Endamê Konseyê Caardişî yê KCKyî Mustafa Karasuyî derheqê krîzê ekonomîkî yê Tirkîya, bedilîyayîşê qanûno bingeyî û pêvînayîşê ke mabênê Anqara û Bexda de virazîyenî de vînayîşê xo ard ziwan. 

Karasuyî dewamê qiseykerdişê xo de bale ant qanûno bingeyî ser û wina va: “Goreyê ma û heme demokratan çîyo esasî no yo; qanûno bingeyî demokratîk o an nê? Demokratîk nîyo, çimkî selahîyatî heme destê kesêk de kom benî. Qerarnameyê Hukmê Qanûnî (KHK) yenî vetiş; KHKyî bi xo sey fermandayîşê padîşahî yo.  Çîyo ke kurd wazenî, qanûno bingeyîyêko newe yo; yanî sere ra heta peynî bêro newekerdiş. Eke sere ra heta peynî ruhê qanûno bingeyî nêro bedilnayîş, o wext no antî demokratîk beno. No qanûno bingeyî kurdan red keno; nê semedî ra ganî kurdî zî vera ci de bivinderî.”

Hinî turîstî zî nêşinê Tirkîya

Karasuyî vist vîrî ke ‘sebebê krîzê ekonomîkî sîyasî yo’ û wina domna: “Tirkîya de serranê peyênan de tayê averşîyayîşê ekonomîk bîy. Nê averşîyayîşî zî saya ma de bî; yanî seba ke ma şerî vindarna, bî. Eke ma sey serranê 90î şer bidomnayêne, ekonomîya Tirkîya do birijîyayêne. Erdoganî nika reyna vera kurdan de şer îlan kerdo. Şero ke vera kurdan de bêro kerdiş, yeno manaya krîzê ekonomîkî. Êdî turîstî zî nînî Tirkîya û do Tirkîya hetê ekonomî de birijîyo.”

Dagirkerî sûc o 

Karasuyî dîyar kerd ke yê ke beno sebebê krîzê ekonomîkî polîtîkayê Erdoganî yî û wina va: “Serekê Sererkanê Pêroyî, Serekwezîr û Serekkomar vanî ke heta ti kes nêmano ma do hemînan bipelçiqnî. Yê ke beno sebebê krîzî no yo. To ra ver çend hukmatî ameyî û şîyî. No problem seserrî yo ke esto. Ti senî eşkenî bipelçiqnî? Vatişê ‘ez do kurdan bipelçiqna’, yeno maneya qirkerdişê 40 mîlyon kesan. Tirkîya wazena kurdan qir bikera; ma qey qirkerdiş suc nîyo? 

Tirkîya pereyê Başûrî wena

Karasuyî qiseykerdişê xo de va ‘krîzê ekonomîk do heta wisarî bivejîyo duştêko tewr berz’ û wina va: “Nika çîyo ke destê Tirkîya rehet keno, petrolo ke Başûrê Kurdistanî ra yeno yo. Ez eşkena vaja ke petrolo ke Başûrê Kurdistanî ra vejîyeno, se ra 70ê ci şino Tirkîya rê. Ancax se ra 30 kurdan rê maneno. Tirkîya pereyê Başûrî wena. Bêxera Başûr cayo ke destê Tirkîya rehet bikero, çin o. Tirkîya seba ke nêyî dî, vera xo da Sûrîye û Ebadî. Erdogano ke çend aşmî ra ver Ebadîyî ra vatbî ‘kalîbreya to çiqas a, ti duştê mi de nîyî’ labelê nika telefonê ci keno û ci ver de lebîyeno. Çareserîya krîzê ekonomîkî, çareserkerdişê problemê kurdî reyde mumkun o. Eke problemê kurdî nêro çareserkerdiş, o wext do Tirkîya îflas bikero.”

Ti kes vîr nêkeno 

Karasuyî peynîya qiseykerdişê xo de qala dişmenîya ke vera PKKyî de beno, kerd û wina qedêna: “PDK ewro her ca de dişmenîya kurdan keno û dano kerdiş. Îraq ser de zextan keno û vano ‘eke ti wina nêkerî, ez do dewletêka xosere awan bikera.’ Yê ke mabênê Tirkîya û Îraq de mabênkarî keno, PDK yo; çimkî seba awankerdişê dişmenîya PKKyî wina keno. Nika Tirkîya, PDK, Amerîka û sewbîna zaf hetî do vera PKKyî de ca bigirî. Çimkî dostanîya Îraq û Tirkîya wina rehet nîya. Yê ke Îraq kerd nê halî kam o? Yê ke Mûsilî teslîmê DAIŞ kerd kam o? Yê ke Sûrîye û Îraq zî kerd nê halî, Tirkîya ya. Gelo do nêyî bêrî vîrîkerdiş? 


Vera kurdan de bazarî  ra xêr nêvejîno

Karasuyî va ‘Tirkîya vizêr Başîka de seba Mûsilî tehdît bîye’ û qiseykerdişê xo wina domna: “ Mûsil nêşîna bikero, ewro vanî ma senî PKK Şengal ra bivejî? Ewja de PKK çin o. Gerîlayî seba hetkarîdayîşî şîyî Şengal. Raştîya xo de problem gerîla û PKK nîyo, xeta Rayberî ya. Çimkî xeta Rayberîye êzidîyan fermanî ra xelisnaye. Êzidîyî îdareyêko ke Rayberîye ra girêdaye awan kenî.“ 

Karasuyî hayr ant hewldayenanê dewleta Tirkîye yê dekewtişê şengalî ser û wina va: “Ewja de êzidîyî hewl danî sîstemê xoserî awan bikerî. Tirkîya zî wazena nêyî orte ra wedarna. Seba nêyî ra wazenî bikewî Şengal û cok ra Tirkîya şona Ebadî ver. Nizdîbîyayîşê Îraq û Ebadîyî zî raşt nîyo. Heta vizêr zî mabênê înan de dişmenî estbî, la ewro PKK ser ro bazarî kerdiş, eyb o. Ma Amerîka û her kesî hişyar kenî. Wa ti kes PKK ser ro bazarî nêkero. Dewletê ke PKK û qirkerdişê kurdan ser ro bazarî bikerî, ci ra xêr nêvînenî. O wext Sedam zî na şaşî kerdbî. Iraq zî nê kerdişanê xo ra xêr nêvînena. Ganî ti kes bawerîya xo ti vatişê dewleta tirk û AKPyî rê nîyaro. Yê ke AKP reyde têkilî rono, xêr xora nêvîneno; çimkî hukmatê AKPyî qilêr o û dişmenê kurdan o. Heme têkilîyanê xo zî dişmenîya kurdan ser ro awan keno.” 


ROJBÎN DENÎZ / BERFÎN BAGDU / ANF / BEHDÎNAN