Heme şarê Tirkîya Dêrsimijî hewtê Hezîrana 2015’î de şonê sandiqe ser. Aseno ke Dêrsim de weçînayîşê 7’ê hezîrane zaf rengin vêreno. Semedo ke HDP se partî dekewena weçînayîş, şarê Dêrsimî mîyan de, yew coş û hîvî ciwîyêna. Dêrsim de, BDP û der û dorê çepan, na ray bine banê HDP de dekewenê weçînayîş (weçînetene). Na rewşe şarê dêrsimî ser o yew hîvî virazeno. Hetan eyro CHP, AKP û MHP zaf sozî dayî elewîyanê dêrsimijan. La esla nê sozê xo nêardê ca. Nê partîyanê pergalî heme wext xapînayî. Heqeret nasnameyê înan kerdo, zulm înan kerdo. Pergalê Dewleta Tirkîya, semedo ke sunîtîy û tirkîtîy sero awan bîyo, nasnameyê elewîyan hima kî (zî) qebul nêkerdo. No semed ra Kurdê elewîyan, heme wext de vera serdestan têkoşîna azadî û demokrasî danê. Elewîyê dersimijan na ray (rey) no weçînayîş û HDP se yew şans veynenê.
Dêrsimijê hinê nêwazenê ke yewer mudaxeleyê cuyê înan, elewîtîya înan, fikr û ramanê înan nêko. Wazenê ke, serdestê destê xo yaqayê înan ra verradî. Kulturê dêrsimijan de heskerdiş est o, kulturê dersimijan de aşîtî û birayîye (birayey) esta. Dêrsimijî hinê huzur wazenê, hine nêwazenê ke no welat de gonî billa (vila) bibo.
Dêsimij azadî ra zaf hes keno, dêrsimij bindestey û koleyey (koletî) esla qebul nêkenê. Ma na zî zanê ke, ameyoxê kurdan, elewîyan, heme şaran, dînan û heme mezheban, demokrasî de yo. HDP heme rengan xo de hewînena. Elewî, senêhewa înan kenî wa bikerê, heqê yewerî çin o ke, mudaxeleyê, kultur, bawerî û ziwanê elewîyan biko. Dêrsimij zano ke HDP ê dêrsimijan a. Dêrsimij zano ke, eke HDP no weçînayîş de serbikewo, heme cîyakerey û tehda elewîyan ser ra hawanêna. Xora aseno ke dêrsimij, dormeyê HDP de mil danê yewbînan.
Weçînayîşê Serekkomarîya 2014 de Hûmara Rayanê Dêrsimî:
Tayyîp Erdogan % 14,37 5.979
Selahattîn Demîrtaş % 52,25 21.746
Ekmeleddîn Mehmet Îhsanoglu % 33,39 13.897
Elewîy raya xo danê HDP
Welatijê Alî Xidir (Şofor) Dêrsim de HDP û CHP estê, patîyê bînî çin ê. Na ray elewîy raya xo danê HDP. Heq ra pêşnîyazê ma, HDP serbikewo. Amancê elewîyan na ray HDP bendî vêro. Eke bendî nêvêro, tenganey vejêna. Nê diray o ke BDP weçînayîşê şaredarî gêna. HDP bendî vêrena.
Alî Xidir (Şofor 72 serre yo) : ”Dêrsim de HDP û CHP estê, patîyê bînî çin ê. Na ray elewîy raya xo danê HDP. Heq ra pêşnîyazê ma, HDP serbikewo .Amancê elewîyan na ray HDP barajî vêro. Eke barajî nêvêro, tenganey (siqintî) vejêna, vernîya AKP abena. Nê diray (direy) o ke BDP weçînayîşê (weçînitena) beledîya gêna. Goreyê ma HDP barajî vêrena”.
