DAİŞ çetesinin işgaline son verilerek özgürleştirilen Şengal ve Reqa’ya dönüşler devam ediyor. Şimdiye kadar Şengal’a 70 bin kişi, Reqa’ya ise 700 bin kişi döndü.
DAİŞ çetesinin ‘hilafetinin başkenti’ ilan ettiği ve vahşetin merkezi haline getirdiği Reqa’da, QSD’nin 20 Ekim 2017’de işgale son vermesinin ardından yaşam yeniden canlanmaya başladı. Altyapısının yüzde 85’inin adeta harabeye çevrildiği Reqa’da özgürlük ile birlikte hummalı bir yeniden inşa çalışması başlatıldı.
Reqa Sivil Meclisi ve Halk Belediyesi’nin koordineli yürüttüğü çalışmalar kapsamında yollar tekrardan açıldı, mahallelere elektir ve su verilmeye başlandı ve böylelikle savaş enkazı kaldırılmaya çalışıldı. Kentin yeniden inşa edilip özgür ve ortak bir yaşam iradesinin geliştirilmesiyle 700 bin Reqalı evlerine geri döndü.
Binlerce bina inşa edildi
Kente geri dönenlerin nüfusunun artmasıyla birlikte yeniden inşa çalışmaları da hızlandı. Reqa Halk Belediyesi, yıkılan evlerini kendi imkanlarıyla ruhsat almadan onaran kent sakinlerinin ihlal ettiği yasaları affettiğini duyururken gerekli yardımı da sundu. Belediye, ayrıca kentte 2 bin yeni bina ruhsatı verdi. Yine savaş nedeniyle yıkılan 800 binanın da yeniden inşası için ruhsat verildi.
Mültecilere ev sahipliği
Reqa Sivil Meclisi Örgütleme Bürosu Eşbaşkanı Luey Îsa, kentte ayrıca yaklaşık 80 bin mültecinin de bulunduğunu söyledi. Kent sakinlerinin geri dönmeye başladığı ilk günlerde yetersiz hizmetler nedeniyle zorluk yaşadığını belirten Luey, “Bu sorun da bölgede güvenliğin tamamıyla sağlanmasıyla birlikte çözüldü. Artık kent sakinleri güven ve huzur içerisinde evlerine dönüyor. Suriye rejiminin denetimi altında bulunan kentlere göç etmek zorunda kalan Reqalıların da geri dönüşü devam ediyor” şeklinde konuştu.
Tapu ve arsa mülkiyeti
Yasalar ve tapulara göre ev ya da arsa mülkiyeti olan kent sakinlerine evlerinin yeniden inşası için ruhsat verildiğini kaydeden Halk Belediyesi Fen İşleri Dairesi Eşbaşkanı Mihemed Bekrî, evleri yıkılan ya da yeni ev inşa edenlerin tüm vergilerden muaf tutulduğunu söyledi.
Şengal’e dönüş sürüyor
Şengal’de de Reqa’daki gibi yeni süreç devam ediyor. DAİŞ çetesinin 3 Ağustos 2014’te Şengal’e saldırması sonucunda resmi olmayan verilere göre 550 bine yakın kişi evini terk etmek zorunda kaldı. Êzîdîler, Başûr, Bakur ve Türkiye’deki kamplara göç etti. Şengal merkezi 13 Kasım 2015’te DAİŞ’ten tamamen temizlendi. Haziran 2016’da ise binlerce genç kadın ve erkeğin katılımı ile Êzidxan Asayişi kuruldu. Bölgenin özgürleştirilmesi ile birlikte YBŞ/YJŞ ve Êzidxan Asayişi, DAİŞ’ten kalan patlayıcı maddeleri temizledi. Şengal merkezi ve Xanesor’un yanında Sinune, Zorava, Guhbel, Borik, Duhlo, Digure de patlayıcılardan temizlenerek güvenliği sağlandı.
Bölgelerin güvenliği sağlandıktan sonra göç eden yurttaşlar topraklarına geri dönmeye başladı. Dihok, Zaxo ve Hewlêr’deki kamplara yerleşen yüzlerce aile topraklarına geri döndü.
Geri dönen ailelerin sayısına ilişkin henüz resmi bir sayı açıklanmadı. Ancak Şengal Halk Meclisi’ne bağlı yetkililerinden alınan bilgilere göre; şu ana kadar 70 bin Êzîdî aile topraklarına geri döndü. Aileler daha çok Xanesor, Sinune, Digure, Duhlo ve Borik’ya yerleşti.
Ailelerin dönüşleriyle birlikte Şengal Demokratik Özerk Meclisi halkın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla harekete geçti. İlk olarak halkın su ve elektrik ihtiyaçları karşılayan Meclis, yaşamsal ihtiyaçlarını da karşılamaya devam ediyor.
Konuya ilişkin Rojnews’e konuşan Xanesor Halk Meclisi Eşbaşkanı Pir Haşim, “Aileler 5 yıl aradan sonra Şengal’e geri döndü. Geldiklerinde Başûr’daki kamp yetkilileri ailelerin eşyalarını kendileriyle getirmelerine izin vermedi. Biz de imkanlarımız dahilinde ailelere destek verdik” dedi.
Geri döndükleri topraklarında yaşamı yeniden inşa etmeye çalışan aileler, tarım yapmaya başladı. 4 yıldır Şengal’e dönen Xidir Elyas, tarım yaparak geçimini sağlamaya çalışıyor. Xidir Elyas, “İnsanın yaşayabileceği en güzel yer kendi topraklarıdır. Bütün göçmenlere çağrım topraklarına geri dönsünler” ifadelerini kullandı.
REQA/ŞENGAL