinde teklif kabul edilmiş olacak. Teklif kabul edilirse, 138 milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırılacak. 677 fezleke doğrudan yargıya teslim edilecek.
* En az 330 ‘Evet’ oyu çıkması durumundaysa Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan değişikliği referanduma götürebilecek.
* Cuma günkü ikinci turda AKP’nin destek bulmaması halinde, teklif için referandum zorunlu olacak. İkinci turda kabul oyları 330’un altında kalırsa da teklif kabul edilmemiş sayılacak ve halk oyuna sunulamayacak.
ANKARA
28 vekillik düşebilir
KONDA Araştırma ve Danışmanlık Genel Müdürü Bekir Ağırdır, dokunulmazlıkların kaldırılması ve olası gelişmeleri değerlendirdi. Meclis Anayasa değişikliğini kabul ederse, dosyaların hazırlandığı yerel mahkemelerde dava sürecinin başlayacağını belirten Ağırdır, “Karar mahkumiyet olsa da milletvekilli seçilmeye engel suç ve cezaya dayanmıyorsa (örneğin Cumhurbaşkanına hakaret gibi) milletvekilliği düşmeyecek. Bu nedenle, bakmayın siz herkesin dosyası var lafına, diğer partilerin milletvekillerinden daha çok HDP milletvekillerinin durumu kritik. Tam da bu nedenle 28’den fazla HDP’linin milletvekilliğinin düşme ihtimali var” dedi.
Ara seçim ihtimali
“Meclis’in yüzde beş milletvekili boşalırsa yine Anayasa’ya göre ara seçim zorunluğu” olduğunu hatırlatan Ağırdır, 28’den fazla milletvekilliği düşer ve ara seçim kararı çıkarsa iki olasılık olduğunu kaydetti:
* HDP ara seçime katılırsa eksilen sayının yine büyük olasılıkla üçte ikisini ve hatta daha fazlasını yine HDP kazanır.
* HDP ara seçime katılmaz ise boşalanların çok büyük kısmını bu kez AKP kazanır.
* Kritik mesele AKP’nin kazanacağı sayının Anayasa değişikliği için AKP’nin eksik sayısını karşılayıp-karşılamayacağı. Kaldı ki AKP içi gelişmelere bakılırsa kendi içinden de eksik oy çıkma ihtimali var. Ve tüm bu süreç 5-6 aydan uzun sürecektir.
MHP’yi iknaya çalışacak
AKP’nin senaryosunun dokunulmazlıklar ve ara seçimin üreteceği durumlardan daha çok ‘terör ve güvenlik’ söyleminden beslenen MHP’yi Anayasa değişikliğine ikna etmek olduğunu kaydeden Ağırdır, bu ‘uzlaşmanın’ ise başkanlık değil ‘partili cumhurbaşkanlığı’ noktasında olacağını söyledi. Ağırdır, “Bu analiz doğru ise ara seçim yakın zamanda olasılıklar içinde iken genel seçim henüz senaryo içinde değildir. Henüz Meclis matematiği içinden arayışların tümünün olamayacağı görülmeden erken seçim gündeme gelmeyecektir” diye konuştu.
Saray’a Boyun Eğme !
Meclis’teki dokunulmazlık oylaması sırasında HDP’liler, “Alanlarda ve Meclis’te Saray’a boyun eğmeyenler. #SarayaBoyunEğme biat etme!” mesajıyla toplu fotoğraf paylaştı. Aralarında HDP Eşbaşkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın da bulunduğu HDP grubu, çekilen toplu fotoğrafı, Twitter’da yer alan “@HDPgenelmerkezi” hesabından paylaştı.
Bahçeli-Türkeş görüşmesi
Dokunulmazlıklarla ilgili Anayasa değişiklik teklifinin görüşmelerinin sürdüğü Genel Kurul’da MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve Başbakan Yardımcısı Tuğrul Türkeş arasında bir görüşme gerçekleşti. Türkeş, 7 Haziran seçimlerinden sonra MHP’den istifa ederek, kurulan seçim kabinesine Başbakan Yardımcısı olarak girmişti.
Aydınlar: Tuzağa düşmeyin
Oya Baydar, Murat Belge, Erol Katırcıoğlu, Ferhat Kentel, Deniz Türkali, Tarhan Erdem gibi birçok sanatçı, yazar ve aydının da katılımıyla “İrademe dokunma” talebiyle basın toplantısı düzenledi. “Vekilime, irademe dokunma! Savaşa, yıkıma, baskıya hayır” yazılı pankartının asıldığı açıklamada HDP’lilerin dokunulmazlıklarının kaldırılması girişiminin Türkiye’ye karşı kurulmuş bir tuzak olduğu belirtilerek tüm partilere “Tuzağı boşa çıkarmak için ‘Ret’ deyin” çağrısı yapıldı.
Diktatörlük kabul görmüyor
KESK Eşbaşkanı Şaziye Köse, “HDP’li milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması teklifi, Meclis tarafından kabul görmemiştir” dedi. Köse, “Yapılan oylama bize şunu gösteriyor; Tek adam diktatörlüğü, halk iradesinin temsil edildiği yerde kabul görmedi” diye belirtti.
DİSK/Genel İş Genel Başkanı Remzi Çalışkan, “Dokunulmazlıklar oylamasının bu şekilde bir sonuçla ortaya çıkması demokrasi için bir umuttur. Ülkede yaşatılan faşizan havaya karşı tüm demokratik kitle örgütleri ve emek meslek örgütlerinin güçlü bir iradeyle barış ve demokrasi bloğunu oluşturarak bu gidişata dur demesi tarihi bir görev ve sorumluluktur” dedi.
Tarım Orkam-Sen Genel Başkanı Hamit Kurt ise, “Demokrasi mücadelesinin ağır yükünü çeken, HDP milletvekillerine herkesin sahip çıkması gerekir” diye konuştu.
AKP’nin adayı açıklanıyor
AKP Merkez Karar Yönetim Kurulu bugün son kez devrik Başbakan Ahmet Davutoğlu başkanlığında toplanacak. Toplantı ardından 22 Mayıs’ta yapılacak 2. Olağanüstü Büyük Kongre’de genel başkanlığa aday olacak isim açıklanacak. Başkanlık için öne çıkan isim ise Binali Yıldırım.