Suriye’de çatışan tarafları masaya oturtarak ülkede geçiş hükümeti kurma iddiasındaki uluslararası Cenevre 2 Konferansı bugün başlıyor. ABD ve Rusya’nın öncülük ettiği ve Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde bugün İsviçre’nin Montrö kentinde başlayacak konferan, iki gün sonra Cenevre’de devam edecek.
Konferans dünya gündeminde birinci sıraya yerleşti; ancak katılım gösteren güçler arasındaki görüş ayrılıkları o kadar derin ki konferansın sonuçlarından en iyimser çevrelerin dahi umudu yok. Zira konferansa 40 kadar ülkenin katılması bekleniyor, ancak en önemli sorun Suriye’nin gerçek temsilcilerinin konferansa davet edilmemiş olması. Zira kendilerini üçüncü bir güç olarak tanımlayan Rojavalı Kürtlerin siyasi iradesi Kürt Yüksek Konseyi konferansa davet edilmedi.
Kürtlere yanlış yapıldı
ABD’nin Kürt vetosuna Rusya da dahil oldu. ABD’li yetkililerin Kürt sorununu arka plana iterek, ‘Kürtler hakkında konuşulmasın’ yönündeki çizgisi, son olarak Rusya tarafından da ‘Kürt sorunu Cenevre 2’de konuşulmasın’ olarak kabul gördü. Bu da konferansı daha başlamadan zora sokan ve anlamsızlaştıran tutumlardan biri oldu. Suriye muhalefeti heyetiyle birlikte halkta karşılığı olmayan ENKS’li iki Kürt’ün konferansa katılması ise bir şey değiştirmeyecek. Suriye halklarının gerçek temsilcilerinin dışlandığı Cenevre 2 Konferansı’nın ülkedeki iç savaşı sonlandırmayacağı aşikar. Bunun farkında olan Kürtler, tüm gözler Montrö’ye çevrilmişken Rojava’da Demokratik Özerkliği resmi olarak ilan etti.
Masada gerçek temsilciler yok
PYD’nin de Suriye genelinde üyesi olduğu Demokratik Değişim için Ulusal Koordinasyon Kurulu da Cenevre’ye davetli olmasına rağmen katılmayacak. Kurulun temsilcisi Heysem Menna Cenevre 2 için, “Cenevre masasında Suriye halklarının temsilcileri dışında herkes var. Bu toplantı Suriye için çare değil, yeni bir kaosa kapı aralıyor” diyerek Suriye halkının gerçek temsilcilerinin olmamasını eleştirmişti.
İran katılmayacak
Konferansa İran’ın katılıp katılmayacağı da merak konusuydu. BM Genel Sekreteri Ban Ki Moon’un İran’ı Pazar günü davet edip bir gün dahi geçmeden ABD, İngiltere ve Fransa’dan gelen baskılar nedeniyle davetini geri çekmesi kendisi açısından büyük bir prestij kaybı oldu. İran hiçbir ön şart olmaksızın konferansa katılmayı taahhüt etmelerine rağmen davetin geri çekilmesini “üzüntü ve hayal kırıklığıyla karşıladıklarını” söyledi.
Rusya’nın planı tutmadı
İran’ın katılmasını isteyenlerin başında Rusya geliyordu. Zira Esad’ın baş müttefiği İran’ın konferansa katılması durumunda Rusya, ‘Esad’sız bir Suriye’ baskılarına karşı yalnız kalmayacaktı. Planı tutmayan Rusya’nın Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, İran’ın dışarıda bırakılmasının “hata” olduğunu ancak felaket anlamı da taşımadığını söyledi.
Muhatap SMDK mi?
Tahran’ın davet edilmesi üzerine görüşmelerden çekilen Suriye Devrimci ve Muhalif Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) ise istediği olunca masaya geri döndü. Ancak kendi içinde birlik sağlayamayan SMDK’nin masaya çok güçsüz oturacağı malum. Zira SMDK ne sahayı ne siyasi arenadaki aktörleri temsil ediyor. SMDK içerisindeki temsiliyet sorunu nedeniyle rejimin karşısında masada neredeyse hiçbir ciddi muhatap olmayacak. “Sorunlar muhatapları ile çözülür” ilkesi ile yaklaşıldığında konferansın kendisi ileride daha büyük bir sorun olabilir.
Geçiş hükümeti biraz zor
ABD ile müttefikleri ise Cenevre 2’de bir geçiş hükümeti kurma çabası içindeler. Ancak konferansa katılacak olan tarafların birbirinden farklı talepleri göz önüne alındığında bu biraz zor görünüyor. Fransız Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, daha önce yaptığı açıklamalarda bu beklentinin ‘pesimistçe’ olduğunu kabul etmişti. Zira SMDK geçiş hükümetinde Beşar Esad’ın olmamasını dayatıyor. Cenevre 2’ye Dışişleri Bakanı Velid Muallim’in başkanlığındaki bir heyetle katılacak olan Esad yönetimi ise iktidarı devretme gibi bir seçeneği asla kabul etmeyeceklerini son günlerde daha yüksek sesle dillendiriyor. Esad’ın Haziran’da devlet başkanlığına aday olmaya hazırlandığı bir ortamda ABD, İngiltere, Fransa gibi ülkeler ile SMDK’nin talep ettiği ‘Esadsız geçiş hükümeti’ şimdilik zor görünüyor. Uzmanlar, Cenevre 2’de geçiş hükümeti önerisinin tartışılması durumunda, Moskova’nın ancak Esad’ın da dahil olacağı bir sisteme “yeşil ışık” yakacağını savunuyor.
HABER MERKEZİ