ZÜLKÜF KURT / HABER MERKEZİ
Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a yönelik 2015’te yeniden devreye konulan tecritle birlikte Kürtlere karşı yeniden başlatılan savaşın dolaysız maliyeti 290 milyar 413 milyon 234 bin TL oldu. Dolaylı maliyetleri eklendiğinde daha büyük bir meblağı buluyor.
Ekim 2014’te yapılan MGK’da karar altına alınan 'Çöktürme Planı' sadece toplumsal, siyasal, sosyal yıkımı değil, ekonomik yıkımı da kendisiyle birlikte getirdi. Dolmabahçe mutabakatının hükümet tarafından yok sayılması, 5 Nisan 2015’te Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a uygulanan tecritten sonra görüşme sürecinin sonlanması ve akabinde başlayan çatışmalar, savaşın maliyetinin artmasıyla ekonomik kriz sürecini başlattı.
3 yılda yüzde 75 artış
Başta İçişleri Bakanlığı, MİT, MGK, Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı’nın 2015 ile 2018 arasındaki bütçelerinde yüzde 75’e varan bir artış yaşandı.
Bu bakanlık ve bağlı kuruluşların 2015 bütçesindeki toplam payları 52 milyar 435 milyon 175 bin TL’dir. Bu rakam 2016’da 61 milyar 227 milyon 13 bin TL oldu. 2017’de 75 milyar 891 milyon 499 bin TL olan harcamalar, 2018’de 91 milyar 870 milyon 547 bin TL’ye yükseldi.
Örtülü savaş harcamaları
Tecritle birlikte başlayan savaşa tüm devlet kurumları dahil olmasına rağmen diğer kalemlerdeki maliyeti ölçmek zor. Diyanet’e bütçeden ayrılan payın ne düzeyde psikolojik savaş için kullanıldığı ölçülemeyecek durumda. Aynı şekilde Milli Eğitim Bakanlığı’na ayrılan bütçenin de. Toplumu sindirmek amacıyla açılan davaların Adalet Bakanlığı bütçesindeki maliyeti, açılan ve yapılmakta olan yeni cezaevlerinin maliyeti de tecrit ve savaş politikalarının maliyetleri arasındadır.
Üç yılda yüzde 108 artış!
Savaş kalemlerine yansıyan bu maliyetlerden en net ölçülebileni örtülü ödenek harcamalarıdır. 2015’te 1 milyar 773 milyon TL, 2016’da 1 milyar 616 milyon TL, 2017’de 1 milyar 900 milyon TL olan örtülü ödenek harcamaları için 2018 bütçesinden ayrılan pay ise 3 milyar 700 milyon TL ololdu. 2018’in sadece ilk dört ayında 747 milyon TL örtülü ödenekten harcandı.
Ölçülebilir bu kalemlere bakıldığında 5 Nisan 2015’ten beri Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a uygulanan tecritle birlikte başlayan savaşın dolaysız maliyeti en az 290 milyar 413 milyon 234 bin TL oldu. Dolaylı maliyetleri dikkate alındığında bu rakamı ciddi oranda aşan bir meblağa ulaşılıyor.
Krizin çözümü / barış politikasıdır
DTSO Yönetim Kurulu Üyesi Nevin İl, ekonomik krizin çözümüne içte ve dışta barışı esas alan politika izlenerek ulaşılacağını söyledi.
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Üyesi Nevin İl, Türkiye'de öncelikle kendi iç sorunlarını ele alan bir politik hattın örülmesi gerektiğini belirtti. "İçte ve dışta barışı esas alan politika izlenmelidir" diyen İl, "Üretime dayalı, üretim esaslı bir politika ekonominin temelidir. Sanayi, tarım ve diğer tüm ekonomik politikaların bütünsellik taşımasına önem verilmeli, özel politikalar uygulanmalıdır" diye konuştu.
Sanayinin büyümesi için gerekli teşvik politikasının olmadığını savunan İl, "Teşvikler can suyu niteliğindedir fakat verilen herhangi bir teşvik yok. Bu bağlamda sanayiciler suçlanmamalıdır. Hedef gösterilmemelidir. Aksine özel politikalar devreye girmelidir" dedi.
Kuzey Kürdistan’da artan yoksulluğun ve işsizliğin Türkiye ortalamasının üzerinde olduğuna dikkat çeken Nevin İl, "Hükümetin bölgeye yönelik özel teşvik politikası uygulaması lazım. Ancak güçlü bir ekonomik politika olmadığından dolayı hayata geçirme şansımız yok. Yoksullaşma, işsizlik had safhada. Esnaf ayakta durmanın yollarını arıyor" şeklinde konuştu.