Devrimci müzisyen Victor Jara’nın cinayetiyle ilgili ilk kez bir sanık pazartesi günü hâkim karşısına çıktı. Eski Şili ordusu teğmeni Pedro Pablo Barrientos Núñez cinayetten sorumlu tutuluyor. Augusto Pinochet’nin 1973’te CIA desteğiyle gerçekleştirdiği askeri darbenin ilk günlerinde yaşanan cinayetle ilgili dava, Jara’nın Britanyalı eşinin 40 yılı aşkın bir süredir yürüttüğü adalet savaşı için bir dönüm noktası olacak.

Bugün 88 yaşında olan Joan Turner Jara, Orlando federal mahkemesi tarafından açılan özel hukuk davasının en önemli tanıklarından biri. Dönemin Şili ordusu, seçimle gelen sosyalist başkan Salvador Allende’yi devirip General Pinochet’nin 17 yıl süren askeri diktatörlüğünü kurmuştu.


44 kurşun yarası

Barrientos, Eylül 1973’te Santiado’daki Şili Stadyumu’nda Jara’ya önce işkence edip sonra soyunma odasında başından vurarak öldürmekle suçlanıyor. O gün stadyumda toplanan darbe karşıtları, eylemciler ve komünistler Pinochet güçleri tarafından tutuklanmıştı. Jara’nın ağır yaralı, 44 adet kurşun yarasına sahip ve kesilmiş bedeni, daha sonra stadyumun dışındaki bir çöplükte bulundu.

Öldüğünde 40 yaşında olan Jara bir sanatçı olmasının yanısıra, şair, tiyatro yönetmeni ve Şili Üniversitesi’nde profesördü. Jara’nın cinayeti, dönemin yeni cuntasının muhalifleri bastırmak için yaptığı zulmün en bilinen olaylarından biri.


Adaleti arayanlar için güçlü bir an

Barrientos’a karşı dava açan Kaliforniya’daki Adalet ve Hesap Sorma Merkezi’nin yöneticisi Dixon Osburn, “Bu, Pinochet darbesinde olanlardan sonra adaleti ve gerçeği arayanlar için çok güçlü bir an” dedi ve ekledi: “Bu an ayrıca, kocasının ve babalarının cinayeti için 40 yılı aşkın bir süredir adalet savaşı veren Victor’un eşi Joan ve iki kızları için duygusal bir an. Şili Stadyumu’nda olanlar sır olarak kalmaya devam ediyor ancak tutarlı bir öykü oluşturarak bu perdeyi kaldırabileceğimize inanıyoruz. Bu Pinochet askerinin Victor Jara’ya işkence edip öldürdüğünü ya da en azından bu suçu azmettirdiğini kanıtlayacak güçlü deliller sunabilmeyi umuyoruz.” 

Yabancı uyruklulara yönelik haksız davranış kanunu ve işkence mağdurlarını koruma yasası dolayısıyla açılan sivil dava ile birlikte ilk kez bir Şili ordusu görevlisi Victor Jara’nın öldürülmesi ile ilgili yargılanıyor.

2012 yılında, Şili’de bir yargıç Jara’nın cinayeti için Barrientos ve başka yedi yetkili hakkında soruşturma başlatmış ancak dava yavaş bir biçimde işlemiş ve ABD hükümeti Şili’nin suçluların iadesi ile ilgili talebine resmi bir cevap vermemişti. 

Orlando’da görülecek olan dava iki buçuk hafta sürecek ve 20 kişinin tanıklığına başvurulacak. Dava altı kişilik jüri ve yargıç Roy Dalton tarafından görülecek.


İlk gitar dersleri

Victor Jara, Şili’de, küçük bir köyde doğdu ve orada büyüdük. Ailesi kalabalıktı. Küçük yaşta müziğe sığınmıştı. Eski bir folk şarkıcısı olan annesi Amanda genç yaşta ölmüş. Küçük Victor, gitarı köy okulunun öğretmeninde görüyor ve ilk derslerini ondan alıyor. Sonra, mahalledeki bir barda gitar çalan Omar Pulgar’la tanışıyor, onun yanında gitar çalmayı ilerletirken ilk şarkılarını yazıyor. Arada kimi buhranlar geçiriyor, önce kiliseye sığınıyor ama rahip olamayacağını anlayınca ayrılıyor; annesinin ölümünden sonra  askere gidiyor. 


Şili’nin çığlığı

1956’da tiyatro sınavına girip başarılı olarak, hayatının akışını şekillendirecek olan ilk adımı atıyor. Joan ile tanışması, müziği giderek hayatının merkezine oturtması, hep bu adımdan sonra ve onunla alakalı. Asıl yolculuk, bundan sonra başlıyor: Şili’nin uzak diyarlarına gidiyor, şarkılar derliyor, yeni şarkılar yazıyor ve Cuncumen adlı bir folk grubuna dahil oluyor. İlk plaklarını bu grupla dolduruyor. Arjantinli müzisyen Atahualpa Yupanqui’nin hayranı, onu uzaktan izliyor. Çocukları Isabel ve Angel ile dünyayı dolaşarak Şili müziğini tanıtan Violeta Parra ile çalışıyor; müzikteki yerini sağlamlaştırıyor. 1 Mayıs gösterilerinde sahne alıyor, ve giderek, aşk şarkılarından toplumsal şarkılara yöneliyor. Sonra dünyanın her yerine Şili’nin sesini ulaştıran kahramanlardan biri oluyor. 


 KÜLTÜR SERVİSİ