Gülistan Demir (Esnaf 45 serre) :“Ez bê HDP yewna partî nêfikrîna. Raya xo nêdana yewna partî. Namzet/namzete kam/kame beno/bena wa bibo ez raya xo dana partî. Goreyê mi na ray (rey) HDP wirdî wekîlan gêna. Ma cinîyê xora no komelî mîyan de tehda veynenê (veynenême). Ez Edibe xanime sinasnena. Na ray (rey) elewîyî tercîhê xo HDP rê şuxulnenê (gurînenê). HDP bêro îqtîdar mîyanê şaran de, nîyanê merdiman de cîyakerey nêbena. Înşallah HDP bendê weçînayîşê (weçînitenê) vêrena û dekewena Meclîs. Tirkîya de cîyakerey (cîyakerîye) hewanêna.”
Hasan Kaplan (Mamosteyo Teqawit 61 Serre yo) : “Dêrsim de, yew weçînayîşo (weçîniteno) bi zaf reqabet vêreno. Şarê ma vano ke, şima (sima) çirê nêynê têhet (têlewe)? Ma zî goş da şarê xo, ma ameyê têhet (têlewe). Şarê ma vano ke, şima rind kerd ke şima (sima) no bloq viraşto Şarê ma na rewşe ra zaf razî yo. Demo verên de yew vayê Kiliçdarî bi. Vêjnayîşo (weçînayîşo) vêrên de, şarê ma vatnê ke, Kiliçdaroglû Serekwezîr beno. Şarê rayê xo bi deyne dayê CHP. Wa gumanê yewerê nêbo HDP bendê weçînayîşî (weçinitenî) vêrena. Şarê namzetanê CHP nêsinasneno. Elewîyê nişnê (bese nêkenê ) ke xo îfade bikerê. Cayê înan yo ê îbadetî çin o. Şarê ma hine bi HDP bawer o û HDP ra zaf çîyan paweno. Elewîyî, wextê osmanîyan ra tehda veynenê. Her ke şono HDP pîle bena. Ma qarşîyê bendanê (barajanê) weçînayîş î. HDP bendê weçînayîşî rijnena û şona Meclîs. Xora bendan ra ma hes nêkenê (nêkenîme).
Dilan ASLAN (Wendekar 20 Serre ya): “Çîyo ke dekeweno ma ser, ma ko bikî (bikerême). HDP bendê weçînayîşî (weçînitenî) vernena. No seba cinîyan yew awantaj o. Ma namzeta cinî sinasnenê (sinasnenême). Ya reyde ma qalî (qisey) kerde (kerdême). Ma Şexsan ra vêşêr ma raya xo dane (daneme) partî.
Suleyman Guler (Mamoste 41 Serre yo) : “HDP se alternatîfê pergalî, bi projeyê xo dekewta sîyasetê mîyan. HDP wexto ke beyannameyê xo rayaumûmîye rê deklere kerd, rayaumûmîye ser o yew tesîrêko baş verd. HDP bi pergalî xo yê hemserekîye cinîyan mîyande tesîrêko baş kerdo. Cinîyan rê rayîrê Meclîsê akerdo. Yew cinîyan ser o sempatî verdayo. Yewna het ra heme çep û demokratê Dêrsimî, binê banê HDP de ameyê têhet (têlewe). Elewîyan hetan eyro tehda dîya. Na ray (rey) elewîyî zî ganî binê banê HDP de bêrê têlewe (têhet). Talebanê xo bîyarê ziwan (zon). Edresaya raşte HDP ya. Serekkomar Tayîp Erdogan û Serekwezîr Dawût Erdogan; dîn û Qûr’anê sîyaset rê kenê alet. Ewta de yew endîşeyê elewîyan esto. Ganî heme dîn mezhebê, bîr û bawerîyî, serbst bêrî îfadekerdiş (îfadekerdene). “
Maşallah Esen (Wendekar) : “HDP, yew partîya hina demokrat a. HDP ca dana cinîyan. No zaf yew çîyêdo rind o. Hinê cinîy ganî bidekewê sîyasetî mîyan. Ma ganî xo siyaset de biceribnê (biceribnême). Ma bi Ceribnayîş yew çîyî vîndî nêkenê (nêkenême).
