Meclis Genel Kurulu’nda süren anayasa değişikliği teklifi görüşmelerinin ikinci turunda, teklifin ilk 7 maddesi kabul edildi.
Genel Kurul’da önceki gün başlayan ve dünün ilk saatlerine kadar süren oturumda görüşülen son madde 7. madde oldu. 340 oyla kabul edilen 7. madde iki turlu cumhurbaşkanlığı seçiminin nasıl gerçekleştirileceğini düzenliyor. 7. maddenin oylanmasının ardından ikinci tur oylamaların ilk günü sona ererken, oynalanan 7 maddeden 5’ine ilk turdakinden daha düşük kabul oyu geldi.
Kabul edilen maddeler
1. madde, anayasanın “Yargı yetkisi” başlığında yargı yetkisinin, Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağına dair hükmü, “Bağımsız ve tarafsız” mahkemelerce kullanılacağı şeklinde değiştiriyor.
2. madde, milletvekili sayısını 550’den 600’e çıkarıyor.
3. madde, milletvekili seçilme yaşını 25’ten 18’e düşürüyor.
4. madde, milletvekili ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin aynı gün yapılmasını öngörüyor.
5. madde, Bakanlar Kurulu’nu denetlemeyi Meclis’in görev ve yetkileri arasından çıkarıyor.
6. madde, milletvekillerinin yürütmenin başına soru sorma yetkisini kaldırıyor. Mevcut düzenlemede yürütmenin başı olan başbakana yazılı soru sorulabilirken yeni düzenleme ile yürütmenin başı olacak cumhurbaşkanına değil, yalnızca cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara soru sorulabilecek.
7. madde, iki turlu cumhurbaşkanlığı seçiminin nasıl gerçekleştirileceğini düzenliyor.
İkinci tur belirleyici
Parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçişi öngören ancak içeriğinde “Başkan” yerine “Cumhurbaşkanı“ ifadesi kullanılan anayasa değişikliği teklifinde ilk tur görüşmeleri geçtiğimiz Pazar günü sona ermişti. Teklifin 18 maddesi de birinci tur oylamaları sonucunda kabul edilmişti. Ancak anayasa değişikliği teklifinin Meclis’te kabul edilmesi için asıl belirleyici olan, ikinci tur oylamaları.
İlk turda maddeler 330 oyun altında bir kabulle geçmiş olsa bile, ikinci tur oylamada bu sayının üstüne çıkılması maddenin kabul edileceği anlamına geliyor.
Genel Kurul’da, ikinci turda, teklifin tümü ve maddeleri görüşmeye açılmıyor. Sadece maddeler üzerinde verilen değişiklik önergeleri tartışılıyor.
Birinci turda üzerinde değişiklik önergesi bulunmayan bir madde hakkında, ikinci turda önerge verilemiyor. İkinci turda da teklifin kabul edilmesi için Meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun, yani en az 330 milletvekilinin “Evet” oyu vermesi şartı aranıyor. Bu oylamalar gizli yapılıyor, ancak AKP bu kuralı da ihlal ediyor. İkinci turda, 330’un altında oy alan madde tekliften düşecek.
Erdoğan’ın onayı ve referandum
Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde teklif, Cumhurbaşkanınca da onaylanıp Resmi Gazete’de yayımlandıktan 60 gün sonraki ilk pazar günü referanduma sunulacak. Teklifin referandumda kabul edilmiş sayılması için, kullanılan geçerli oyların yarısından bir fazlasının “Evet” olması gerekiyor.
Meclis tarafından reddedilen kanun tasarı veya teklifler, reddedilmesinin üzerinden bir yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi içinde tekrar Meclis’e getirilemiyor.
Cumhurbaşkanı, anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, bir daha görüşülmek üzere Meclis’e geri gönderebiliyor. Cumhurbaşkanın bu kanunları 15 gün içerisinde incelemesi gerekiyor.
YSK, hazırlığına başladı
Meclis’te anayasa değişikliği için ikinci tur görüşmelerinin son oylaması Cuma günü yapılacak. Değişiklik teklifi yüksek ihtimalle Mart sonu ya da Nisan ayında sandığa gelecek. 2 Nisan’da öne çıkan tarihler arasında.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), muhtemel bir referandumda kullanılacak oy verme kabini ve aparatlarının alımı için ihale açtı. Resmi Gazete’nin dünkü sayısında yer alan ilanla, muhtelif cins ve miktarda oy verme kabini aparatları ile kabin ana gövde ve giriş bezi satın alınması öngörülüyor. İhaleye ilişkin teklifler, 26 Ocak tarihine kadar Devlet Malzeme Ofisi’ne verilebilecek.
YSK örnek oy pusulası da hazırladı. Referandumda yasa gereği beyaz ‘evet’, kahverengi ‘hayır’ anlamındaki pusulalar kullanılacak.
DTK’den ‘Hayır’ çağrısı
Demokratik Toplum Kongresi (DTK) anayasa değişikliği teklifi ile ilgili yazılı basın açıklaması yaptı. Kuzey Kürdistan ve Türkiye kentlerinde demokratik siyaset yürüten tüm kurumlara karşı başlatılan gözaltı, tutuklamalara ve KHK ile yüzlerce kurumların kapatılmasına dikkat çekilen açıklamada şunlar kaydedildi: “Türkiye, tek adamın ağzından çıkan sözlerin OHAL kararnamelerine dönüştürülmesiyle yönetilen, baskıcı, faşist bir diktatörlüğe evirilmiştir. Fiili olarak oluşturulan faşist diktatörlüğe şimdi ‘anayasal’ bir kılıf uydurulmak istenmekte, faşizm kurumsallaştırılmak istenmektedir. Bunun için her türlü tehdit ve şantaj araçları devreye konularak, milletvekillerinin iradesine ipotek konularak, Türkiye’yi ve halklarını, içinden çıkılmaz karanlık bir girdabın içerisine sokacak, halklarımızın onlarca yıllık geleceklerini, umutlarını ve yaşamlarını karartacak faşist-diktatör bir rejimin ‘Anayasası’ Meclis’ten geçirilmek istenmektedir.
Bu paket gayri meşrudur
Bütün demokratik-toplumsal dinamiklerin büyük bir baskı ortamında susturulduğu, basın ve medyaya dönük baskı ve saldırılar nedeniyle halklarımızın doğru ve gerçek haber alma olanaklarının sıfırlandığı koşullarda Meclis’ten geçirilmek istenen ‘anayasa’ paketinin hiç bir siyasi, ahlaki ve hukuki meşruiyeti yoktur.
Faşist-diktatöryal bir rejimi halklarımızın ve geleceğimizin başına bela edecek bu ırkçı-kafatasçı girişime karşı durmak ve ona karşı mücadele etmek kendine insanım diyen herkesin görevi ve sorumluluğudur. Tam da şimdi, geleceğimizin kararlaştırıldığı bir süreçte, bu faşist-diktatörlüğü karşı çıkma zamanıdır.
Büyük baskılar, hileler, şantajlar ve tehditlerle meclisten geçirilerek referanduma sunulmak istenen bu ‘Anayasa’ paketine karşı tüm siyasi partileri, milletvekillerini, sivil toplum örgütlerini ve tüm halkımızı HAYIR demeye çağırıyoruz.”
