İngiltere’nin Hürmüz Boğazı’nda ‘güvenlik’ gerekçesiyle Avrupalı misyon gücü bulundurma talebi İran’ın tepkisiyle karşılaştı. Öte yandan İran’ın, Arak’taki nükleer tesiste çalışmaya yeniden başlayacağı belirtildi. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, İngiltere’nin “Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenli şekilde yapılması için Avrupa liderliğinde bir misyon oluşturma girişimine” tepki göstererek, yabancı güçlerin varlığının tansiyonu daha da arttıracağını söyledi. Ruhani yaptığı açıklamada “İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi’ndeki deniz taşımacılığının güvenliğini tehdit edecek düzenlemelerin ihlal edilmesine karşı durmaya devam edecek” ifadesini kullandı. İran ile Nükleer Anlaşma’dan çekilerek bu ülkeye ekonomik, siyasi, askeri ve diplomatik ablukayı her geçen gün daha da sertleştiren ABD’nin ardından İngiltere’nin de İran ile ilişkileri geriliyor. İngiltere’nin kendisine bağlı özerk bölge Cebelitarık’ta, AB ambargosu altındaki Suriye’ye petrol götürdüğü gerekçesiyle bir petrol tankerine el koymasının ardından, İran Devrim Muhafızları da 19 Temmuz’da İngiliz tankeri Stena Impero’ya misilleme amacıyla el koymuştu. Bu olayların ardından başlangıçta Nükleer Anlaşma’dan çekilmeye karşı çıkan ve ABD Başkanı Donald Trump’ı desteklemeyen İngiltere ile İran arasında bir anda gerilim zirveye çıkmıştı. İki ülke arasında patlak veren krizin ardından İngiltere de Hürmüz Boğazı’nda güvenliği sağlama adına Avrupa’nın öncülüğünde bir misyonun oluşturulması için geçen hafta girişimde bulunmuştu. İngiltere Dışişleri Bakanı Jeremy Hunt, İran’ın İngiliz bandıralı petrol tankerine el koyduğu Hürmüz Boğazı’nda geçiş güvenliğini sağlayacak deniz koruma misyonu için girişim başlattıklarını açıklamıştı. İran’ın İngiliz bandıralı petrol tankerini alıkoyması üzerine yaşanan gelişmeler ve atılacak adımlar konusunda Avam Kamarası’nı bilgilendiren Hunt, İran’ı “devlet korsanlığı eylemine girişmekle” suçlamıştı. Bunun karşısında “sert uluslararası kararlılık” sergileneceğini söyleyen Hunt, Avrupalı ortaklarıyla Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığını güvence altına almak istediklerini kaydetmişti. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki İngiliz bayraklı bir tankeri ele geçirmesinin ardından geçtiğimiz hafta İtalya, Danimarka, Hollanda ve Fransa İngiltere’nin boğazı koruma amaçlı Avrupa deniz kuvvetleri önerisini desteklediklerini duyurmuştu. İran’ı kızdıracağı belliydi İngiltere’nin Hürmüz’de yabancı misyon oluşturma girişiminin İran’ı kızdıracağını ve bu ülkenin tepkisini çekeceğini siyasi gözlemciler, önerinin ortaya atıldığı ilk saatlerden itibaren zaten tahmin etmişti. Nitekim İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani İngiltere’nin açıklamasına tepki gösterdi. Ruhani, Umman Dışişleri Bakanı Yusuf bin Alawi ile önceki başkent Tahran’da gerçekleştirdiği görüşmede, Körfez bölgesinde yabancı birliklerin varlığının tansiyonu artırdığını ifade etti. Ruhani, yabancı kuvvetlerin varlığının bölgede güvenlik sağlanmasına yardımcı olmayacağını, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasının birincil sorumluluğunun İran ve Umman’a ait olduğunu belirtti. Ruhani “Bölgedeki talihsiz olaylar ve gerginliğin kaynağı ABD’nin nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesidir” dedi.
Ruhani, “İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi’ndeki deniz taşımacılığının güvenliğini tehdit edecek düzenlemelerin ihlal edilmesine karşı durmaya devam edecek” dedi. İran’dan yeni nükleer adım iddiası Öte yandan İran ISNA haber ajansı İran Atom Enerjisi Kurumu’nun Arak’taki nükleer tesislerde çalışmalara yeniden başlayacağını bildirdi. Ajansın bir milletvekiline dayandırdığı habere göre İran, Arak basınçlı ağır su nükleer reaktöründe faaliyetlerine yeniden başlayacak. Habere göre düzenlenen bir toplantıda İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi de Arak basınçlı ağır su nükleer reaktörünün faaliyetlerine yeniden başlayacağını duyurdu. Viyana’da İran ile kritik toplantı İran üzerindeki ABD yaptırımları giderek ağırlaşırken ve buna karşılık İran’ın da misilleme politikası sertleşirken, bir yandan da diplomatik temaslar da sürüyor. ABD’nin tek taraflı olarak çekildiği 2015 yılında imzalanan Nükleer Anlaşma’yı ayakta tutmak isteyen taraf devletler Viyana’da bir araya geldi. (2015’teki anlaşmanın tarafları şunlardı: BM’nin 5 daimi üyesi ABD, İngiltere, Fransa, Rusya, Çin ve bu ülkelere ek olarak Almanya ve AB’di) İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Nükleer Müzakereci Abbas Irakçi toplantı sonrası açıklamalarda bulundu. Görüşmelerin “yapıcı” geçtiğini söyleyen Irakçi, “Avrupalı ülkeler taahhütlerini yerine getirmediği sürece İran, anlaşmadan doğan yükümlülüklerini azaltmaya devam edecektir” dedi. İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya ve Çin, ABD’nin 2018’in Mayıs ayında anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi ve İran’a yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koymasının ardından nükleer anlaşmayı ayakta tutmak için görüşmeler yürütüyor. ABD’nin yaptırımlarına karşı, anlaşmaya taraf devletlerden güvence isteyen İran, konuya ilişkin adım atılmadığı gerekçesiyle sözleşmeden doğan yükümlülüklerinin bir kısmını askıya almıştı. İran bu kapsamda zenginleştirilmiş uranyum stok limitini aşma yönünde adımlar atmış ayrıca İran Cumhurbaşkanı Ruhani, uranyum zenginleştirme oranının da yükseltileceğini ifade etmişti. HABER MERKEZİ