Alîcan Onlu (Namzetê HDP): Alîcan Onlu 1967 de Nazîmîye ya Dêrsimî de ameyo Dinya. Alîcan Onluyî lîse ra mezun bîyo. Mîyanê serranê 1994-1996 de rayberîya HADEPa Bajarê Stanbulî kerda. Dima azayê (endemê) Meclîsê HADEP bîyo û Serekîya Pêroyîya ê Ciwananê HADEPe kerda. Weçînayîşê (Weçînitena) Mehalîyanê 2009î de se endamê Meclîsî ame weçînayîş )weçînîten) û Ardimkarîya Sereka Şarederîya Dêrsimî kerda. 2009 de doza KCK ra ameyo tewiştiş.
Edîbe Şahîn (Namzeta HDP): 1960 de Nazîmîye de ameya cîhanî. Dibistan û mektebê mîyanênî Nazîmîye de wendo. Qedinayîşê Lîseya Mamosteyan ê Çêneyan (keyneyan) ya Agirî ra pey (dima) wekîlîya mamostetî û mamostetîya domanan, karmendîya Defterdarîya Dêrsimî kerda. Edîbe Şahîn 1980 de, karmendey (karmedîye) ra ameya girewtene. Sazîyan û dezgeyanê cîya-cîyan de se xebatkar, berpirsîyar û se sereke xebitiyaya (guruyaya).
Dirok
Wexto ke qalê Dêrsimî beno, Seyîd Riza, Xoverradayîş, Terteleyê Dêrsimî yeno kê vîr. Cografyaya Dêrsimî, yanî Çemê Mûnzûrî, Çemê Kûtûyî û koyê Dêrsimî yenê kê vîr. Goreyê elewîyan, cografyaya Dêrsimî, cayêko pîroz (bimbarek) o.
Festîwalê Kultur û Xozayê Mûnzûrî
Her serre amnanî Festîwalê Kultur û Xozayî Mûnzûrî yeno pîrozkerdiş. Yew het ra semedo ke Mûnzûr û Çemê Qûtûyê bi azad biherîkîyo, HESî nêvirazîyê, koyan û royanê Dêrsimî de zêro bi sîyanurin nêvejîyo, mesajê aşîtî yenê dayene. Semedo ke koyan, zozanan û robaranê Dêrsimî de vengê çekan bibirîyo mesajê aşîtî yenê dayene. No Festîwal de semedo ke ziwan û kulturê Dersimî bipawîyo; konserê muzîkî, panelî, meşê Mûzûrî, tîyotro, rojê sînamayan pratîze benê. Heme cayanê welatî ra, Ewropa ra şarê ma yeno beştarê nê festuwalî beno. Dersîm vakûrê Kurdîstan de, bajarêko zaf rengin o. Rojawanê Dêrsimî de, bi yew qismî Awka Perî (Perî Sûyû), vakûr de siraya Koyanê Mûnzûrî, rojawan de Royê Firatî, başûr de Royê Mûradî est o.
Dêrsim bi xoverradayîşê zî namdar o. Vajêyêno ke, Dêrsim ra sefer beno la zafer esla nêbeno. Tarîx (dîrok) ra şarê Dêrsimî bindestey qebul nêkerda. Ronayişê Komara Tirkîya ra pey zî kurdanê Dêrsimî, waştnê ke xoser bî û bi kulturê xo, bi û bîr û bawerîya xo biciwîyê. La dewleta tirk no talebê kurdanê Dêrsimî qebul nêkerdo.
1937-1938 de, Serehewanayîşê Dêrsimî de, şerêko tûnd qewmiyayo, hewtay hezarî kurdî qetl bîyê, bi des hezaran şarê dewan koçber bî û bi hezaran şerkerê kurdan ameyê kiştene.
MAMOSTE SILÊMAN /WELAT OZTEKÎN