Bajarê Silêmanî ke sey bajarê serewedaritişan û hunermendan yena zanayene de Xezal Lutfî zî bi xêzkerdişê resman debara xo kena. Xezale bajarê Saqizî ra ya, la qet bajarê xo nêdîyo. Xezale vana ‘ma zulmî ver ameyî parçeyekê bînî yê Kurdîstanî’ û wina domnaye: “La tîya de zî bi çimê macirî ma ra ewnîyeno, naye ra xirabêr rewşêka bîne çin a.”

SEYÎT EVRAN / ANF / SILÊMANÎ

Bajarê Silêmanî hem sey bajarê şaîr, nuştox, roşinvîr, ressam û muzîkwanan û hem zî sey bajarê serewedaritişan yeno zanayene. Heta nika sey Nalî, Mahwh, Pîremêrd, Şerko Bêkes, Bextîyar Elî û xeylê hunermendî ewja ra vejîyayî. Reyna eynî bajar de serewedaritişê Baban û Şêx Mehmûd Berzencîyî bîyî.

Her cade û ziqaqanê bajarî de wendekarê ke hunerê xo ser o pere qezenç kenî, estî. Wexto ke merdim hîkayeya nê kesan goşdarî keno, zerrîya merdimî dejena. Nînan ra yewe zî Xezal Lutfî ya ke Unîversîteya Silêmanî de wanena ya.

   

Xezal Lutfî cadeyê Melîk Mahmûdî ser o cayêkê bi nameyê Saxuleke esto. Ewja de verê cû bûz ameyêne rotene, labelê nika bîyo ziqaqê hunerî. Kesê ke Stenbol ra yenî tîya, seba nê cayî vanî ‘tîya Îstîklalê Stenbolî maneno’. Xezal Lutfî zî nê cadeyî ser o dezgehê xo akerdo û xêzkerdişê resmê kesan ser o debara xo kena.

Hîkayeya Xezal Lutfî

Xezal Lutfî ya ke 28 serrî ya, Silêmanî de ameya dinya û tîya de bîya pîl. Linga Xezale astengdar a û bi gopalan rayîr ra şona. Hîna domanîya xo de meraqê aye seba resmî virazîyeno. Mekteb ra dima Unîversîteya Silêmanî de dest bi wendişê kolejê hunerî kena. Xezale seba ke hetkarîye bido debara keyeyî, dest bi xêzkerdişê kesan kena. Pereyo ke qezenç kena reyde keye rê nêbena bar. Herçiqas ke tayê çîyî bedilîyayî zî, hîna esnafîya cinîyan weş nîna dîyayene. Ewil bi hawayo ecêb yena dîyayene, labelê dima ra şar museno.

Xezal bajarê xo qet nêdîyo

Xezal Lutfî vana ‘ez eslê xo de bajarê Saqizî yê Rojhelatê Kurdîstanî ra ya’ û wina domnena: “Mi hîna bajarê xo nêdîyo. Pîyê mi welatperwerêk o û mîyanê têkoşînê Kurdîtîye de ca girewto. Wexto ke Humeynî ameyo, bi dayîka mi vera xo dayî Silêmanî. Pîyê mi demêko derg kampan de mendo. Dima ra serranê 2000î de bajar de bica bîyî. Ma parçeyêkê Kurdîstanî ra ameyî parçeyê bînî, labelê seke ma hîna zî macir bibî, ma ra ewnîyenî. Merdim welatê xo de muameleyê macirî bivîno; ez vana qey nêyî ra xirabêr rewşêka bîne çin a.”

Bi çimê macirî yeno ewnîyayene

Başûr de şima ancax bi destûra Milletê Yewbîyayî eşkenî vinderî. No yeno aye mana ke şima nêşênî bê destêra roniştişî bimanî. Eke roniştişê şima nêbo, şima nêşênî bajarêk ra şêrî bajarêko bîn. Tena Xezal û keyeyê xo nê, bi deshezaran keyeyî estî. Kurdê rojhelatijî Silêmanî û Hewlêr de eynî rewşe cuyenî. Heto bîn ra bi hezaran kesê ke Vakur ra remenî yenî Başûr, na rewşe cuyenî. Bi deshezaran kesê ke 200 serrî verê Serewedaritişê Şêx Ubeydullahî de ameyî herêma Bradostî de bica bîyî, hîna zî bi çimê macirî înan ra yeno ewnîyayene.